NFT ve Dijital Varlıklarda Fikri Mülkiyet

NFT Satışında Ne Devredilir?

Aksi açıkça kararlaştırılmadıkça NFT alıcısı, blok zinciri üzerindeki kaydın sahipliğini elde eder. Bu sahiplik ona eseri çoğaltma, yayma, işleme veya ticari olarak kullanma yetkisi vermez. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mali hakların devrinin yazılı olmasını ve devre konu hakların ayrı ayrı belirtilmesini aramaktadır; bu şart karşılanmadan yapılan bir satış, hakların devri sonucunu doğurmaz.

Uygulamada bu durum iki tarafı da zor durumda bırakmaktadır. Alıcı, satın aldığı eseri ticari olarak kullanmaya başladığında tecavüz iddiasıyla karşılaşabilmekte; eser sahibi ise haklarını devrettiği zannedilerek eserinin izinsiz kullanıldığını görmektedir. Çözüm, satışın yanında haklarının kapsamını gösteren bir lisans metninin bulunmasıdır. Bu metinde kullanımın ticari olup olmadığı, coğrafi ve süre sınırları, değişiklik yapma yetkisi ve devredilebilirlik açıkça düzenlenmelidir.

İzinsiz Basım ve Marka İhlali

Başkasına ait bir eserin izinsiz olarak NFT hâline getirilip satışa sunulması, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında mali hakların ihlalini oluşturur. Eser sahibi, tecavüzün durdurulmasını, ref’ini ve tazminat ile kazanç talebinde bulunabilir; ayrıca cezai yol da açıktır.

Tescilli bir markanın koleksiyon adında veya görselinde izinsiz kullanılması hâlinde ise 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında marka hakkına tecavüz gündeme gelir. Marka sahibinin dijital ortamdaki kullanımlara karşı da koruma talep etmesi mümkündür.

Bu dosyalarda pratik güçlük, ihlalin tespiti ve failin belirlenmesidir. Koleksiyonun bulunduğu pazar yerine yapılacak bildirim ile içeriğin kaldırılması çoğu zaman en hızlı sonucu verir; hukuki sürecin ise ihlalin delillendirilmesiyle eşzamanlı yürütülmesi gerekir.

Pazar Yerlerinin Sorumluluğu

NFT pazar yerlerinin hukuki konumu, aracı hizmet sağlayıcı niteliği çerçevesinde değerlendirilir. Bu kuruluşlar kural olarak kullanıcı tarafından yüklenen içeriği önceden denetlemekle yükümlü tutulmamakla birlikte, bir ihlalin kendilerine usulüne uygun olarak bildirilmesi hâlinde harekete geçme yükümlülükleri doğar. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim ve kaldırma mekanizmaları bu noktada işletilir.

Pazar yeri işletenler bakımından ise şu başlıklar risk yönetiminin merkezindedir: kullanıcı sözleşmesinde hak ve sorumlulukların açıkça düzenlenmesi, bildirim ve kaldırma prosedürünün işler hâlde bulunması, telif beyanı alınması ve tekrarlayan ihlallerde uygulanacak yaptırımların önceden tanımlanmış olması.

Dijital Eser Üreticileri İçin Koruma

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre eser üzerindeki haklar, eserin yaratılmasıyla birlikte kendiliğinden doğar; korumanın bir tescile bağlı olması gerekmez. Ancak uyuşmazlık hâlinde ispat yükü eser sahibindedir; bu nedenle eserin ne zaman ve kim tarafından yaratıldığını gösteren kayıtların saklanması pratik önem taşır. Üretim dosyalarının, taslak sürümlerin ve tarih bilgisi içeren kayıtların korunması bu ispatı kolaylaştırır.

Satış öncesinde yapılması gereken hazırlık, eserin hangi haklarla ve hangi sınırlar içinde satışa sunulduğunu gösteren bir lisans metninin hazırlanmasıdır. Süregelen telif payı (royalty) beklentisi varsa, bunun yalnızca akıllı sözleşmeye bırakılmayıp sözleşmesel olarak da düzenlenmesi gerekir; zira pazar yerleri bu payı teknik olarak uygulamak zorunda değildir.

Sık Sorulan Sorular

NFT satın aldığımda eserin telif hakları bana geçer mi?

Kural olarak geçmez. Aksi açıkça ve yazılı biçimde kararlaştırılmadıkça alıcı, yalnızca blok zinciri üzerindeki kaydın sahipliğini elde eder. 5846 sayılı Kanun uyarınca mali hakların devri yazılı olmalı ve devredilen haklar tek tek gösterilmelidir.

Eserim iznim olmadan NFT olarak satılmış, ne yapabilirim?

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında tecavüzün durdurulmasını, ref’ini, tazminat ve elde edilen kazancın iadesini talep edebilirsiniz; cezai yol da açıktır. Ayrıca koleksiyonun bulunduğu pazar yerine bildirimde bulunularak içeriğin kaldırılması istenebilir.

NFT pazar yeri yüklenen içerikten sorumlu mudur?

Pazar yerleri kural olarak içeriği önceden denetlemekle yükümlü değildir; ancak bir ihlal usulüne uygun biçimde bildirildiğinde harekete geçme yükümlülükleri doğar. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim ve kaldırma mekanizmaları bu noktada işletilir.

NFT koleksiyonumda tanınmış bir markayı kullanabilir miyim?

Tescilli bir markanın izinsiz kullanılması, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında marka hakkına tecavüz oluşturabilir. Marka sahipleri dijital ortamdaki kullanımlara karşı da koruma talep edebilmektedir.

Süregelen telif payı (royalty) hukuken güvence altında mıdır?

Akıllı sözleşmeye yazılan telif payı, pazar yerlerinin bunu teknik olarak uygulamasına bağlıdır ve her pazar yeri uygulamak zorunda değildir. Bu nedenle telif payı beklentisinin ayrıca sözleşmesel olarak düzenlenmesi önerilir.

İlgili Çalışma Alanları

Bu sayfa, Blockchain ve Kripto Varlık Hukuku çalışma alanının bir parçasıdır. Konuyla yakından bağlantılı diğer alanlar:

• Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı (KVHS) Lisansı ve MASAK Uyumu
• Token İhracı, DeFi ve Blockchain Projeleri Hukuku

Büromuzun tüm çalışma alanları için Çalışma Alanlarımız sayfasını inceleyebilirsiniz.

PEGA Hukuk ve Danışmanlık ile İletişim

NFT ve Dijital Varlıklarda Fikri Mülkiyet alanındaki dosyalarınız için PEGA Hukuk ve Danışmanlık bünyesindeki ekibimize ulaşabilirsiniz. Büromuz Kartal/İstanbul’da faaliyet göstermektedir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte hukuki bilgilendirme amacı taşır ve somut bir olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.