Fon Yöneticilerinin Mallarına İhtiyati Haciz: Mağdur Parasını Nasıl Güvenceye Alır?

Son güncelleme: 18.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

Fon krizinde tazminat davası kazanmak ile tazminatı tahsil etmek ayrı sorulardır. Dava yıllar sürebilir; bu sırada portföy yönetim şirketinin, yöneticilerin ve ilişkili kişilerin malvarlığı başka alacaklılara gidebilir, devredilebilir veya gizlenebilir. 18.10.2026 itibarıyla yatırımcının bu riske karşı kullanabileceği başlıca araç, dava açılmadan önce veya dava sırasında istenebilen ihtiyati hacizdir.

İhtiyati haciz, alacaklının para alacağını güvenceye almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır. Ancak fon krizinde her mala haciz konulamaz: fonun kendi malvarlığı kanunla korunmuştur ve yatırımcının kendi alacağı ile fonun alacağı birbirinden ayrılmalıdır. Bu rehber, kime karşı ve hangi şartlarla ihtiyati haciz istenebileceğini, teminatı, karardan sonra işleyen süreleri, savcılığın el koymasıyla ilişkisini ve mal kaçırılmışsa başvurulacak yolları anlatır.

Fon mağduru neden ihtiyati haciz istemeli?

Çünkü tazminat hükmü, borçlunun o tarihte haczedilebilir malı yoksa kâğıt üzerinde kalır. Yüzlerce yatırımcının aynı kişilerden alacaklı olduğu bir krizde, borçluların malvarlığı bütün alacakları karşılamayabilir. İhtiyati haciz, dava süresince malın satılmasını ve devredilmesini engelleyerek tahsil imkânını korur.

İhtiyati haciz alacaklıya tek başına bir öncelik hakkı vermez (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.268/3). Ancak ihtiyaten haczedilen mal, haciz kesin hacze dönüşmeden önce başka bir alacaklı tarafından haczedilirse, ihtiyati haciz sahibi bu hacze İİK m.100’deki şartlar dairesinde kendiliğinden ve geçici olarak iştirak eder (İİK m.268/1). Bu şartları taşımayan alacaklılar ise ancak önceki dereceden artan bedel için hacze iştirak edebilir (İİK m.100). Bu nedenle zamanlama, tahsil sonucunu doğrudan etkiler.

Kimin mallarına ihtiyati haciz konulabilir, kiminkine konulamaz?

İhtiyati haciz, yatırımcının kendi para alacağının borçlusu olan kişinin malvarlığına konulur. Fonun malvarlığı, portföy yönetim şirketinin ve saklayıcının malvarlığından ayrıdır; kamu alacakları için bile haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına girmez (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) m.53/1–2). Bu koruma, fonda kalan varlıkların bütün pay sahiplerine tasfiye yoluyla dağıtılması içindir.

Fon zararı ile yatırımcının kendi zararı arasındaki ayrım ve fon adına yapılacak talepler fon krizinde toplu dava rehberinde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. İhtiyati haciz talebinde alacağın hangi zarara dayandığı açıkça gösterilmelidir.

İhtiyati haciz kararı için hangi şartlar gerekir?

Rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı gerekir; bu durumda alacaklı borçlunun taşınır ve taşınmazlarını, üçüncü kişilerdeki alacak ve haklarını ihtiyaten haczettirebilir (İİK m.257/1). Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz ancak borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa veya borçlu mallarını gizlemeye, kaçırmaya, kendisi kaçmaya hazırlanıyor ya da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunuyorsa istenebilir (m.257/2).

Haksız fiilden doğan tazminat alacağı, fiilin gerçekleştiği tarihte muaccel kabul edilir. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, nitelikli dolandırıcılık iddiasına dayanan bir talepte bu nedenle ihtiyati haciz isteminin kabulü gerektiğine karar vermiştir (aşağıda ayrıntısı var). Fon krizinde yöneticilerin hukuka aykırı eylemlerine dayanan tazminat alacakları için de aynı ilke ileri sürülebilir.

• Yaklaşık ispat: Alacaklı, alacağı ve gerektiğinde haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır (İİK m.258/1). Tam ispat aranmaz; iddianın ağırlıklı ihtimalle doğru görünmesi yeterlidir.
• Deliller: Fon payı ekstreleri, tasfiye ve ara ödeme hesapları, SPK bültenlerindeki tespitler, suç duyurusu ve soruşturma bilgileri, iddianame ve bilirkişi raporları kullanılabilir.
• Yetkili mahkeme: Karar, İİK m.50 uyarınca yetkili mahkemeden istenir (İİK m.258/1). Mahkeme tarafları dinleyip dinlememekte serbesttir (İİK m.258/2).
• Kanun yolu: Talebin reddi kararı gerekçeli verilir ve istinaf yoluna gidilebilir; bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir (İİK m.258/3).

İhtiyati haciz için teminat gerekir mi?

Kural olarak evet. İhtiyati haciz isteyen alacaklı, hacizde haksız çıkarsa borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı bütün zararlardan sorumludur ve teminat göstermek zorundadır (İİK m.259/1). Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder (m.259/2–3). Aşağıda incelenen bölge adliye mahkemesi kararında teminat alacağın yüzde 15’i olarak belirlenmiştir.

Borçlu, para, mahkemece kabul edilecek kıymetli evrak, taşınmaz rehni veya güvenilir bir banka teminatı göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.266). Bu durumda alacaklının güvencesi, haczedilen malın yerine geçen teminattır.

İhtiyati haciz kararından sonra hangi süreler işler?

1. Kararın infazı: 10 gün. Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar (İİK m.261/1).
2. Dava veya takip: 7 gün. Dava veya takipten önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından, gıyapta yapılmışsa tutanağın tebliğinden itibaren yedi gün içinde takip talebinde bulunmak veya dava açmak zorundadır (İİK m.264/1).
3. Arabuluculuk etkisi. Dava şartı arabuluculuk bulunan uyuşmazlıkta bu dava açma süresi, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar işlemez (6325 sayılı Kanun m.18/A/16).
4. Borçlunun itirazı: 7 gün. Kendisi dinlenmeden karar verilen borçlu, haczin uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de öğrenmeden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.265/1–2).

Bu sürelerin diğer fon krizi süreleriyle birlikte takvimi fon krizinde süreler rehberinde yer alır.

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?

İhtiyati haciz para alacağını, ihtiyati tedbir ise uyuşmazlık konusu belirli bir şeyi veya hakkı korur. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından veya imkânsız hâle geleceğinden endişe ediliyorsa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir (6100 sayılı HMK m.389/1). Talep eden, davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (m.390/3) ve kural olarak teminat gösterir (m.392/1).

Fon krizinde tazminat alacağı için doğru araç ihtiyati hacizdir. Belirli bir taşınmazın muvazaalı devrinin iptali veya tasarrufun iptali davası açılacaksa, o taşınmazın üçüncü kişilere devrini önlemek için ihtiyati tedbir istenir. Dava açılmadan önce alınan tedbirde esas dava iki hafta içinde açılmalıdır (HMK m.397/1).

Savcılığın mallara el koyması yatırımcı için yeterli mi?

Yeterli değildir. Ceza soruşturmasında el koyma, suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde, şüpheli veya sanığa ait taşınmaz, hesap, alacak ve ortaklık paylarına hâkim kararıyla uygulanan bir ceza muhakemesi tedbiridir (5271 sayılı CMK m.128/1, m.128/9). Kararın alınması için SPK, MASAK veya BDDK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır (m.128/1). Tedbir; güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık gibi kanunda sayılan suçlarda uygulanır (m.128/2).

El koyma, yatırımcıya kendi alacağı için haciz veya öncelik hakkı vermez ve soruşturmanın seyrine göre kaldırılabilir. Yatırımcının alacağını güvenceye alan araç, kendi adına aldırdığı ihtiyati hacizdir. Soruşturmada şikâyetçi olma ve el konulan varlıklar fon soruşturmasında şikâyetçi olma rehberinde, etkin pişmanlık kapsamındaki iadeler etkin pişmanlık ve mağdurun tazmini rehberinde anlatılmıştır.

Borçlu mallarını kaçırdıysa hangi yollar var?

İki yol vardır: İİK m.277 vd. uyarınca tasarrufun iptali davası ve 6098 sayılı TBK m.19’a dayanan muvazaa davası. Tasarrufun iptali davası, elinde geçici veya kesin aciz belgesi bulunan alacaklı tarafından açılır (İİK m.277/1); haczedilecek mal bulunmadığını veya malların yetersizliğini gösteren haciz tutanağı da aciz belgesi yerine geçer (İİK m.105).

Dava; borçluya, borçluyla işlem yapan kişilere ve kötüniyetli üçüncü kişilere karşı açılır; iyiniyetli üçüncü kişilerin hakları korunur (İİK m.282). Davayı kazanan alacaklı, iptal edilen tasarrufa konu mal üzerinde cebri icra yoluyla hakkını alma yetkisi kazanır (İİK m.283/1). İptal davası hakkı, tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren beş yıl geçmekle düşer (İİK m.284).

Muvazaa davası için icra takibi yapılmış ve aciz belgesi alınmış olması gerekmez; ancak Yargıtay, davacının önce alacağını dava veya takip yoluyla borçludan istemiş olmasını hukuki yarar şartı olarak aramıştır (aşağıda ayrıntısı var).

Mahkemeler haksız fiil alacağında ihtiyati haciz ve mal kaçırma konusunda ne diyor?

Aşağıdaki kararların tam metinleri incelenmiştir. İhtiyati haciz kararlarına karşı istinaf incelemesi bölge adliye mahkemelerinde kesin olarak sonuçlandığından, bu alandaki güncel uygulama daha çok bölge adliye mahkemesi kararlarında görülür.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E. 2026/1895, K. 2026/1344, 17.06.2026

Nitelikli dolandırıcılıkla zarara uğradığını ileri süren alacaklı, paranın aktarıldığı hesabın sahibinin mallarına ihtiyati haciz istemiştir. İlk derece mahkemesi talebi reddetmiş; bölge adliye mahkemesi, savcılık dosyası ve banka yazısı gibi delillere dayanarak ret kararını kaldırmış ve alacağın yüzde 15’i oranında teminatla ihtiyati haciz konulmasına kesin olarak karar vermiştir.

“Zarar haksız eylemden kaynaklandığından tazminat haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Buradaki “muacceliyet” kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olması anlamındadır. Alacağın kesin olarak kanıtlanması gerekmez.”

Okur için anlamı: Fon yöneticilerinin hukuka aykırı eylemlerine dayanan tazminat alacağı için, tasfiyenin bitmesi veya ceza davasının sonuçlanması beklenmeden ihtiyati haciz istenebilir. Soruşturma belgeleri ve resmî kurum yazıları yaklaşık ispat için önemlidir.

Yargıtay 4. HD, E. 2023/621, K. 2023/12788, 29.11.2023

Zimmet suçundan doğan zararın tahsili için, mahkûm olan kişinin mallarını muvazaalı olarak devrettiği iddiasıyla tapu iptali davası açılmıştır. Daire, muvazaa davası için aciz belgesi gerekmediğini kabul etmiş; ancak davacının haksız fiil alacağını önce failden istememiş olması nedeniyle hukuki yararın bulunmadığına karar vererek ilk derece kararını bozmuştur.

“Zimmet suçu nedeniyle oluşan zararın dava veya takip yoluyla haksız fiil faillerinden talep edilmesi, bu talebin karşılanmaması halinde haksız fiilden kaynaklanan alacağın tazminine yönelik TBK’nın 19 uncu maddesi uyarınca muvazaa iddiasına dayalı davanın açılması gerekir.”

Okur için anlamı: Mal kaçırmaya karşı dava açmadan önce, borçluya karşı tazminat davası veya icra takibi başlatılmış olmalıdır. İhtiyati haciz ve ardından açılan tazminat davası bu ön şartı da karşılar.

Fon mağduru alacağını güvenceye almak için hangi sırayla ilerlemeli?

1. Alacağı belirleyin. Kendi zararınızı, hangi kişiye karşı ve hangi hukuki sebebe dayanarak istediğinizi netleştirin; fon adına istenebilecek zararı ayırın.
2. Delil dosyasını hazırlayın. Ekstreler, tasfiye hesapları, SPK kararları, suç duyurusu ve soruşturma bilgileri yaklaşık ispat için bir araya getirilir.
3. Malvarlığını tespit edin. Tapu, araç, şirket payı ve banka kayıtları için ihtiyati haciz kararıyla birlikte sorgu istenir.
4. İhtiyati haciz isteyin. Yetkili mahkemeye teminatla başvurulur; karar on gün içinde icra dairesinde infaz ettirilir.
5. Süresinde dava veya takip açın. Haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde dava açılır veya takip başlatılır; arabuluculuk gerekiyorsa bu süre başvurudan son tutanağa kadar işlemez.
6. Mal kaçırmayı izleyin. Devredilen mallar için tapu ve sicil kayıtları takip edilir; gerekirse ihtiyati tedbirle birlikte tasarrufun iptali veya muvazaa davası açılır.

Fon krizinde ihtiyati haciz bakımından henüz netleşmeyen konular

• Fon zararı için bireysel talep: Fon portföyünden çıkarılan değerler nedeniyle bütün pay sahiplerinin uğradığı zararın her yatırımcı tarafından yöneticilerden ayrıca istenip istenemeyeceği ve buna dayanılarak ihtiyati haciz konulup konulamayacağı tartışmalıdır.
• El koyma ile haczin ilişkisi: Ceza soruşturmasında el konulan mallar üzerine konulacak ihtiyati hacizlerin uygulanması ve sıralaması, el koymanın kaldırılıp kaldırılmamasına göre değişecektir.
• Kanun teklifi: TBMM’deki 2/3939 esas numaralı teklif, fondan hukuka aykırı çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve sorumlulardan tahsili için TMSF’ye yetkiler öngörmektedir. Teklif 18.10.2026 itibarıyla yasalaşmamıştır; yasalaşırsa bireysel hacizlerle ilişkisi yeni düzenlemeye göre belirlenecektir.
• Portföy yönetim şirketinin mali durumu: Şirket hakkında iflas veya tasfiye süreci başlarsa bireysel takipler yerine iflas masasına başvuru gündeme gelir; bu durumda ihtiyati haczin etkisi iflas hükümlerine göre değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Fon Soruşturmasında Şikâyetçi Olmak ve El Konulan Varlıklar — ceza soruşturmasındaki tedbirler
• Fon Krizinde Toplu Dava Açılır mı? — fon zararı ile yatırımcı zararı ayrımı
• Etkin Pişmanlık ve Örtülü Kazanç İadesi Mağdura Nasıl Ulaşır? — iade mekanizmaları
• Fon Davası Hangi Mahkemede Açılır? — tazminat davasının yeri
• Fon Krizinde Kaçırılmaması Gereken Süreler — süre takvimi

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.50, 100, 105, 257–268, 277–284 — mevzuat.gov.tr
2. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.21, 46, 53 — mevzuat.gov.tr
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.389–392, 397 — mevzuat.gov.tr
4. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.128 — mevzuat.gov.tr
5. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.19 — mevzuat.gov.tr
6. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/A — mevzuat.gov.tr
7. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E. 2026/1895, K. 2026/1344, 17.06.2026; Yargıtay 4. HD, E. 2023/621, K. 2023/12788, 29.11.2023 — karararama.yargitay.gov.tr
8. TBMM, 2/3939 esas numaralı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi — tbmm.gov.tr

Güncelleme notu: 18.10.2026: İlk yayın. İhtiyati haczin kime karşı istenebileceği, fon varlığının haciz yasağı, şartlar, teminat, infaz ve dava süreleri, ihtiyati tedbir farkı, CMK m.128 el koyma, tasarrufun iptali (7571 sonrası İİK m.278) ve muvazaa davası.