Son güncelleme: · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
Basit dolandırıcılık nedir, TCK 157 neyi cezalandırır?
Basit dolandırıcılık, TCK 158’de sayılan nitelikli hâllerden hiçbirinin bulunmadığı dolandırıcılıktır. TCK 157 tek cümledir: “Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.” Suç, TCK’nın malvarlığına karşı suçlar bölümünde yer alır; korunan değer kişinin malvarlığıdır.
“Basit” kelimesi suçun önemsiz olduğunu değil, ek bir nitelik taşımadığını anlatır. Aynı aldatma bilişim sistemi veya banka araç olarak kullanılarak, bir kamu kurumu aracılığıyla ya da fail kendini kamu görevlisi olarak tanıtarak yapılırsa eylem 158’e geçer ve ceza 3–10 yıla, (f) ve (l) bentlerinde 4–10 yıla çıkar; bentler nitelikli dolandırıcılık rehberinde tek tek anlatılır. Dolandırıcılığı hırsızlıktan ayıran nokta ise mağdurun malı kendi iradesiyle vermesidir: fail malı rıza dışı alırsa hırsızlık, aldatarak verdirirse dolandırıcılık söz konusudur. Ayrımın dijital olaylardaki görünümü dolandırıcılık ve hırsızlık arasındaki fark sayfasında ele alınır.
Dolandırıcılık suçunun unsurları nelerdir?
Dolandırıcılık beş unsurun aynı sırayla gerçekleşmesini ister: hileli davranış, bu davranışla mağdurun aldatılması, aldatılan kişinin malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunması, bunun sonucunda bir zarar ve failin ya da başkasının yararı. Unsurlar arasında illiyet bağı (her halkanın bir öncekinin sonucu olması) bulunmalıdır; bu bağı koparan her olgu suçu ortadan kaldırır.
| Unsur | Ne demek? | Dosyada sorulan soru |
|---|---|---|
| Hileli davranış | Mağdurun denetleme imkânını ortadan kaldıran nitelikli yalan ve aldatıcı davranışlar | Yalan makul bir çabayla fark edilebilir miydi? |
| Aldatma | Mağdurda hileye dayanan bir yanılgının oluşması | Mağdur gerçeği biliyor muydu? |
| Tasarruf | Aldatılan kişinin kendi iradesiyle para veya mal vermesi, borç altına girmesi | Malı mağdur mu verdi, fail mi aldı? |
| Zarar | Mağdurun veya başkasının malvarlığında azalma | Karşılığında eşdeğer bir şey alındı mı? |
| Yarar | Failin veya başkasının malvarlığında artış | Para kime geçti? |
Sıra belirleyicidir: hile, paranın verilmesinden önce veya en geç onunla eş zamanlı kurulmalıdır. Ceza Genel Kurulu bu zamanlamanın şüpheye yer bırakmayacak biçimde tespitini zorunlu sayar (E. 2025/222, K. 2026/188). Suç, yararın sağlandığı anda tamamlanır; para failin blokeli olmayan hesabına geçtikten sonra konulan bloke eylemi teşebbüse dönüştürmez (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/38733, K. 2024/6246).
Basit yalan hile sayılır mı?
Hayır. Ceza Genel Kurulu hileyi şöyle tanımlar (E. 2025/222, K. 2026/188, 25.03.2026):
“Hile nitelikli yalandır. Yalan belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun denetleme/sorgulama imkanını ortadan kaldırmalıdır.”
Aynı kararda “Basit bir yalan hileli hareket olarak kabul edilemez.” denir. Ölçüt, mağdurun yalanı makul bir çabayla fark edip edemeyeceğidir. Uygulamada sınır şöyle çiziliyor:
- Basit yalan sayıldı: Yerini ve yaklaşık değerini mağdurun kendisinin araştırabileceği bir taşınmazın “kısa sürede yüksek fiyata satılabileceği” beyanı (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/7422, K. 2024/8566).
- Hile sayıldı: Başka şehirde yaşayan annenin hastalığı ve bakıma muhtaçlığı hakkında, duygusal ilişki içindeki mağdurun kolayca doğrulayamayacağı yalan (11. Ceza Dairesi, E. 2021/39710, K. 2024/11880).
- Basit yalan gerekçesi reddedildi: Sahte yatırım uygulaması dosyasında, mağdurun hiçbir araştırma yapmadan para gönderdiği ve yalanın basit yalan niteliğinde kaldığı gerekçesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına yapılan itirazın reddi, hatalı gerekçe ve eksik soruşturma nedeniyle kanun yararına bozuldu (11. Ceza Dairesi, E. 2026/536, K. 2026/6495).
Basit yalan savunması, mağdurun gerçekten bir denetim imkânı bulunduğu somut olarak gösterildiğinde tutar. Düzenli bir senaryo, sahte belge, kurumsal görüntü veya güven ilişkisiyle desteklenen yalanda tutmaz.
Borcunu ödemeyen kişi dolandırıcılıktan ceza alır mı?
Kural olarak hayır. Ödeme yapılmaması tek başına hile değildir; borç hileli davranıştan önce doğmuşsa dolandırıcılık oluşmaz. Yargıtay 11. Ceza Dairesi bunu şöyle ifade eder (E. 2021/14408, K. 2024/1304, 08.02.2024):
“önceden doğmuş bir borç için hileli davranışlarda bulunulması hâlinde, borç hileli davranışlar sonucu doğmayacağından dolandırıcılık suçunun oluşmayacağı”
Ceza Genel Kurulu da sözleşmede mücerret bir yalanla yapılan basit aldatmanın suç için yetmeyeceğini kabul eder (E. 2025/222, K. 2026/188). Sınır; satılan şeyin baştan hiç bulunmaması, kayıtların tahrif edilmesi veya paravan şirket kullanılması gibi olgularla aşılır. Ayrıntılı ölçütler dolandırıcılık mı hukuki ihtilaf mı rehberindedir.
Basit dolandırıcılığın cezası nedir, uzlaştırmaya tabi mi?
Cezası 1–5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır; iki ceza birlikte verilir. Adli para cezası en az 5 gündür ve bir günlük karşılığı 100–500 TL arasında belirlenir (TCK 52). Suç şikâyete bağlı değildir, ama CMK 253/1-b-8 uyarınca uzlaştırmaya (fail ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması) tabidir: kamu davası açmaya yeterli şüphe varsa savcılık dosyayı önce uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK 253/4); kovuşturmada uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılan dosya da büroya gönderilir (CMK 254/1).
Uzlaştırma yapılmadan kurulan hüküm bozulur; Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 157 kabul edilen bir eylemde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmeden mahkûmiyet kurulmasını bozma sebebi saydı (E. 2021/26056, K. 2023/10802). İki istisna vardır: suç, uzlaştırma dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (253/3; önödeme kapsamındaki suçla birlikte işlenme hariç), birden fazla mağdur varsa hepsinin kabulü gerekir (253/7). Nitelikli hâlin durumu nitelikli dolandırıcılıkta şikâyet ve uzlaşma rehberinde anlatılır.
Alt sınırın bir yıl olması 157’yi infaz bakımından da 158’den ayırır. İki yıl veya daha az hapis cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB; hükmün beş yıllık denetim süresince sonuç doğurmaması, CMK 231/5) ve erteleme (TCK 51/1), bir yıl veya daha az hapis cezasında seçenek yaptırım (TCK 50) mümkündür. HAGB için zararın giderilmesi aranır; derhâl ödenemiyorsa denetim süresince aylık taksitle ödeme koşulu konabilir (CMK 231/6-c, 231/9).
Alacağını tahsil için hile yapan veya akrabasını dolandıran kişi nasıl cezalandırılır?
İki özel hüküm 157’nin sonucunu değiştirir. TCK 159’a göre dolandırıcılık bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmişse ceza, şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hile burada da şarttır; fark, amacın gerçekten var olan bir alacağı almak olmasıdır. Suç şikâyete bağlıdır: fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir (TCK 73/1–2), vazgeçme davayı düşürür, uzlaştırma uygulanır ve üst sınır bir yıl olduğundan tutuklama yasaktır (CMK 100/4).
TCK 167 akrabalar arasındaki dolandırıcılığı düzenler. Ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun, bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenen dolandırıcılıkta cezaya hükmolunmaz (167/1). Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş ya da aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımları zararına işlenirse kovuşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir (167/2). Bu hâl nitelikli dolandırıcılığı da uzlaştırmaya açar; Yargıtay 11. Ceza Dairesi bunu şöyle belirtti (E. 2021/37892, K. 2026/5805):
“soruşturma ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan 5237 sayılı Kanun’un 167/2. maddesi yollamasıyla 158/1-d maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçunun uzlaşma kapsamına alındığının anlaşılması karşısında”
Basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık arasındaki fark nedir?
Fark, eylemin TCK 158’de sayılan bir araç, kurum, sıfat veya mağdur durumuna dayanıp dayanmadığındadır. Bu tek ayrım cezayı, uzlaştırmayı, zamanaşımını ve kullanılabilecek koruma tedbirlerini birlikte değiştirir.
| Konu | Basit dolandırıcılık (157) | Nitelikli dolandırıcılık (158/1) |
|---|---|---|
| Hapis cezası | 1–5 yıl | 3–10 yıl; (e), (f), (j), (k), (l) bentlerinde 4–10 yıl |
| Adli para cezası | 5.000 güne kadar | 5.000 güne kadar; (e), (f), (j), (k), (l) bentlerinde menfaatin iki katından az olamaz |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza | Asliye ceza (25.12.2025’ten sonra açılan davalarda; 158/3 hâli tartışmalı) |
| Şikâyet | Aranmaz | Aranmaz |
| Uzlaştırma | Var (CMK 253/1-b-8) | Yok (TCK 167/2 hâli hariç) |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl, kesilmeyle en çok 12 yıl | 15 yıl, kesilmeyle en çok 22 yıl 6 ay |
| Hesabın 48 saat askıya alınması (CMK 128/A) | Uygulanmaz | Yalnız 158/1-f ve 158/1-l’de |
| İletişimin dinlenmesi (CMK 135/8) | Katalogda yok | Katalogda var |
| Tutuklama | Katalog dışı; somut kaçma veya delil karartma şüphesi gerekir | Aynı |
| Zorunlu müdafi | Yok | Kural olarak yok; 158/3 ile alt sınır beş yılı aşarsa var |
| HAGB, erteleme, seçenek yaptırım | Doğrudan ulaşılabilir | Ancak indirimlerle |
| İstinafta esastan ret kararına temyiz | Beraatte kapalı; mahkûmiyette ceza beş yılı aşmadıkça kapalı (157’de bu sınır ancak artırımlarla, örneğin zincirleme suç veya 158/3 artırımıyla aşılır) | Beraatte kapalı; beş yılı aşan mahkûmiyette açık |
Mağdur için en önemli satırlar zamanaşımı ve CMK 128/A’dır: 157’de hesabın kırk sekiz saat askıya alınması yolu yoktur ve süre sekiz yılda dolar. Şüpheli için uzlaştırma ve HAGB’ye doğrudan ulaşılabilmesi belirleyicidir. Askıya alma mekanizması CMK 128/A rehberinde anlatılır.
Nitelikli dolandırıcılık suçlaması 157’ye dönerse ne olur?
Vasıf 157’ye döndüğünde üç sonuç birlikte doğar: dava zamanaşımı 15 yıldan 8 yıla iner, dosya uzlaştırmaya gönderilmek zorundadır ve ceza aralığı 1–5 yıla düşer. Eski dosyalarda bu, davanın düşmesi anlamına gelebilir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, eşi cezaevinde bulunan mağdurdan adli para cezasını ödeme bahanesiyle para alınan olayda mağdurun durumunu 158/1-b’deki “zor şart” saymadı, eylemi 157 kabul etti ve dava zamanaşımından düştü (E. 2021/21466, K. 2025/5693). Emlakçılığın serbest meslek sayılmaması aynı sonucu doğurdu (E. 2021/30573, K. 2026/4447). Uygulamada sık görülen dönüşüm, bankanın yalnız ödeme aracı olduğu olaylardadır: mağdur telefonla ikna edilip yalnız bir hesaba para gönderdiyse 158/1-f oluşmaz. Bu ölçüt bankanın yalnız ödeme aracı olduğu durumlara ilişkin Ceza Genel Kurulu kararı ve TCK 158/1-f sayfalarında ayrıntılıdır.
CMK 226/1, suçun hukuki niteliği değişecekse sanığa önceden haber verilmesini ve savunma imkânı tanınmasını arar. Mağdur için risk açıktır: şikâyette eylemin hangi nitelikli hâle dayandığı somut olgularla anlatılmazsa dosya 157’ye düşebilir. Şüpheli için aynı tartışma uzlaştırma ve zamanaşımı kapısını açar.
Güncel Yargıtay kararları basit dolandırıcılık hakkında ne diyor?
2024–2026 kararları iki eksende toplanıyor: hilenin basit yalandan ayrılması ve vasıf 157’ye döndüğünde uzlaştırma ile zamanaşımının sonuçları.
| Merci | Tarih | E./K. | İlke |
|---|---|---|---|
| Yargıtay CGK | 25.03.2026 | E.2025/222, K.2026/188 | Hile nitelikli yalandır; yararın hileden önce mi sonra mı elde edildiği kesin tespit edilmelidir. |
| Yargıtay 11. CD | 25.06.2024 | E.2022/7422, K.2024/8566 | Mağdurun araştırabileceği değer vaadi basit yalandır; beraat gerekir. |
| Yargıtay 11. CD | 17.10.2024 | E.2021/39710, K.2024/11880 | Mağdurun kolayca doğrulayamayacağı yalan hiledir. |
| Yargıtay 11. CD | 22.06.2026 | E.2026/539, K.2026/6800 | Telefonla temas ve yalnız banka hesabına ödeme 157’dir; uzlaştırma gerekir. |
| Yargıtay 11. CD | 11.06.2026 | E.2021/31667, K.2026/6453 | Vasıf 157’ye dönünce 8 yıllık zamanaşımı dolmuş, dava düşmüştür. |
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/222, K. 2026/188, 25.03.2026
Olay: Şirket müdürü sanığın ticari alışveriş karşılığında tahsil kabiliyeti olmayan bir çek verdiği iddiasıyla kurulan nitelikli dolandırıcılık mahkûmiyeti onanmıştı. Başsavcılık, çekin önceden doğmuş bir borç için verildiğini ileri sürerek itiraz etti; Genel Kurul hükmü eksik araştırma nedeniyle oy çokluğuyla bozdu.
“mağdurun zararına, haksız olarak sağlanan yararın hileli davranıştan önce mi yoksa eş zamanlı ya da sonra mı elde edildiğine dair maddi gerçeğin şüpheye yer bırakmayacak katiyette tespiti zorunludur.”
Uygulamaya etkisi: Ticari ilişkide verilen çek ve senet dosyalarında mal veya hizmetin ödeme aracından önce teslim edildiği fatura, irsaliye ve tahsilat kayıtlarıyla gösterilirse hile–yarar sırası kurulamaz.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/7422, K. 2024/8566, 25.06.2024
Olay: Sanıkların, daha önce de taşınmaz almış akrabaları olan katılanı, taşınmazı kısa sürede yüksek fiyata satabileceğine ikna ederek fahiş fiyatla sattıkları iddia edildi; ilk derece mahkûmiyet kurdu.
“beyanın basit yalan niteliğinde kaldığı ve hile boyutuna ulaşmadığı, sanıklara isnat edilen suçun yasal unsurlarının oluşmadığı, ihtilafın hukuki mahiyette olduğu anlaşılmakla, sanıkların beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.”
Uygulamaya etkisi: Fiyat, kâr veya “iyi yatırım” vaadine dayanan iddialarda mağdurun tecrübesi ve kendi araştırma imkânı savunmanın merkezindedir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/39710, K. 2024/11880, 17.10.2024
Olay: Sanık, duygusal birliktelik içinde olduğu katılandan annesinin hasta ve bakıma muhtaç olduğu yalanıyla para almış, basit yalan savunmasında bulunmuştu; mahkûmiyet onandı.
“özellikle annesinin hastalığı ve bakıma muhtaç olduğuna dair yalanının annesinin başka bir şehirde yaşaması nedeni ile katılan tarafından kolayca tespit edilemeyeceği, suçun hile unsurunun gerçekleştiği”
Uygulamaya etkisi: Basit yalan savunmasının sınırı budur: mağdurun doğrulama imkânı fiilen yoksa ve yalan bir güven ilişkisine yaslanıyorsa hile kabul edilir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2026/539, K. 2026/6800, 22.06.2026
Olay: Farklı hatlardan aranan katılan, işe girme vaadiyle sanığın banka hesabına toplam 1.800 TL yatırmıştı. Mahkeme 158/1-f’den hüküm kurdu; Daire kanun yararına bozma istemini kabul etti.
“uzlaştırma kapsamına alınan basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğu gözetilmeden, suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”
Uygulamaya etkisi: Temas telefonla kurulmuş ve banka yalnız ödeme aracı olmuşsa eylem 157’dir; uzlaştırma yapılmadan hüküm kurulamaz. Mağdur tarafı bilişim sistemi üzerinden kurulan teması veya kurum adına konuşmayı somut olarak anlatmalıdır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/31667, K. 2026/6453, 11.06.2026
Olay: Sanık kendini polis olarak tanıtıp telefonla para istemişti; suç tarihi kendini kamu görevlisi tanıtmayı düzenleyen (l) bendinin yürürlüğünden (02.12.2016) önceydi. Mahkeme 158/1-d’den hüküm kurmuştu.
“5237 sayılı TCK’nin 66/1-e maddesinde öngörülen olağan dava zamanaşımının, kesen son sebep olarak sanık hakkında mahkumiyet hükmünün kurulduğu 10.12.2015 tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleştiği”
Uygulamaya etkisi: Fiil tarihinde 157 olan eylemde 8 yıllık olağan süre işler; vasıf düşünce yıllardır süren bir dava tek kararla sona erebilir.
Basit dolandırıcılıkta uzlaştırma teklifi geldiğinde ne yapmalı?
Önce teklifin gerçek olduğu doğrulanmalı, sonra edim, sonradan tazminat isteme imkânı da hesaba katılarak belirlenmelidir.
- Teklifin kaynağını doğrulayın. Teklifi, Cumhuriyet başsavcılığındaki uzlaştırma bürosunun görevlendirdiği uzlaştırmacı yapar; açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir (CMK 253/4). Telefonla ya da mesajla para isteyen “uzlaşma” teklifleri ayrı bir dolandırıcılık türüdür; örnekleri uzlaşma mesajlarıyla dolandırıcılık sayfasındadır.
- Yedi günlük süreyi kaçırmayın. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (253/4); sonuçsuz kalan uzlaştırma tekrarlanmaz (253/18).
- Zararı eksiksiz hesaplayın. Uzlaşma sağlanırsa, o anda tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı suç için tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır (253/19).
- Ödeme biçimini kararlaştırın. Edim tek seferde yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada düşmeye karar verilir; taksitte kamu davasının açılması ertelenir veya durma kararı verilir (253/19, 254/2). Ödenmeyen edim için uzlaşma belgesi ilam niteliğindedir ve icraya konabilir.
- Müzakere açıklamalarının sınırını bilin. Uzlaştırma sırasında yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma ve davada delil olarak kullanılamaz (253/20).
Basit dolandırıcılık hakkında hangi bilgiler yanlış biliniyor?
“Her yalan dolandırıcılıktır.”
Kesin cevap: Hayır. Dolandırıcılık hile ister; Ceza Genel Kurulu’na göre basit bir yalan hileli hareket sayılmaz. Mağdurun kolayca denetleyebileceği bir beyan, karşılığında para alınmış olsa bile kural olarak hukuki uyuşmazlıktır.
“Şikâyetimi geri çekersem dava düşer.”
Kesin cevap: Hayır. 157 şikâyete bağlı değildir; vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK 73/4). 157 dosyasını kapatan yol uzlaşmadır. TCK 159 ve 167/2 hâlleri bunun istisnasıdır.
“Parayı banka hesabına gönderdiysem suç nitelikli dolandırıcılıktır.”
Kesin cevap: Hayır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’ne göre “bankaların, ödeme aracı olarak kullanılması hâlinde 5237 sayılı TCK’nın 158/1-(f) maddesinin unsurlarının oluşmayacağı” kabul edilir (E. 2021/30544, K. 2026/3830). Banka ancak hile onun faaliyetinden, çalışanından veya ürettiği belgeden yararlanılarak kurulmuşsa araçtır.
“Uzlaşırsam ayrıca tazminat da isterim.”
Kesin cevap: Hayır. Uzlaşma sağlandıktan sonra aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; yalnız uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar saklıdır (CMK 253/19). Edim bu yüzden bütün zararı karşılayacak biçimde belirlenmelidir.
Sık sorulan sorular
Basit dolandırıcılık cezası paraya çevrilir mi?
Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa çevrilebilir. TCK 50, kısa süreli hapis cezasının adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevrilmesine izin verir; 157’nin alt sınırı bir yıl olduğundan bu eşiğe doğrudan veya indirimlerle ulaşılabilir. 157’deki adli para cezası ise hapisle birlikte ayrıca verilir. İki yıl veya daha az cezada HAGB ve erteleme de mümkündür.
Basit dolandırıcılık sicile işler mi, memuriyete engel mi?
Mahkûmiyet adli sicile işlenir ve 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi, dolandırıcılıktan mahkûmiyeti cezanın miktarına bakmaksızın memuriyete engel sayar. HAGB kararı ise kanun metnine göre sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz ve ayrı bir sistemde tutulur. Uzlaşmayla verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı mahkûmiyet değildir.
Basit dolandırıcılıkta şikâyet süresi var mı?
Hayır. 157 şikâyete bağlı olmadığı için altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz; savcılık suçu öğrendiği anda kendiliğinden soruşturur. Sınır dava zamanaşımıdır: olağan süre 8 yıldır ve ifade, iddianame gibi işlemlerle kesilse bile en çok 12 yıla uzar. Alacak tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılık (TCK 159) ise şikâyete bağlıdır ve altı aylık süre işler.
Dolandırıcılık teşebbüs aşamasında kalabilir mi?
Evet. Fail hileli davranışa başlayıp elinde olmayan nedenlerle yarar sağlayamazsa teşebbüsten sorumlu olur ve ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (TCK 35). Mağdurun şüphelenip para göndermemesi teşebbüse örnektir. Para failin blokeli olmayan hesabına geçtiğinde ise suç tamamlanmış sayılır; sonradan konulan bloke bunu değiştirmez.
Basit dolandırıcılıkta tutuklama olur mu?
Olabilir ama kendiliğinden olmaz. 157, CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında değildir; tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin yanında somut kaçma veya delil karartma şüphesi ve ölçülülük aranır. Üst sınır beş yıl olduğundan iki yıllık tutuklama yasağı da uygulanmaz. Alacak tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılıkta (TCK 159) ise tutuklama yasaktır.
Uzlaşmada ne kadar ödeme yapılır?
Tutarı kanun belirlemez; edimi taraflar uzlaştırmacı aracılığıyla kararlaştırır. Mağdur, uzlaşmadan sonra aynı suç için tazminat davası açamayacağından ana para, masraf ve diğer zararları birlikte hesaplamalıdır. Edim tek seferde ödenebilir veya taksite bağlanabilir; ödenmezse uzlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğundan icra takibine konabilir.
İlgili rehberler
- Nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) ana rehberi — on iki bent, cezalar ve savunma
- Borcunu ödemeyen dolandırıcı sayılır mı? — hukuki ihtilaf ölçütleri
- Banka yalnız ödeme aracıysa 158/1-f uygulanmaz — Ceza Genel Kurulu kararı
- TCK 158 uzlaşma ve şikâyet son durum — 12. Yargı Paketi sonrası
- Bilişim ve banka aracılığıyla dolandırıcılık — 158/1-f’nin sınırları
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.35, 49, 50, 51, 52, 66, 67, 73, 157, 158, 159, 167 — mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.100, 128/A, 135, 226, 231, 253, 254, 286 — mevzuat.gov.tr
- 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m.11, 12 — mevzuat.gov.tr
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m.48 — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2025/222, K.2026/188, 25.03.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2022/7422, K.2024/8566, 25.06.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/39710, K.2024/11880, 17.10.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2026/539, K.2026/6800, 22.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/31667, K.2026/6453, 11.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/14408, K.2024/1304, 08.02.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2026/536, K.2026/6495, 15.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/38733, K.2024/6246, 08.05.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/26056, K.2023/10802, 25.12.2023 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/37892, K.2026/5805, 01.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/21466, K.2025/5693, 07.05.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/30573, K.2026/4447, 22.04.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/30544, K.2026/3830, 13.04.2026 — karar metni
Güncelleme notu: 15.10.2026: İlk yayın. TCK 157’nin unsurları, hile ile basit yalan ayrımı, ceza ve uzlaştırma, TCK 159 ve 167 hâlleri, nitelikli dolandırıcılıkla karşılaştırma ve vasıf 157’ye döndüğünde doğan sonuçlar işlendi.
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
Basit dolandırıcılık şikâyeti ya da uzlaştırma teklifiyle mi karşı karşıyasınız?
Uzlaştırma teklifini değerlendirmek, suçun vasfını tartışmak veya gönderilen paranın izini sürmek için WhatsApp’tan ya da e-postayla avukatlık ve danışmanlık desteği isteyebilirsiniz.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), kripto varlık hukuku, blockchain hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir.
