P2P Arbitrajı ve Muhasebe: Kâr, Maliyet, Fatura ve Vergi

P2P ekranında alış fiyatı 39,80 TL, satış fiyatı 40,35 TL göründüğünde aradaki 55 kuruşun tamamı kazanç değildir. İlanın gerçekleşeceği miktar, alım komisyonu, teslim için gereken transfer, ödeme beklenirken değişen fiyat ve elde tutulan USDT’nin maliyeti sonucu değiştirir. Ay sonunda banka hesabına bakmak da yeterli olmaz: paranın bir kısmı satılmamış kriptoya dönüşmüş, bir kısmı başka bankaya aktarılmış, bazı siparişler iade edilmiş olabilir.

P2P arbitrajında sağlam bir hesap, fiyat farkını bulmakla başlar; varlık, para ve belge hareketlerini aynı işlem üzerinde birleştirmekle tamamlanır. Vergi değerlendirmesi ise bu hesabın üzerine kurulur. Önce kişinin kendi varlığını alıp satması ile başkası için ücretli işlem yapması ayrılmalı; ardından faaliyetin hukuki niteliği, kayda alınacak bedel ve kullanılacak belgeler belirlenmelidir.

Bu rehber, düzenli P2P işlemlerinde kârlılık ve muhasebe düzenini birlikte ele alır. İşlemin genel hukuki çerçevesi, platformlar ve ceza riskleri için Kripto P2P Hukuku ana rehberindeki ilgili bölümlere geçebilirsiniz.

Av. Ahmet Karaca · Pega Hukuk · Güncelleme: 12 Eylül 2026

P2P arbitrajı nedir; her fiyat farkı kullanılabilir mi?

P2P arbitrajı, aynı kripto varlığın farklı işlem yerlerinde veya farklı koşullarla oluşan fiyatları arasındaki farktan yararlanmayı amaçlayan alım satımdır. Örneğin bir platformda alınan USDT başka bir platformda P2P yoluyla satılabilir; aynı pazarda alış ve satış ilanları yönetilebilir. İşlemin ekonomik sonucu, ekrandaki iki fiyatın çıkarılmasından daha geniştir.

Gerçek arbitrajda fiyat farkının iki tarafı mümkün olduğunca birlikte gerçekleştirilmeye çalışılır. Önce USDT alıp uygun alıcı çıkmasını beklemek ise arada fiyat ve likidite riski taşır. Günlük dilde buna da arbitraj denilse bile, henüz gerçekleşmemiş satış fiyatını kesin gelir kabul etmek hatalıdır. TL karşılığı değişebilen bir varlık elde tutulmaktadır; USDT’nin dolara yakın fiyatlanması TL cinsinden sabit değer anlamına gelmez.

İlan fiyatı ile gerçekleşen fiyat neden farklıdır?

En iyi fiyatlı ilanın alt ve üst işlem sınırı ihtiyacınıza uymayabilir. İlanda görünen miktarın tamamı sizin ödeme yönteminize açılmamış olabilir. İlan koşulları, kimlik doğrulaması, karşı tarafın müsaitliği ve platformun o kullanıcıya tanıdığı imkânlar işlemi etkiler. Küçük bir miktarda görülen fiyat, daha büyük tutara uygulanabilecek kesin bir teklif değildir.

Başka platforma aktarım gerekiyorsa ağ ücreti, minimum çekim tutarı, transferin tamamlanması ve varlığın kullanılabilir hâle gelmesi hesaba katılır. Aynı USDT sembolünün farklı ağlardaki bakiyeleri kendiliğinden birbirine aktarılmaz. USDT ağ ve cüzdan transferi rehberi, bu teknik ayrımın teslim ve kayıt üzerindeki etkisini açıklar.

Binance P2P veya OKX P2P gibi bir ekranda görülen fiyatın karşılaştırmaya alınabilmesi için iki teklifin varlık miktarı, ödeme para birimi, ödeme yöntemi ve işlem koşulları eşleşmelidir. Üçüncü kişi ödemesi kabul ederek veya bankaya işlemi farklı göstererek elde edilebilen fark, sağlıklı bir iş modeli varsayımı olarak kullanılamaz. Ödeme ve teslim şartları P2P emir şartlarında baştan açık olmalıdır.

P2P net kârı nasıl hesaplanır?

Tek bir tamamlanmış satışın ekonomik sonucunda satış tahsilatından satılan miktara ait edinim maliyeti ve satışla ilişkili giderler düşülür. Ancak bu satır, vergi matrahı ile aynı şey değildir. Vergi matrahına ulaşmak için faaliyetin vergisel niteliği, giderin kabul şartları, dönem ve değerleme hükümleri de uygulanır.

Makas, komisyon ve kur kayması

Alış–satış makası iki birim fiyat arasındaki farktır. Yüzde hesaplanırken hangi bedelin esas alındığı belirtilmelidir. Alış bedeline göre getiri oranı ile satış bedeline göre kâr marjı aynı oran değildir. İşletme raporunda bu iki göstergeye aynı başlığı vermek, farklı aylardaki sonuçları karşılaştırmayı zorlaştırır.

Platform komisyonu başka bir tokenla kesilmişse yalnız TL banka hareketine bakılarak bulunamaz. Kesilen token miktarı, kesinti zamanı ve kullanılan TL değeri kayda bağlanır. Promosyon veya ücret iadesi varsa ilk gider ve sonradan gelen iade ayrı gösterilir. “Komisyonsuz” ilan, başka platformdaki alımın veya ağ transferinin de ücretsiz olduğu anlamına gelmez.

Fiyat kayması, planlanan fiyat ile gerçekleşen ortalama fiyatın farkıdır. Bir emir birkaç parçaya bölünmüşse toplam bedel gerçekleşen toplam miktara bölünür; yalnız ilk parçanın fiyatı kullanılmaz. Ödeme beklerken varlığın yeniden alım fiyatı yükseldiğinde, geçmiş maliyete göre kârlı satış işletmenin sonraki tur için daha az varlık alabilmesine yol açabilir.

Gerçekleşmiş kâr ile sürdürülebilir fiyatlama

Geçmiş alış maliyeti, gerçekleşmiş satışın sonucunu açıklamak için gereklidir. Yeni ilan fiyatı belirlenirken ise aynı miktarı bugün yerine koymanın bedeli önem taşır. Bu yüzden iki hesap birlikte izlenir: satılan birimlerin kayıtlı maliyetine göre sonuç ve aynı miktarın yeniden edinilmesi durumunda kalan fark. İkincisi ayrı bir yönetim hesabıdır; defterdeki maliyeti sonradan değiştirme gerekçesi değildir.

İşlem başına küçük bir farkın çok sayıda işlemle büyüyeceği düşünülürken sermayenin bekleme süresi de dikkate alınır. İtirazda bekleyen satış, tahsil edilmiş fakat henüz teslim edilmemiş emir ve kısıtlı banka bakiyesi yeni işlem için aynı ölçüde kullanılabilir değildir. Bekleyen tutara tahmini bir fırsat maliyeti hesaplanabilir; bu tahminin otomatik olarak vergi gideri olduğu söylenemez.

İki aylık örnek: kâr, banka bakiyesi ve elde kalan USDT

Aşağıdaki rakamlar yöntemi gösterir; güncel kur, platform ücreti veya yatırım getirisi değildir. Başlangıçta 60.000 TL nakit ve sıfır USDT vardır. Alış komisyonları edinim maliyetine eklenmiş, satış komisyonları ayrı gider olarak gösterilmiştir. Maliyet akışını anlaşılır kılmak için önce alınan birimlerin önce satıldığı varsayılmıştır. Bu varsayım, bütün P2P işlemlerinde FIFO yönteminin hukuken zorunlu olduğu anlamına gelmez.

Kontrol hesabı şöyledir: 40.636 TL banka bakiyesi ile eldeki USDT’nin 20.070 TL maliyetinin toplamı 60.706 TL’dir. Başlangıçtaki 60.000 TL ile aradaki 706 TL, iki satışın 376 ve 330 TL sonuçlarının toplamına eşittir. Örnekte vergi, dönem sonu değerleme farkı veya başka gelir ve gider yoktur. Bu nedenle 706 TL’yi herhangi bir verginin kesin matrahı gibi kullanmak doğru olmaz.

Şubat satışının kayıtlı maliyete göre sonucu 330 TL’dir. Oysa satılan 500 USDT’nin tamamı son alışın birim maliyetiyle yeniden alınsaydı 20.070 TL gerekecekti; 20.300 TL satıştan 20 TL satış komisyonu ve bu tutar çıkarıldığında 210 TL kalırdı. İki hesap arasındaki 120 TL fark, geçmişten daha düşük maliyetle gelen 400 USDT’den kaynaklanır. Geçmiş kârı görmek ile yeni fiyatı değerlendirmek böylece ayrılır.

İade ve kendi hesabına transfer bu tabloyu nasıl etkiler?

Şubatta ayrıca 1.500 TL’lik bir siparişin ödeme geldikten sonra, kripto teslim edilmeden iptal edildiğini ve aynı tutarın doğru gönderene iade edildiğini varsayalım. Banka girişlerine 1.500 TL, çıkışlarına 1.500 TL eklenir. Tamamlanmış satış olmadığı için bu tutar satış hasılatına eklenmez; sipariş, iptal ve iade üçlüsü saklanır. İade işlemi ücretsiz değilse ayrıca gerçekleşen gider değerlendirilir.

40.636 TL’nin 5.000 TL’si kişinin diğer bankasına aktarılırsa ilk hesap 35.636 TL, ikinci hesap 5.000 TL gösterir. Toplam yine 40.636 TL’dir. İkinci bankadaki girişi yeni P2P tahsilatı saymak 5.000 TL’lik hayali hasılat yaratır. Toplam hesap ve cüzdan kontrolünün daha geniş örneği P2P mali kayıt ve mutabakat bölümünde bulunur.

Kendi varlığını satmak ile müşteri için işlem yapmak aynı muhasebe ilişkisi değildir

Kendi adına ve hesabına varlık alıp fiyat riskini üstlenerek yeniden satan kişi, alış–satış farkı elde eder. Müşterinin talimatı ve parasıyla onun için kripto alan kişi ise bir hizmet ilişkisi içinde olabilir. Ücret ayrıca tahsil edilebildiği gibi toplam bedelin içinde de bulunabilir. İki modelin para hareketleri benzer görünse bile hasılatın, maliyetin ve belge muhatabının analizi farklıdır.

Örneğin bir işlemde 84.000 TL tahsil edilmiş olması, kayda alınacak hizmet ücretinin 84.000 TL olduğunu tek başına göstermez. Bunun 82.900 TL’sinin müşteri adına alıma, 200 TL’sinin belgelenmiş masrafa ve 900 TL’sinin hizmet ücretine ayrıldığı ileri sürülüyorsa müşterinin talimatı, alım ve teslim bunu doğrulamalıdır. İşlem aslında satıcının kendi stokunu belirlediği fiyattan devretmesi ise sonradan 900 TL’ye “komisyon” adı verilerek satışın niteliği değiştirilemez.

GİB’in 9 Ağustos 2022 tarihli E-38418978-120[37-20/38]-358364 sayılı özelgesi, yurt dışındaki kişi için Türkiye’den Bitcoin tedarik edilmesi karşılığında alınan hizmet ücretini ticari kazanç kapsamında değerlendirir. Görüşün konusu ücretli tedariktir; kişinin bütün öz varlık satışları için yayımlanmış genel bir vergilendirme kuralı değildir.

Bu ayrımın izin boyutu da vardır. Müşteri adına emir yürütme, müşteri varlığı üzerinde kontrol veya başka bir kripto varlık hizmeti üstlenme söz konusuysa vergi kaydıyla yetinilmez. P2P merchant faaliyetinde SPK izni işin fiilen nasıl yürütüldüğüne göre incelenir. Şahıs işletmesi ile limited veya anonim şirket arasındaki tercih ise P2P şirket kuruluşu ve uyum rehberinin konusudur.

P2P arbitraj kazancı hangi vergi hükmüne girer?

İşleme “arbitraj” denmesi genel bir vergi istisnası sağlamaz. Banka ve banker işlemlerine ilişkin BSMV’de arbitraj istisnası, aynı ürün ve eş zamanlılık gibi ayrı koşullara dayanır; P2P kazancının gelir vergisi veya kurumlar vergisi niteliğini kendiliğinden belirlemez.

Bir kazancın TL olarak hesaplanabilmesi, hangi gelir unsuruna girdiğini tek başına çözmez. Gerçek kişi bakımından Gelir Vergisi Kanunu’nun 2, 37, mükerrer 80 ve 82. maddeleri birlikte değerlendirilir. Şirket bakımından kurum kazancı ve ilgili vergi hükümleri ayrıca dikkate alınır.

GVK 37: ticari faaliyet incelemesi

Sermayenin düzenli döndürülmesi, sürekli ilan yönetimi, fiyatlama sistemi, personel veya otomasyon, müşteri ilişkileri ve hizmet ücreti faaliyetin örgütlenişini gösterir. Bunlar birbirinden kopuk işaretler olarak sayılmamalıdır. Bir cüzdan güvenliği işleminin çok sayıda zincir hareketi üretmesi ile her gün müşteriler için ücretli tedarik yapılması aynı ekonomik olay değildir.

Kanunda P2P için “ayda şu kadar satıştan sonra ticari kazanç” biçiminde özel bir sayı bulunmaz. Ancak bundan düzenli faaliyetin hiç incelenemeyeceği sonucu da çıkmaz. Somut iş modelinin genel ticari kazanç hükümleriyle ilişkisi değerlendirilirken, kripto varlığa ilişkin kanunilik tartışması ve içtihadın kapsamı korunmalıdır.

Danıştay 3. Dairenin 2022/2868 E., 2024/7487 K. sayılı kararı bu konuda önemlidir. Çoğunluk, kripto gelir kalemine ilişkin tarhiyat yönünden kanunilik gerekçesiyle idarenin temyizini reddetmiştir. Ticari organizasyon içinde elde edilen kazancın ayrıca incelenmesi gerektiği görüşü karşı oylardan birindedir. Bu karşı oyu çoğunluk hükmü gibi sunmak da kararı bütün kripto faaliyetlerine sınırsız vergi muafiyeti getirmiş gibi okumak da yanıltır. Somut dosyanın kapsamı Danıştay kripto vergi kararı incelemesinde ayrıntılı ele alınmıştır.

Mükerrer 80 ve GVK 82 otomatik alternatifler değildir

Değer artışı kazancı hükümleri belirli mal ve hakların elden çıkarılmasını düzenler. “Değeri arttı, öyleyse mükerrer 80’e girer” şeklindeki gündelik mantık, kanunun saydığı gelir unsurlarının yerine geçmez. Ticari kazanç olarak değerlendirilemeyen her kripto satışı kendiliğinden bu başlığa taşınamaz.

Arızi kazançta da yalnız az sayıda işlem yapılmış olması yeterli açıklama değildir. GVK 82’deki faaliyetin ve ilgili bentlerin şartları değerlendirilmelidir. GİB’in arızi kazanç açıklamasındaki kapsam ve hesaplama, bütün kripto kullanıcılarına ortak bir vergisiz işlem limiti oluşturmaz. Önce nitelendirme yapılır; uygulanacak yılın istisnası ancak ilgili hükme giren kazanç için dikkate alınır.

2026’da otomatik kripto stopajı var mı?

Mart 2026 teklifinde yer alan özel kripto işlem vergisi ve kripto kazancı stopajı hükümleri, 7577 sayılı Kanun’un kabul edilen metnine girmemiştir. Bu nedenle teklif oranları uygulanarak P2P kullanıcısının vergisinin otomatik kesildiği varsayılamaz. Platform komisyonu, banka masrafı ve devlet adına yapılan vergi kesintisi farklı kalemlerdir. Genel rejim ile teklifin ayrıntılı ayrımı 2026 kripto para vergisi rehberinde yer alır.

P2P işleminde fatura kime ve hangi tutar için düzenlenir?

Belge düzeninde başlangıç noktası banka dekontunun açıklaması değil, gerçekleşen teslim veya hizmet ve tarafların mükellefiyetidir. Satıcının kendi varlığını devretmesi, müşteri için satın alma hizmeti vermesi ve yalnız teknik hizmet sunması aynı belgeyle gelişigüzel kaydedilemez. Platformun sipariş özeti işlemi doğrulamaya yarar; Türk vergi mevzuatında gerekli belgenin her durumda yerine geçtiği kabul edilemez.

Vergi Usul Kanunu’nun 229–234. maddeleri, fatura ve gider pusulası bakımından temel çerçeveyi oluşturur. Fatura yükümlülüğü mevcutsa genel azami yedi günlük düzenleme kuralı ve varsa özel daha kısa süre dikkate alınır. Ay sonunda bütün işlemleri tek bir hayali müşteriye yazmak, işlem bazındaki muhatap ve belge ihtiyacını çözmez. Elektronik belgenin türü de mükellefin tabi olduğu güncel e-belge düzenine göre seçilir.

Alıcı ile ödeme göndereni farklıysa faturayı yalnız bankada görünen isme düzenlemek sorunu otomatik gidermez. Gerçek alıcının kim olduğu ve başka kişinin neden ödeme yaptığı araştırılır. Uyuşmayan kimliği sonradan düzenlenen belgeyle örtmek, muhasebe tutarlılığını da zayıflatır. Üçüncü kişi ödemesi ve üçgen dolandırıcılık bakımından da aynı kimlik bağlantısı önem taşır.

KDV yönünden “yalnız makasa KDV uygulanır” veya “bütün kripto işlemleri istisnadır” biçiminde bir kural kurulamaz. KDV Genel Uygulama Tebliği çerçevesinde önce faaliyetin, teslimin veya hizmetin KDV’nin konusuna girip girmediği; ardından matrah, oran ve varsa istisna belirlenir. Kriptoya özgü istisna teklifinin yasalaşmaması, tek başına her bireysel işlemi KDV’ye tabi yapmaz. Yurt dışındaki müşteriye hizmette de müşterinin adresinin yabancı olması hizmet ihracı şartlarını tek başına tamamlamaz.

Muhasebe kaydı hangi hesap ve maliyet yöntemiyle tutulmalı?

P2P işlemlerinin tamamını tek bir muhasebe hesap koduna bağlamak doğru başlangıç değildir. Varlığın neyi temsil ettiği, işletmenin onu hangi amaçla tuttuğu, kendi hesabına mı müşteri hesabına mı hareket edildiği ve hangi raporlama çerçevesine tabi olunduğu belirlenir. Ticari satış amacıyla tutulan varlık, şirket hazinesindeki yatırım ve müşteriye teslim edilecek varlık aynı ilişkiyi göstermez.

IFRS Yorum Komitesinin Haziran 2019 kararı, belirli özellikteki kripto paralar için olağan faaliyet içinde satış amacıyla tutulan varlıklarda IAS 2, diğer durumlarda IAS 38 değerlendirmesine işaret eder. Kararın kapsamı sınırlıdır; bütün token ve stabil kripto türlerine doğrudan uygulanamaz. Ayrıca bir finansal raporlama değerlendirmesi, Türkiye’de VUK bakımından kullanılacak hesabı veya vergi değerlemesini tek başına belirlemez.

Mali müşavirle hazırlanacak kayıt politikasında en az şu kararlar yazılı olmalıdır:

• Varlığın kimliği: platform, ağ, token ve gerekiyorsa sözleşme adresi; aynı sembolün farklı varlıkları karıştırılmamalıdır.
• Edinim: alış, şirket veya ortak aktarımı, takas ve başka edinim türlerinin ayrı tutulması.
• Maliyet: birden fazla lotun kısmi satışlara hangi tutarlı yöntemle bağlanacağı; komisyonların maliyete veya gidere alınma gerekçesi.
• Değer: TL karşılığının kaynağı, zamanı, paritesi ve dönem sonu yaklaşımı.
• Yetki: şirket hesabından kimlerin işlem yapabileceği; kişisel hesaplarla karışıklığın nasıl önleneceği.

Programın varsayılan yöntemi, hukuki değerlendirme değildir. Bir yazılım ABD’deki kullanıcısı için ürettiği vergi sınıflandırmasını Türk mükellefe aynen uygulayabilir. İçe aktarılan dosyalar önce ekonomik olay bakımından düzeltilmelidir: kendi cüzdanına aktarım satış, iade ödül, şirket ortağının koyduğu sermaye ticari gelir olarak etiketlenmemelidir.

USDT’nin dolara yakın fiyatı da otomatik döviz hesabı kullanımını haklı kılmaz. Tokenın hukuki niteliği ve elde tutulan hakkın kapsamı incelenmeden dolar mevduatıyla aynı işlem yapılmamalıdır. Ağ ücreti TRX veya ETH olarak ödenmişse o varlığın miktarı ve maliyet akışı ayrıca izlenir. Yalnız USDT bakiyesiyle yapılan kapanış bu gideri ve ilgili varlık çıkışını kaçırabilir.

Ay sonunda banka ve platform mutabakatı nasıl yapılır?

Ay sonu kapanışında amaç bütün farkları zorla sıfırlamak değildir; farkın hangi işlemden kaynaklandığını açıklamaktır. Banka, platformun P2P sipariş listesi, alım satım geçmişi ve cüzdan kayıtları aynı zaman aralığına getirilir. Ham dosyalar saklanır; yapılan düzeltmeler ayrı çalışma dosyasında ve gerekçesiyle tutulur.

1. Açılışı doğrulayın. Önceki ayın kapanışı yeni ayın açılışı olmalıdır. Platformlar arasındaki aktarımın bir tarafı eksikse yeni edinim yaratılmış gibi görünür.
2. Tamamlanmış emirleri eşleştirin. Sipariş kimliği, ödeme referansı ve teslim kaydı bir araya gelmelidir. Aynı tutarlı iki sipariş yalnız tutarla eşleştirilmez.
3. Bekleyenleri ayırın. Para geldiği hâlde teslim edilmemiş, ödeme işaretlendiği hâlde tahsil edilmemiş veya itirazda bekleyen emir ayrı görünmelidir.
4. Miktarı kapatın. Açılış + edinimler − satışlar − ilgili ücretler = kapanış miktarı olmalıdır. Kendi cüzdanları arasındaki aktarımlar toplam varlığı büyütmez.
5. Parayı kapatın. Satış tahsilatı, alış ödemesi, masraf, iade, ortak hareketi ve hesaplar arası aktarım ayrı sınıflandırılmalıdır.
6. Belge boşluklarını takip edin. Eksik belge için sorumlu, talep tarihi ve takip durumu yazılmalı; bilinmeyen maliyet kesin tutarla doldurulmamalıdır.

Platform UTC, banka Türkiye saati kullanıyorsa saat farkı ayrıca dönüştürülür. Gece yarısına yakın işlemde siparişin açıldığı gün, ödemenin hesaba geçtiği gün ve teslim günü farklı olabilir. Gelirin hangi dönemde kayda alınacağı yalnız CSV dosyasının satır tarihine bırakılmaz; işlemin hukuki ve muhasebe gerçekleşme şartları incelenir.

Hesap kısıtlaması, varlığın ortadan kalkmasıyla aynı değildir. Bankadaki para kullanılamıyor veya platformda çekim durmuş olabilir; bu durum kayıt altına alınır, fakat otomatik zarar kaydı oluşturmaz. Tahsil edilemeyen alacak, dolandırıcılıkla kayıp ve erişim kısıtı farklı koşullara bağlıdır. P2P banka blokesi rehberi kısıtlamanın dayanağını belirlemeye yardımcı olur.

Beyan hazırlığı ve geçmiş yıllardaki kayıtların düzeltilmesi

Önce faaliyet ve gelir unsuru belirlenir; sonra ilgili mükellefiyet, defter, belge ve beyan yükümlülükleri planlanır. “Kripto” başlıklı ayrı bir beyanname aramak veya bütün geliri Hazır Beyan’daki uygun görünen kutuya yazmak yeterli değildir. Ticari faaliyet, şirket kazancı ve kanunda sayılan diğer kazançlar aynı beyan sürecine tabi olmaz. Yılın gelir ve kurumlar vergisi, geçici vergi ve varsa KDV takvimi ilgili mükellefiyet için birlikte izlenir.

Geçmiş dönemlerde banka girişlerinin tamamı kazanç sayılmışsa önce sermaye dönüşleri ve mükerrer aktarımlar ayrılır. Hiç kayıt tutulmamışsa bunun tersi de önemlidir: bankadan çekilmeyen kazançlar, platform komisyonları ve kripto–kripto işlemler kayıtsız kalmış olabilir. Eksik dosyanın onarımı yalnız daha düşük bir sonuç bulmaya yönelmemeli; gerçekleşen olay bütünüyle yeniden kurulmalıdır.

Düzeltme, pişmanlık ve inceleme aynı yol değildir

VUK 371’deki pişmanlık hükümleri, şartları gerçekleşirse beyana dayanan vergilerde vergi ziyaı cezası yönünden sonuç doğurabilir. Başvurudan önceki ihbar, ilgili vergi türünde incelemeye başlama veya takdire sevk durumu ve diğer kanuni şartlar kontrol edilir. Beyannamenin verilmesi ya da tamamlanması ile ödeme ve pişmanlık zammı bakımından kanundaki on beş günlük süreler önemlidir. Bu yol vergi aslını ortadan kaldırmaz; her usulsüzlük veya başka hukuki sorumluluk için genel af da değildir.

İzah talebi veya inceleme yazısı geldiyse tarih ve kapsam okunmadan “pişmanlıkla verelim” kararı alınmamalıdır. Fazla vergi ödendiği düşünülüyorsa da düzeltme–şikâyet ile dava yolları aynı koşullara sahip değildir. Maddi hesap hatası ile tartışmalı hukuki nitelendirme birbirinden ayrılır; tebliğ tarihleri ve başvuru süreleri korunur. Kayıtları yeniden toplarken işlem görmüş eski belgeler silinmez veya geriye dönük sahte belge üretilmez.

Özelge başvurusu nasıl işe yarar?

Belirsizlik işin gerçek akışı anlatılarak sorulmalıdır: sermaye kimin, alım talimatını kim veriyor, varlığı kim taşıyor, fiyat riskini kim üstleniyor, kazanç farktan mı hizmet ücretinden mi doğuyor? Sözleşme ve örnek işlem akışı bu açıklamaya eklenir. Başkasına verilmiş özelgeyi yalnız başlığından alıp uygulamak yerine kendi olayının farklılıkları gösterilir.

VUK 413 kapsamındaki özelge ve 369’daki koşullu koruma, bütün kullanıcılar için genel muafiyet anlamına gelmez. Doğru ve eksiksiz anlatılan somut olay ile verilen görüşün kapsamı önemlidir. Muhasebe politikası, vergi görüşü ve bankaya sunulan işlem açıklaması aynı olguları esas aldığında sonraki dönemlerin kayıtları daha tutarlı kurulur.

P2P arbitrajı ve muhasebe hakkında sık sorulan sorular

P2P arbitrajında kazanç yalnız alış–satış makası mıdır?

Makas ilk göstergedir. Gerçekleşen miktar, satılan varlığın maliyeti, komisyon, transfer gideri ve varsa iade hesaba katılmalıdır. Aynı miktarı yeniden almanın maliyeti de fiyatlama için ayrı izlenir. Ekonomik sonuç ile vergi matrahı birbirinin yerine kullanılmaz.

Her ay P2P işlemi yapıyorum; otomatik vergi mükellefi miyim?

Yalnız aylık tekrar üzerinden herkese uygulanabilecek kesin bir sonuç yoktur. Kendi varlığının satışı, ticari organizasyon ve başkası için ücretli hizmet farklı değerlendirilir. İş modelinin genel gelir hükümleri ve ilgili içtihatla birlikte incelenmesi gerekir; sabit bir işlem sayısı veya genel kripto muafiyet limiti yoktur.

USDT’yi daha pahalı sattığımda yalnız fark kadar fatura kesebilir miyim?

İşlem kendi varlığınızın satışıysa farkı sonradan komisyon olarak adlandırmak ilişkiyi değiştirmez. Belge yükümlülüğü ve tutarı gerçek satışa göre belirlenir. Gerçek bir tedarik hizmetinde ise müşteri fonu, masraf ve hizmet ücreti ayrılır. Her iki durumda da taraflar ve işlem belgeleri tutarlı olmalıdır.

FIFO kullanmak Türkiye’de zorunlu mu?

Bütün kripto işlemleri için tek ve genel bir FIFO zorunluluğu varsayılamaz. Varlığın niteliği, mükellefin tabi olduğu muhasebe ve vergi çerçevesi dikkate alınarak yöntem belirlenir. Seçilen yöntem tutarlı uygulanmalı; vergi sonucunu değiştirmek amacıyla geçmiş lotlar keyfî biçimde yeniden eşleştirilmemelidir.

Binance veya OKX ekstresi muhasebeciye vermek için yeterli mi?

Ekstre önemli bir kaynaktır; fakat banka ödemesinin kime ait olduğunu, dış cüzdanın sahibini ve her işlemde gerekli Türk vergi belgesini tek başına göstermez. P2P emirleri, banka referansları, alım maliyetleri, platform ücretleri ve teslim kayıtları aynı işlem numarası altında bağlanmalıdır.

Banka blokesi veya dolandırıcılık kaybını hemen gider yazabilir miyim?

Bloke, varlığın kaybedildiği anlamına gelmez. Dolandırıcılık nedeniyle ekonomik kayıp bulunması da tek başına vergi açısından gider veya zarar indirimi oluşturmaz. Olayın niteliği, işle ilgili oluşu, tahsil imkânı ve ilgili vergi hükmünün belge şartları ayrı değerlendirilir.

Geçmiş P2P gelirini şimdi bildirirsem bütün cezalar kalkar mı?

Hayır. Önce gerçekten beyana tabi gelir ve ilgili dönem belirlenmelidir. Pişmanlık, düzeltme ve diğer başvuru yollarının koşulları farklıdır. Pişmanlığın kabulü vergi aslını kaldırmaz; sürelerin ve ödemenin tamamlanması gerekir. Başlamış inceleme, tebliğ edilmiş yazı ve cezanın türü seçilecek yolu etkiler.

Av. Ahmet Karaca