İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Fesih, İşe İade ve Tazminatlar

İşveren feshi ikiye ayrılır. Geçerli sebeple fesihte işçinin yetersizliği, davranışları veya işletme gerekleri söz konusudur; bu hâlde kıdem ve ihbar tazminatı ödenir. Haklı sebeple fesihte ise İş Kanunu’nda sayılan ağır hâller vardır ve kıdem tazminatı ödenmez.

İşçi de belirli hâllerde haklı sebeple derhal fesih hakkına sahiptir: ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, çalışma koşullarının esaslı biçimde değiştirilmesi, mobbing ve iş sağlığı tedbirlerinin alınmaması gibi. İşçinin bu şekilde feshi kıdem tazminatı hakkını korur.

İş güvencesi kapsamındaki işçi, feshin geçersizliğini ileri sürerek işe iade talebinde bulunabilir. Bu talep için önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücüdür.

İşçilik Alacakları

En sık talep edilen kalemler: kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ödenmeyen ücretler, ulusal bayram çalışmaları ve asgari geçim indirimi farklarıdır.

Bu alacaklarda ispat yükü önemli ölçüde işverene aittir: ücret ödemelerinin ve çalışma sürelerinin belgelenmesi işverenin yükümlülüğüdür. İşçi tarafında ise tanık beyanları, giriş çıkış kayıtları, yazışmalar ve banka hesap hareketleri belirleyici olmaktadır. İş davalarında da dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır.

Mobbing, Ayrımcılık ve İş Sağlığı

Sistematik olarak yürütülen, süreklilik gösteren ve işçiyi işten uzaklaştırmaya yönelen davranışlar mobbing olarak değerlendirilir. İşçi bu durumda haklı sebeple fesih hakkını kullanabileceği gibi manevi tazminat da talep edebilir. İspat bakımından yazışmaların, tanıkların ve varsa sağlık raporlarının biriktirilmesi belirleyicidir.

İş Kanunu ayrıca eşit davranma yükümlülüğü öngörmekte; dil, ırk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce ve benzeri sebeplere dayalı ayrımcılık hâlinde ayrımcılık tazminatı gündeme gelmektedir. İş kazası ve meslek hastalığından doğan talepler için Tazminat Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

İşveren Tarafında Uyum

İşveren tarafında yürütülen çalışmalar: iş sözleşmesi ve ek protokollerin hazırlanması, işyeri iç yönetmeliği ve disiplin prosedürü, fesih süreçlerinin usulüne uygun yürütülmesi, savunma alınması, rekabet yasağı ve gizlilik düzenlemeleri, KVKK uyumu ile alt işveren ilişkilerinin kurgulanmasıdır.

Uygulamada işverenlerin en sık kaybettiği nokta usuldür: haklı bir fesih sebebi bulunsa dahi savunma alınmaması, fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli yapılmaması veya süresinde kullanılmaması feshi geçersiz kılabilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

İşe iade davası açma süresi ne kadar?

İş güvencesi kapsamındaki işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir; bu süre hak düşürücüdür. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren yine iki hafta içinde dava açılmalıdır.

İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?

Kural olarak istifa hâlinde kıdem tazminatı doğmaz. Ancak ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, mobbing veya çalışma koşullarının esaslı değiştirilmesi gibi haklı sebeplerle yapılan fesihte kıdem tazminatı hakkı korunur. Bu hâlde fesih sebebinin yazılı olarak bildirilmesi önemlidir.

Fazla mesai yaptığımı nasıl ispatlarım?

Çalışma sürelerinin belgelenmesi kural olarak işverenin yükümlülüğüdür. İşçi tarafında tanık beyanları, giriş çıkış kayıtları, iş yazışmaları ve bordrolar delil olarak kullanılır. Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve itiraz kaydı konulmamışsa ispat güçleşebilir.

İş davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.

İlgili Çalışma Alanları

Bu sayfa İş, Aile ve Kişiler Hukuku grubunda yer almaktadır. Aynı gruptaki diğer alanlar:

• Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku
• Aile Hukuku
• Miras Hukuku

Büromuzun tüm çalışma alanları için Çalışma Alanlarımız sayfasını inceleyebilirsiniz.

PEGA Hukuk ve Danışmanlık ile İletişim

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanındaki dosyalarınız için PEGA Hukuk ve Danışmanlık bünyesindeki ekibimize ulaşabilirsiniz. Büromuz Kartal/İstanbul’da faaliyet göstermektedir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte hukuki bilgilendirme amacı taşır ve somut bir olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.