Halka açık şirkette küçük pay sahibi de dava açabilir. Ancak şirket kararını durdurmak, şirkete verilen zararı geri almak ve paylarını bir bedel karşılığında satarak ortaklıktan çıkmak farklı hukuki yollardır. Genel kurul kararının iptalinde kural olarak karar tarihinden başlayan üç ay; kayıtlı sermaye sistemindeki belirli yönetim kurulu kararlarında ise ilandan başlayan otuz gün söz konusudur. Yüzde beş pay şartı bütün davalar için aranmaz.
İlk soru, “Hisse değer kaybetti; kimi dava etmeliyim?” sorusundan önce gelir: Hangi işlem, kimin malvarlığında, nasıl bir kayıp yarattı ve mahkemeden ne isteniyor? Bu rehber, borsadaki yatırımcının şirket yönetimine karşı kullanabileceği yolları bu ayrımla ele alır. Emir iletimi veya hesap işlemleri için aracı kurum uyuşmazlıkları; gerçeğe aykırı izahname, finansal tablo veya KAP açıklaması için kamuyu aydınlatma nedeniyle tazminat ayrıca değerlendirilmelidir.

Bölümlere geç
- Önce istediğiniz sonucu belirleyin
- Tek payla kullanılabilen haklar ile yüzde beş gerektiren haklar
- Bilgi verilmiyorsa soyut şüpheyi dava edilebilir olaya dönüştürün
- Şirket kararını hedeflemek: organ ve tarih neden belirleyici?
- Şirket kâr ediyor ama temettü vermiyor: hangi dava düşünülür?
- Önemli işleme katılmayan ortak için ayrılma hakkı
- Paylar teslim edildi, bedel ödenmedi: 2024/8876 sayılı kararın önemi
- Yüzde 98: satma hakkı, ortaklıktan çıkarma ve zorunlu teklif
- Şirket zararı mı, pay sahibinin şahsi zararı mı?
- “Payımı gerçek değerden alsınlar” talebinin sınırı
- İlk hukuki incelemeye hangi belgelerle başlanır?
Önce istediğiniz sonucu belirleyin
Geniş tablolar dar ekranda yatay kaydırılabilir.
| Yatırımcının durumu | İlk incelenecek hukuki yol | Dosyayı belirleyen kayıt |
|---|---|---|
| Genel kurulda alınan kararın uygulanmasını istemiyorum. | İptal, ağır sakatlık varsa butlan veya yokluk; ayrıca geçici koruma. | Kararın tam metni, oy ve muhalefet kaydı, çağrı, gündem, hazır bulunanlar listesi. |
| Yönetim kurulu bedelli artırıma veya rüçhan kısıtlamasına karar verdi. | Kayıtlı sermaye sistemi ve SPKn m.18/6 kapsamında iptal; yetki ve süre denetimi. | Yönetim kurulu kararı, esas sözleşme, yetki dönemi, tavan ve ilan kayıtları. |
| Şirketin parası ilişkili kişilere aktarıldı. | Şirket zararının giderilmesi; yönetici sorumluluğu ve olayına göre örtülü kazanç aktarımı hükümleri. | İşlemin tarafları, emsal fiyat, ödeme hareketi, şirketin kaybı ve yararlanan kişi. |
| Şirket kâr ediyor fakat temettü dağıtmıyor veya dağıtım kararı uygulanmıyor. | Dağıtmama kararının denetimi ile doğmuş kâr payı alacağının tahsilini ayırın. | Kâr dağıtım politikası, tablo, genel kurul kararı, ödeme takvimi ve hak sahipliği. |
| Şirketin önemli bir işlemi yüzünden ortak kalmak istemiyorum. | SPKn m.24 ve II-23.3 koşulları varsa ayrılma hakkı. | İlk açıklama tarihi, o tarihteki paylar, sonraki satışlar, genel kurul ve kullanım ilanı. |
| Hâkim ortak yüzde 98 eşiğine ulaştı. | SPKn m.27 ve II-27.3 kapsamında satma hakkı; ayrıca ortaklıktan çıkarma süreci. | Eşiğe ulaşma/ek pay edinme açıklaması ve değerleme raporu özeti. |
| Yönetim sürekli bilgi vermiyor, çoğunluk sistematik olarak haklarımı etkisizleştiriyor. | Bilgi alma, özel denetim, somut kararlara dava; yeterli ağırlık ve pay oranı varsa TTK m.531. | Tarihli başvurular, cevaplar, tutanaklar ve süreklilik gösteren ihlaller. |
Bu yolların bir kısmı aynı olayda birlikte gündeme gelebilir. Bununla birlikte bir kararın iptali, kendiliğinden yatırımcıya para ödenmesi anlamına gelmez; şirketin zararının tazmini de bedelin doğrudan davacı ortağın hesabına yatırılmasını sağlamaz. SPKn m.18, 21, 24 ve 27 ile TTK m.445, 531, 553 ve 555 bu farklı sonuçları düzenler.
Tek payla kullanılabilen haklar ile yüzde beş gerektiren haklar
Halka açık şirkette “azlık” için temel eşik sermayenin yirmide biri, yani yüzde beştir. Birden fazla pay sahibi bu oranı birlikte sağlayabilir. Ancak bütün hakları bu eşiğe bağlamak küçük yatırımcının mevcut yetkilerini gözden kaçırır.
Her pay sahibi, kanuni koşulları varsa bilgi alma ve inceleme hakkını kullanabilir, genel kuruldan belirli olayların özel denetimle açıklığa kavuşturulmasını isteyebilir, genel kurul kararına karşı dava açabilir ve şirket zararının şirkete ödenmesini talep edebilir. Kayıtlı sermayede yönetim kurulu kararına dava bakımından ise pay sahipliğinin yanında hakkın ihlali aranır. Genel kurul iptal davasında da toplantıya katılım ve muhalefet gibi ayrıca incelenecek şartlar vardır.
Yüzde beş, halka açık şirkette genel kurulun toplantıya çağrılmasını veya gündeme madde konulmasını istemede, finansal tabloların görüşülmesini bir ay ertelettirmede ve haklı sebeple fesih davasında önemlidir. Genel kurulun reddettiği özel denetim talebini mahkemeye taşımada ise yüzde beşin yanında payların itibari değerleri toplamının en az bir milyon Türk lirası olması alternatif bir kanuni ölçüttür; borsadaki piyasa değeri bu ölçütün yerine geçmez. Esas sözleşmede tanınan daha elverişli haklar da ayrıca incelenmelidir. Kaynak: TTK m.411, 420, 437–439, 445–446, 531 ve 555.
Bilgi verilmiyorsa soyut şüpheyi dava edilebilir olaya dönüştürün
“Şirket kötü yönetiliyor” cümlesi, özel denetimin veya sorumluluk davasının konusunu tek başına belirlemez. Buna karşılık “şirketin belirli taşınmazı, yönetim kurulu üyesinin kontrolündeki şirkete şu tarihte satıldı; değerleme ile tahsilat arasında şu fark bulunuyor” iddiası, hangi kayıtların inceleneceğini gösterir.
TTK m.437 uyarınca finansal tablolar, konsolide tablolar, yıllık faaliyet raporu, denetim raporları ve kâr dağıtım önerisi genel kuruldan en az on beş gün önce incelemeye hazır tutulur. Genel kurulda yönetim kurulundan şirket işleri, denetçiden denetimin yürütülmesi ve sonuçları hakkında bilgi istenebilir. Şirket sırrı veya korunması gereken şirket menfaati gerekçesi somut olmalıdır; bilgi alma hakkı esas sözleşme ya da organ kararıyla bütünüyle kaldırılamaz.
Ret, erteleme ve cevapsız bırakma aynı süreye tabi değildir: Bilgi alma veya inceleme isteği reddedilen pay sahibi ret tarihini izleyen on gün içinde; diğer karşılanmama hallerinde makul süre sonra şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru tarihi ve cevap bu nedenle saklanmalıdır. TTK m.437/5.
Özel denetim talebi nasıl somutlaştırılır?
Özel denetim için önce bilgi alma veya inceleme hakkının kullanılmış olması ve incelemenin pay sahipliği haklarını kullanabilmek için gerekli bulunması gerekir. Talep, genel kurul gündeminde olmasa da yapılabilir. “Bütün şirket işlemleri araştırılsın” yerine işlem, dönem, karşı taraf ve cevaplanması istenen sorular belirtilmelidir.
Genel kurul kabul ederse şirket veya her pay sahibi kabul kararından itibaren otuz gün içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını isteyebilir. Genel kurul reddederse yukarıdaki yüzde beş veya bir milyon liralık itibari değer ölçütünü sağlayan pay sahipleri ret kararından itibaren üç ay içinde başvurabilir. Reddedilen talep üzerine mahkeme yolunda, kurucu veya organların kanunu yahut esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattığının ikna edici biçimde ortaya konulması gerekir. Özel denetim kararı, henüz zararın veya yöneticinin tazminat borcunun kesinleşmesi değildir. TTK m.438–439.
Örneğin ilişkili şirkete verilen avans sorgulanıyorsa dosyanın omurgası; avans sözleşmesi, onay kararı, ödeme tarihi, vade, teminat, emsal faiz ve tahsilat bilgisidir. Genel kurulda sorulan soru ve verilen cevap bu başlıklara bağlanırsa sonraki talebin konusu da sınırları da anlaşılır hale gelir.
Şirket kararını hedeflemek: organ ve tarih neden belirleyici?
Genel kurul kararının iptalinde TTK m.445 uyarınca karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesine başvurulur. Toplantıya katılan pay sahibinin kural olarak olumsuz oy vermesi ve muhalefetini tutanağa geçirtmesi gerekir. Çağrı, gündem, katılım veya oy kullanma engelleri bakımından TTK m.446’daki istisnalar ayrıca değerlendirilir. Ayrıntılar genel kurul iptali ve butlanı rehberinde yer alır.
Kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulunun SPKn m.18 kapsamındaki kararları için aynı takvim kullanılamaz. Yönetim kurulu üyeleri veya hakları ihlal edilen pay sahipleri, kararın ilanından itibaren otuz gün içinde dava açabilir. Artırım kararı, rüçhan kısıtlaması, esas sözleşmedeki yetki ve geçerli yetki dönemi birlikte okunmalıdır. Bedelli sermaye artırımı rehberi, bu kararın SPK izahname onayından ayrılmasını açıklar.
İptal davası açılması uygulamayı kendiliğinden durdurmaz. Genel kurul kararında TTK m.449; kayıtlı sermaye kararında SPKn m.18 ve II-18.1 çerçevesinde geçici koruma ihtiyacı, işlemin hangi aşamasına yetişilmek istendiği gösterilerek değerlendirilir. Bir SPK başvurusunun sonucu beklenirken özel hukuk davasının süresinin korunduğu varsayılmamalıdır.
Şirket kâr ediyor ama temettü vermiyor: hangi dava düşünülür?
Kâr oluşması, her durumda aynı tutarda ve hemen ödenebilir kişisel temettü alacağı doğduğu anlamına gelmez. TTK m.507–509, dağıtılmasına karar verilen net dönem kârına katılma hakkını ve dağıtılabilir kaynakları düzenler; kanuni yedekler, geçmiş zararlar ve özel sermaye piyasası hükümleri de dikkate alınır. Halka açık ortaklıklar SPKn m.19 ve II-19.1 uyarınca genel kurulun belirlediği kâr dağıtım politikası çerçevesinde karar verir. Borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar için Tebliğdeki yüzde yirmi asgari dağıtım kuralı, bütün borsa şirketlerine uygulanacak tek bir oran değildir. Yatırım ortaklıklarına ilişkin özel düzenlemeler saklıdır. TTK m.507–509, 519 ve 523; II-19.1 m.4, 7 ve 16.
Henüz dağıtım kararı yoksa: kararın gerekçesini ve çoğunluğun yararını inceleyin
Genel kurul kârı şirkette bırakmışsa önce dağıtım politikası, yönetim önerisi, kâr dağıtım tablosu ve kararın gerekçesi incelenir. Şirketin belgeli yatırım ve finansman ihtiyacı, zorunlu yedekleri ve bütün pay sahiplerinin menfaatleri ile çoğunluğa başka kanallardan menfaat sağlanması aynı şey değildir. TTK m.523, ek yedek ayırma kararını şirketin sürekli gelişimi ve mümkün olduğunca kararlı kâr dağıtımı gibi ölçütlerle ilişkilendirir. Yönetim veya diğer kişilere kârdan pay verilmesinde de pay sahiplerinin haklarını koruyan SPKn m.19/2 ve II-19.1 m.5 sınırlamaları dikkate alınır.
Hukuka aykırılık varsa hedef, şartları içinde dağıtmama/ayırma kararının iptali olabilir. Bu davada üç ay ile oy ve muhalefet koşulları korunur; yalnız “şirket kâr açıkladı” denilerek mahkemeden istenen herhangi bir tutarın doğrudan tahsiline geçilemez. Yıllar boyunca tekrarlanan dağıtmama, bilgi engeli ve çoğunluğa değer aktarımı birlikte ileri sürülüyorsa özel denetim, sorumluluk veya yeterli ağırlıkta haklı sebeple fesih ayrıca incelenir; tek bir dağıtmama kararı otomatik fesih sebebi sayılmaz.
Dağıtım kararı alınmış fakat bedel ödenmemişse: alacak ve ödeme zinciri
Bu defa mesele yalnız genel kurul kararını ortadan kaldırmak değildir. Dağıtım kararı, hak sahipliği, pay başına tutar, ödeme/taksit tarihleri ve şirket–MKK–yatırım kuruluşu hareketleri üzerinden doğmuş ve muaccel olmuş alacağın tahsili değerlendirilir. Bedel şirketten çıkmamış mı, yatırım kuruluşuna ulaşıp hesaba aktarılmamış mı, yoksa başvurucu ilgili dağıtımda hak sahibi değil mi? Borçlu ve talep buna göre belirlenir.
II-19.1 taksitli dağıtıma, genel kurulda kararlaştırılması şartıyla imkân tanır; ödeme tarihindeki hak sahipliği ve açıklanmış takvim esas alınır. Tahsil edilmeyen kâr payı bedelleri bakımından Tebliğ m.12, 2308 sayılı Kanuna atıfla dağıtım tarihinden itibaren beş yıllık zamanaşımını düzenler. Dava veya takip öncesinde ilgili tutarın vadesi, ödeme zinciri, temerrüt ve talebe uygun usul ayrıca belirlenir. SPKn m.19; II-19.1 m.5, 8 ve 12.
Önemli işleme katılmayan ortak için ayrılma hakkı
Ayrılma hakkı, her fiyat düşüşünde veya her bedelli artırımda şirketten çıkış hakkı değildir. SPKn m.23–24 ve II-23.3 kapsamındaki önemli nitelikte işlem, hak sahipliği ve kullanım şartları birlikte gerçekleşmelidir. Belirli birleşme ve bölünmeler, tür değiştirme, önemlilik ölçütlerini sağlayan malvarlığı işlemleri ve imtiyaz değişiklikleri bu çerçevede incelenir. Tebliğde hakkın doğmadığı durumlar ile SPK’nın muafiyet verebileceği durumlar ayrı düzenlenmiştir; “muafiyet başvurusu yapıldı” açıklaması, muafiyet verildiği anlamına gelmez.
Malvarlığı işleminde önemlilik sadece şirketin satışa “büyük” demesine bağlı değildir. II-23.3 m.6; kayıtlı değerin aktif toplamına, belirli devirlerde işlem tutarının borsa değerine veya ilgili varlığın gelirinin Tebliğdeki gelir toplamına oranını esas alır. Genel eşik bu ölçütlerden birinin yüzde 75’ten fazla olmasıdır. GYO ve GSYO’larda kayıtlı değer/aktif toplamı ölçütü uygulanır.
Birinci ve İkinci Gruptaki ortaklıklar ile GYO ve GSYO’lar dışında kalan, borsada işlem gören ve fiili dolaşımı yüzde 50’nin üzerinde olan ortaklıklarda eşik yüzde 50’dir; bu grupta fiili faaliyet konusunu tümüyle değiştiren ilgili malvarlığı işlemleri oran aranmadan da kapsama girebilir. Ekonomik bütünlük oluşturan varlıklar on iki ay içinde parçalara ayrılarak devredilirse birlikte değerlendirilir. Konsolide yapıdaki bağlı ortaklık işlemleri de ana ortaklık açısından önem taşıyabilir. Bu nedenle son açıklanan finansal tablolar, işlem tutarı, varlığın geliri ve işlem zinciri birlikte incelenir. II-23.3 m.5–6.
Hakkın doğması ile kullanılması iki ayrı aşamadır
- İlk açıklamayı bulun. Borsada işlem gören paylarda esas alınacak tarih, önemli işlem kararının veya işlem hakkında daha önce yapılmış açıklamanın tarihidir. Genel kurul günü sonradan pay almak tek başına ayrılma hakkı sağlamaz.
- Pay hareketlerini çıkarın. İlk tarihteki paylardan genel kurula kadar satışlar, Tebliğdeki son giren ilk çıkar ve gün sonu net bakiye esaslarıyla düşülür. Eşleşmiş emirler ve MKK listesi önemlidir.
- Karara doğru biçimde karşı çıkın. Kural, genel kurula katılım, ilgili işleme olumsuz oy ve tutanağa muhalefettir. Haksız katılım/oy engeli ve usulsüz çağrı veya gündem gibi kanuni istisnalar saklıdır.
- Kullanım ilanını izleyin. Kullanım en geç genel kuruldan sonraki altı iş günü içinde başlar ve başlangıçtan itibaren on iş günü sürer. Paylar ilan edilen usulle belirlenen aracı kuruma teslim edilir; hakka sahip olunan ve borsada işlem sırası bulunan payların tamamı için kullanım gerekir.
Olağan yöntemde bedel en geç satışı takip eden iş günü ödenir. Payların önce diğer pay sahiplerine veya yatırımcılara önerildiği II-23.3 m.13 yöntemi kullanılmışsa dağıtım ve ödeme, onuncu iş gününü takip eden iş gününde tamamlanır. Bu nedenle ilan edilen yönteme bakmadan tek ödeme tarihi söylenemez. II-23.3 m.4–16.
Ayrılma fiyatı her durumda son borsa fiyatı değildir
Borsada işlem gören ortaklıklarda esas tarihte Yıldız Pazar payları için önceki bir ayın, diğer ortaklıklar için önceki altı ayın günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama fiyatlarının aritmetik ortalaması esas alınır; Tebliğ bu hesapta bir ayı otuz gün kabul eder. SPK’nın işlem yapılmasına veya olağanüstü gelişmelere ilişkin kararları hesap dönemini etkileyebilir. Borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklarda değerleme raporu ve önemli değişiklik halinde ek rapor gündeme gelir. Bedel tam ve nakden ödenir. II-23.3 m.14.
Paylar teslim edildi, bedel ödenmedi: 2024/8876 sayılı kararın önemi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.12.2024 tarihli, E.2024/593, K.2024/8876 sayılı kararı, halka açık şirkette ayrılma bedelinin tahsiline ilişkindir. Olay 2013 yılında alınan sermaye azaltımıyla eş zamanlı artırım kararından kaynaklanır. O işlemin dönemin mevzuatında önemli işlem kabul edilmiş olması, bugün her benzer işlemin aynı sınıfa gireceğini göstermez.
Pay sahibi karara muhalefet etmiş, 0,46 TL birim fiyat üzerinden 907.321,02 TL bedel için paylarını belirlenen aracı kurum hesabına aktarmıştı. Şirket bedeli ödemedi; payları da geri vermedi. Daha sonra paylar şirketin vergi borcu nedeniyle satılmış ve satış bedeli vergi borcuna aktarılmıştı. Şirket, genel kurul kararının sonradan kesinleşen butlanını ileri sürerek ayrılma borcunu reddetti.
Mahkemeler yalnızca genel kurul kararının sonraki akıbetine bakmadı. Payların şirket için satılmış olması nedeniyle iadesinin mümkün olmaması, şirketin ödeme taahhüdü ve aynı süreçte bazı diğer ortaklara ödeme yapılması birlikte değerlendirildi. Butlan savunmasının bu somut davranış bütünü içinde dürüstlük kuralına aykırı kullanıldığı kabul edildi; alacağın tahsiline yönelik hüküm Yargıtay tarafından onandı. Karar, her geçersiz genel kurul kararının mutlaka ayrılma bedeli doğuracağı şeklinde okunamaz. Resmî kararın tam metni.
Benzer bir ödeme uyuşmazlığında en değerli belgeler; ayrılma kullanım ilanı, hak sahipliği listesi, virman ve teslim kaydı, ödeme taahhüdü, ödeme veya iade talebi, payların sonraki hareketleri ve varsa diğer ortaklara ödemeyi gösteren kayıtlardır. Talep artık yalnızca “karar iptal edilsin” olmayabilir; yerine getirilmeyen satış ve ödeme borcunun tahsili ayrı değerlendirilir.
Yüzde 98: satma hakkı, ortaklıktan çıkarma ve zorunlu teklif
SPKn m.27 ve II-27.3, oy haklarının doğrudan veya birlikte hareket edilen kişilerle yüzde 98’ine ulaşılması ve Tebliğdeki diğer koşullar bakımından farklı bir çıkış düzeni kurar. Satma hakkı, diğer ortakların paylarını hâkim ortağa satmayı istemesidir. Ortaklıktan çıkarma ise hâkim ortağın kalan payları kanuni süreçle edinmesidir. Bu haklar, önemli işleme muhalefete bağlı ayrılma hakkıyla karıştırılmamalıdır.
Satma hakkı takviminde belirleyici olay yalnızca yüzde 98 açıklaması değildir. Kamuya açıklamayı izleyen bir ay içinde hazırlatılan değerleme raporunun özetinin açıklanmasından itibaren iki aylık hak düşürücü süre başlar; Tebliğde aylar otuz gün sayılır. Hak sahibi yazılı talebini şirkete iletir; süreç MKK kayıtları ve hâkim ortağa bildirim üzerinden yürür. Satma hakkı, sahip olunan imtiyazlı ve imtiyazsız payların tamamı için kullanılır. Bedelin asıl yükümlüsü hâkim ortaktır; şirket ödeme ve iletim sürecinde görev alır. II-27.3 m.4–5.
Satma ve çıkarma bedelinde, borsada işlem gören paylar için ilgili pazarın bir veya altı aylık fiyat ortalaması ile değerleme raporundaki pay değerinin ortalaması esas alınır. Hâkim ortaklık konumunun kazanılması aynı zamanda yönetim kontrolünü değiştiriyorsa bu tutarla zorunlu pay alım teklifi fiyatından yüksek olanı uygulanır. Borsada işlem görmeyen paylar ve geçiş hükümleri ayrıca incelenmelidir. İlk kez borsada işlem görmeye başlamadan itibaren iki yıl süreyle bu haklar kullanılamaz. Tebliğdeki istisnalar nedeniyle sırf oran değişikliğinden hak doğduğu da söylenemez; örneğin rüçhan kısıtlanmadan yapılan bedelli ve bedelsiz artırımlarla edinim ayrıca düzenlenmiştir. II-27.3 m.4, 6 ve 9.
Yönetim kontrolünün el değiştirmesine bağlı zorunlu pay alım teklifi ise SPKn m.26’nın ayrı kurumudur. Her kontrol değişikliği yüzde 98 eşiğine ulaşmaz. Bu konu için zorunlu pay alım teklifi incelemesine bakılabilir.
Şirket zararı mı, pay sahibinin şahsi zararı mı?
Şirketin bir varlığı değerinin altında ilişkili kişiye devredilmişse önce şirket malvarlığındaki eksilme belirlenir. Bunun pay fiyatına yansıması, şirketin zararını otomatik olarak her ortağın doğrudan kişisel alacağına dönüştürmez. TTK m.555 uyarınca her pay sahibi şirket zararının tazminini isteyebilir; ancak bu yoldaki ödeme talebi şirkete yönelir.
Pay sahibinin kendisine verilmesi gereken bir bedelin ödenmemesi veya doğrudan kendisine yönelen ayrı bir hak ihlali farklı bir alacak oluşturabilir. Yanlış kamuyu aydınlatmaya dayanılarak yapılan alım nedeniyle kişisel yatırım zararı ileri sürülüyorsa belge, sorumlu kişiler, işlem zamanı ve zarar bağı ayrıca incelenir. Aynı kaybın hem şirket zararı hem şahsi zarar gibi iki kez hesaplanması önlenmelidir.
TTK m.553 sorumluluğunda görev, kusurlu yükümlülük ihlali, zarar ve nedensellik ayrı ayrı kurulmalıdır. TTK m.560’taki süre, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, fiilden itibaren beş yıldır; suç teşkil eden fiile ilişkin daha uzun ceza zamanaşımı şartları saklıdır. Bu, bütün sermaye piyasası tazminat taleplerinin tek süresi değildir. TTK m.553, 555 ve 560.
İlişkili kişiye emsale aykırı fiyat veya şartlarla kaynak aktarılması, SPKn m.21 yönünden de incelenir. Kurulca örtülü kazanç aktarımının tespitinde kazancın kanuni faiziyle halka açık ortaklığa iadesi esastır; idari ve cezai sonuçlar ayrıca doğabilir. SPK yaptırımı ile yatırımcının özel hukuk talebinin konusu ve alacaklısı bu nedenle aynı kabul edilmez. SPKn m.21.
“Payımı gerçek değerden alsınlar” talebinin sınırı
TTK m.531, halka açık şirkette sermayenin en az yüzde beşini temsil eden pay sahiplerine haklı sebeple fesih davası açma imkânı verir. Mahkeme fesih yerine davacıların paylarının karar tarihine en yakın gerçek değerinin ödenerek çıkarılmasına veya duruma uygun, kabul edilebilir başka bir çözüme karar verebilir. Bu, her azlık ortağına istediği anda gerçek değer üzerinden koşulsuz satış yetkisi vermez.
11. Hukuk Dairesinin 13.10.2022 tarihli, E.2021/2774, K.2022/6967 sayılı kararında birlikte yüzde 20 payı bulunan davacılar; kâr dağıtılmaması, şirket kaynaklarının kullanılması ve bilgi verilmemesi gibi nedenlerle pay bedeli ödenerek çıkma veya fesih istemişti. İncelemede şirketin faaliyeti ve organları, mali kayıtlar, imzalanan ibra ve kâr dağıtmama kararları, ilgili kararlara karşı dava açılmaması ve ileri sürülen kötü niyetin ispatı ele alındı. Fesih veya çıkarılmayı gerektiren haklı sebebin kanıtlanmadığına ilişkin esas sonucu onandı. İlk derecenin pay oranını her davacı için tek tek ele alması ise isabetli bulunmadı; oran birlikte sağlanabilir. Resmî kararın tam metni.
Kararın halka açık şirkete özgü bir uygulama olduğu kabul edilmemeli; buradaki yüzde beş eşiği doğrudan güncel kanundan gelir. Karar, diğer bütün yolları tüketmenin mutlak dava şartı olduğunu da söylemez. Pratik önemi şudur: Sürekli baskı iddiası; hangi hakkın nasıl engellendiği, şirket ilişkisinin neden sürdürülemez hale geldiği ve daha sınırlı bir çözümün neden yeterli olmayacağıyla açıklanmalıdır. Kâr dağıtmayan fakat haklı yatırım ve finansman ihtiyacı bulunan bir şirketle, çoğunluğun menfaatine sürekli değer aktaran şirket aynı dosya değildir.
İlk hukuki incelemeye hangi belgelerle başlanır?
İlk paket, bütün şirket arşivi yerine tartışılan işleme odaklanmalıdır: pay sahipliğini ve işlem tarihlerini gösteren hesap/MKK kayıtları, hedef kararın tam metni, KAP açıklamalarının zaman sıralı kopyası, yürürlükteki esas sözleşme, genel kurul tutanakları ve yazılı başvuru-cevaplar. Para talebi varsa ayrıca kime hangi tutarın neden ödenmesi gerektiğini gösteren kısa hesap hazırlanır.
Takvimde karar tarihi, kamuya açıklama, ticaret sicili ilanı, toplantı, kullanım başlangıcı ve son günü ayrı satırlara yazılmalıdır. “SPK onayı tarihi” bütün hakların ortak başlangıç tarihi değildir. Hak düşürücü süreye yakın dosyada kaynak toplama sürerken dava ve geçici koruma ihtiyacı aynı anda ele alınır.
Şirket kararının hukuki denetimi, finansal zarar hesabı ve tahsil kabiliyeti farklı sorulardır. Başvurunun hedefi bunları birleştirerek somutlaştırılmalıdır: hangi kararın hangi bölümünün kaldırılması, hangi işlemin geçici olarak durması, hangi kaydın incelenmesi veya hangi bedelin kime ödenmesi isteniyor? Bu ayrım, pay sahibinin sahip olduğu hakkı uygulanabilir talebe dönüştürür.
Sermaye piyasası hukuku içerik merkezi · Genel kurul kararına dava · Bedelli ve rüçhan uyuşmazlıkları