TCK 158/1-a, b ve c: Dinî İnanç (Büyü, Muska), Zor Durum ve Algılama Zayıflığından Yararlanarak Dolandırıcılık

Son güncelleme: 15.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

TCK 158/1-a, b ve c neyi cezalandırır?

Üç bent de dolandırıcılığın mağdurun bir zaafından yararlanılarak işlenmesini ağır cezalandırır. (a) bendinde zaaf inançtır: fail dinî inanç ve duyguları aldatmanın aracı yapar. (b) bendinde mağdur tehlikeli bir durumda veya zor şartlar içindedir. (c) bendinde mağdurun algılama yeteneği (kendisine yöneltilen hileyi kavrayıp denetleme gücü) zayıftır.

Temel unsurlar basit dolandırıcılıkla (TCK 157) aynıdır: hileli davranış, aldatma, zarar ve yarar. Bent bunlara ek olarak zaafın varlığını ve failin ondan yararlandığını arar; bu ispatlanamazsa vasıf 157’ye düşer. Bütün nitelikli hâllerin karşılaştırması TCK 158’in bentlerini tek tek anlatan ana rehberdedir.

Büyü, muska veya hoca vaadiyle para almanın cezası nedir?

Büyü bozma, muska yazma, cin çıkarma ya da dua karşılığı sorun çözme vaadiyle para veya altın almak 158/1-a’dır; ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Ceza Genel Kurulu bendin özünü dinin aldatma aracı olarak kullanılmasında görür. Kendilerini hoca olarak tanıtıp evde muska bulunduğunu söyleyen, muskayı bozma ve küpten altın çıkarma vaadiyle para ve altın alan sanıklar hakkında basit dolandırıcılıktan kurulan hükmün bozulması yerinde bulunmuştur (CGK, E.2012/15-1398, K.2013/112). Karar oy çokluğuyla verilmiş, dört üye eylemin 157 olduğunu savunmuştur.

Güncel kararlar aynı çizgidedir. Evde büyü olduğunu söyleyip yumurtadan muska çıkmış gibi gösteren ve engelli oğlunun bir haftada yürüyeceği vaadiyle altınları alan sanığa verilen 6 yıl hapis ve 40.000 TL adli para cezası onanmıştır (11. CD, E.2023/5934, K.2025/4815). Menfaat karşılığı muska yazmak da 158/1-a sayılmış; 677 sayılı Kanun’a muhalefet ise mutat meşgale ve bu sıfatla tanınma ispatlanmadıkça uygulanmamıştır (11. CD, E.2021/31819, K.2026/3405).

Dinî kurguyla başlayan eylem cebirle tamamlanırsa artık yağmadır. Yaşlı bir katılanı mevlüt bahanesiyle bir binaya götürüp bileziklerini okutmak için isteyen, katılan vermeyince kolunu çekip bilezikleri zorla çıkaran sanık hakkında Ceza Genel Kurulu, mal failin hâkimiyetine geçmeden cebir kullanıldığı için eylemin yağmaya dönüştüğünü kabul etmiştir (CGK, E.2019/115, K.2021/475).

Büyü ve muska vaadi sosyal medyadan yapılırsa 158/1-f de uygulanır mı?

Bu vaat sosyal medyada açılmış bir “hoca” hesabından da gelebilir: büyü uzaktan bozulacak, muska kargoyla gönderilecek, ücret IBAN’a ya da kripto olarak ödenecektir. Bu durumda dinî istismar (a) ile bilişim sisteminin araç olarak kullanılması (f) aynı olayda birlikte gerçekleşebilir. (f) bendinde hapsin alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası menfaatin iki katının altına inemez; (a) bendinde bu taban yoktur.

Birden fazla bendin birlikte gerçekleştiği durumda nasıl hüküm kurulacağını Yargıtay internet ilanı örneğinde göstermiştir: Ceza Genel Kurulu, ilan sitesi üzerinden işlenen dolandırıcılıkta hem (f) hem basın-yayın bendinin (g) gerçekleştiğini kabul etmiş ve 158/1’in son cümlesi uyarınca daha ağır cezayı gerektiren (f) bendinden hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir (CGK, E.2018/51, K.2021/68). Bu çizgi, hilenin bilişim sistemi üzerinden kurulduğu büyü vaadinde hükmün (f) bendinden kurulmasını öne çıkarır. (a) ile (f) bendinin birlikte gerçekleştiği bir büyü vaadini doğrudan ele alan yerleşik bir Yargıtay içtihadı ise henüz yoktur; bu sonuç, ilan sitesi kararındaki ölçütün kıyasen uygulanmasına dayanır. Diğer bent ise temel cezanın belirlenmesinde gözetilebilir: kendini banka görevlisi tanıtan faillerin yargılandığı bir dosyada bölge adliye mahkemesi (f) bendinin temel cezada dikkate alınması gerektiğini belirtmiş, Yargıtay hükmü onamıştır (11. CD, E.2023/7128, K.2024/3851).

Sınır da aynı kararlarda çizilmiştir. (f) bendi, bilişim sistemi araç kılınarak bir insanın aldatılmasını arar (CGK, E.2012/15-1407, K.2013/140). İlk temas internette kurulsa da para yüz yüze görüşmelerden sonra teslim edilmişse bilişim sisteminin sağladığı kolaylık ortadan kalkar (11. CD, E.2021/32723, K.2026/5636). Sosyal medyada başlayıp kapıda tamamlanan büyü dolandırıcılığında bu yüzden (a) bendi öne çıkar. Ayrıntı için bilişim sistemi aracılığıyla dolandırıcılık (158/1-f) rehberine bakılabilir.

Zor durumdan yararlanarak dolandırıcılık (158/1-b) ne zaman kabul edilir?

158/1-b, kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanılmasını arar. Yargıtay 11. Ceza Dairesi bendi dar yorumluyor: mağdurun durumu gerçek ve yakın anlamda tehlikeli veya zor olmalıdır. Sıkıntılı, çaresiz ya da telaşlı olmak tek başına yetmez.

Daire bu ölçütle dört olayda bendi uygulamamıştır: eşinin açık cezaevine geçebilmesi için adli para cezasını ödeme bahanesiyle sanığa para veren mağdur (11. CD, E.2021/21466, K.2025/5693); iç savaştan kaçıp Türkiye’ye sığınan ve kiralık ev arayan mülteci (11. CD, E.2021/18208, K.2025/1880); çalınan motosikletini bulma vaadiyle para veren kişi (11. CD, E.2021/17948, K.2025/5008) ve zihinsel durumu esas alınarak bu bentten hüküm kurulan müşteki (11. CD, E.2024/5243, K.2026/1602). Son kararda Daire, müştekinin zihinsel durumunu esas alan (b) uygulamasını bozmuştur; zihinsel durum, koşulları varsa (c) bendinde tartışılabilir.

Dar yorumun bedeli ağırdır: ilk üç dosyada vasıf 157’ye inmiş ve zamanaşımı dolduğu için dava düşmüştür. Şikâyette yalnız (b) bendine dayanılmamalı; olayda bilişim sistemi, kamu görevlisi kimliği veya algılama zayıflığı gibi başka bir nitelikli hâl varsa o da somut olgularla anlatılmalıdır. Deprem, sel veya yangının hemen ardından enkaz altındaki bir yakına ulaştırma vaadiyle para alınması, metindeki “tehlikeli durum” ifadesine bu dört olaydan daha yakındır. Ancak bu tür olaylarda bendin uygulanması içtihatla henüz netleşmemiştir; mülteci kararında görüldüğü gibi barınma ihtiyacı tek başına yetmeyebilir ve tehlikenin gerçek ve yakın olduğu her olayda ayrıca gösterilmelidir.

Yaşlı veya hasta birini dolandırmak 158/1-c sayılır mı?

Yaşlılık ya da hastalık tek başına yetmez; 158/1-c, mağdurun algılama yeteneğinin zayıf olmasını ve failin bundan yararlanmasını arar. Bu zayıflık raporla ispatlanır. Yargıtay, tam teşekküllü hastaneden alınacak raporla üç hususun belirlenmesini istiyor: rahatsızlığın niteliği ve derecesi, mağdurun hileyi kavrayıp denetleyebilecek düzeyde olup olmadığı ve rahatsızlığın üçüncü kişilerce ilk bakışta anlaşılabilecek nitelikte olup olmadığı (11. CD, E.2021/26839, K.2024/11255).

Üçüncü ölçüt failin zaafı bilip bilmediğiyle ilgilidir: ilk bakışta anlaşılmayan bir rahatsızlıktan yararlanma kastını ispatlamak güçtür. Aynı kararda tek hekimli devlet hastanesi raporu yetersiz sayılmış, katılanın beyanının CMK 234/2 uyarınca istemi aranmaksızın vekil atanması gerekirken vekilsiz alınması da bozma sebebi yapılmıştır.

Rapor varsa sonuç değişir. Adli Tıp raporunun algılama zayıflığını gösterdiği, işitme ve konuşma engelli katılana bankada kredi çektirilip paranın alındığı olayda Daire, kredinin sanıklarca ödenip ödenmediği araştırılmadan verilen beraati bozmuştur (11. CD, E.2021/20378, K.2025/6484). Üniversite psikiyatri raporuyla borçlanma ehliyetinin bulunmadığı belirlenen katılana 175.000 TL’lik bono imzalatıp icra takibi başlatan sanığın 158/1-c mahkûmiyeti onanmıştır (11. CD, E.2023/1414, K.2023/7506).

Yaşlı veya hasta yakınınız dolandırıldıysa aile ne yapabilir?

Nitelikli dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir. Mağdur şikâyet edemiyor ya da etmek istemiyor olsa bile aileden biri durumu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak bildirebilir (CMK 158); savcı suçu öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar (CMK 160). Mağdurun sonradan vazgeçmesi davayı düşürmez.

İstisna, failin aileden olmasıdır. Dolandırıcılık ayrılık kararı verilmemiş eşin, üstsoy veya altsoyun ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmişse o akrabaya ceza verilmez (TCK 167/1); torunun büyükannesini dolandırması bu kapsamdadır, hukuk yolu ise açıktır. Aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi akrabalarda kovuşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarıya iner (TCK 167/2); Yargıtay bu hâlde nitelikli dolandırıcılığın uzlaştırma kapsamına girdiğini kabul ediyor (11. CD, E.2021/37892, K.2026/5805).

Savcılık rapor almadan takipsizlik verirse itiraz edilmelidir. Engelli sağlık kurulu raporu bulunan müştekiye bono imzalatıldığı iddiasında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazın reddi, kanun yararına bozulmuş ve Daire şu araştırmaları istemiştir (11. CD, E.2025/812, K.2025/13723):

“şikayetçinin algılama yeteneğinin zayıf olup olmadığı hususunda rapor aldırılması, bono aslının celbi ile üzerindeki yazı ve rakamların kime ait olduğuna ve aynı kalemle yazılıp yazılmadıklarına yönelik bilirkişi incelemesi yaptırılması”

Takipsizlik kararına itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır (CMK 173). Mağdurun malvarlığını bundan sonrası için korumak gerekiyorsa vasi ve vesayet makamının malvarlığı yönetimindeki rolü de değerlendirilmelidir.

Örnek senaryo: komşusunun yardımıyla bankaya giden 81 yaşındaki kadın

Unutkanlığı ilerlemiş 81 yaşındaki bir kadın, alışverişine yardım eden komşusuyla bankaya gidiyor; komşu “emekli promosyonu” diyerek kadına kâğıtlar imzalatıyor ve kadın adına çekilen ihtiyaç kredisini kendi hesabına aktarıyor. Oğlu durumu aylar sonra gelen taksit yazısından fark ediyor. Ailenin izleyeceği yol:

1. Kredi sözleşmesi, başvuru formu, şube kamera kaydı ve paranın aktarıldığı hesabın hareketlerinin bankadan istenmesini savcılıktan talep edin; kamera kayıtları kısa sürede silinebilir.
2. Annenin işlem tarihindeki algılama yeteneği için tam teşekküllü hastane veya Adli Tıp raporu istenmesini, mevcut hekim raporlarını ekleyerek talep edin.
3. İfadesi alınırken vekil atanmasını isteyin.
4. Kredi taksitlerini kimin ödediğini belgeleyin; Yargıtay engelli katılana kredi çektirilen dosyada bu araştırmayı aramıştır (11. CD, E.2021/20378, K.2025/6484).
5. Para komşunun hesabından başka hesaplara, ödeme kuruluşuna veya kripto borsasına çıktıysa bunu şikâyette ayrıca gösterin.

Bu talepler, suç duyurusu dilekçesinin örneği ve ekleri üzerinden kurulabilir.

TCK 158/1-a, b ve c’nin cezası nedir, ne zaman 157’ye düşer?

Üç bentte de ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; son cümledeki dört yıllık alt sınır ve iki kat kuralı bu bentleri kapsamaz. Suç üç veya daha fazla kişiyle işlenmişse ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bir kat artırılır (158/3). Dava zamanaşımı 15 yıldır; vasıf 157’ye düşerse 8 yıla iner ve dosya uzlaştırmaya gider. Somut ceza için: nitelikli dolandırıcılık ceza hesaplama.

Tablo, dosyanın hangi delille kazanılıp kaybedildiğini gösterir. (a) bendinde tartışma sık sık failin kimliği üzerinde yoğunlaşır; Yargıtay yumurtadan muska çıkaran sanığın dosyasında ikrar, olay yerindeki parmak izi ve kesin teşhisi sübut için yeterli görmüştür. (b) ve (c) bentlerinde ise bendin kendisi, mağdurun durumunun belgeyle ortaya konmasına bağlıdır.

Para IBAN’a veya kripto olarak gönderildiyse dolandırıcıya nasıl ulaşılır?

Kapıda elden alınan altının aksine, sosyal medyadaki “hoca”ya yapılan ödeme iz bırakır; ama izin ilk halkası çoğu zaman yanıltıcıdır. Ödeme bir IBAN’a yapıldıysa savcılığın ilk bulduğu kişi o hesabın sahibidir, hesabı yöneten kişi ise arka plandadır. Soruşturma bu ilk isimde kalırsa mağdurun parası geri gelmez, adı kullanılan kişi de haksız bir mahkûmiyetle karşı karşıya kalabilir. Ara hesaplardan geçen paranın sonunda kripto varlığa, en sık da TRON ağındaki USDT’ye dönüştürüldüğü dosyalar az değildir.

Bu kayıtlar savcılığa verildiğinde iki ayrı yol açılır. Banka tarafında her ara hesabın devamı ancak bankanın müzekkereye cevabıyla görünür. Kripto tarafında ise blokzinciri (kripto transferlerinin kimsenin silemeyeceği, herkesin görebildiği ortak kaydı) ağı beklemeden okunabilir: tek bir işlem numarasından başlayarak paranın hangi adreslerden geçip hangi borsaya ulaştığı aynı gün çıkarılabilir. Varılan borsadan hesabı açanın kimliği, giriş IP’leri ve cihaz bilgisi istenir; yurt dışında kurulu borsalara bu talebi EGM Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı kendisi iletir ve cevabını alır. “Para soğuk cüzdana çekildi” denmesi de umudu kesmez: soğuk cüzdan yalnızca anahtarın kullanıcıda durduğu bir adrestir, bakiyesi ağda görünür ve orada bekleyen USDT için savcılık veya kolluk eliyle Tether’den dondurma istenebilir (kripto cüzdan sahibi nasıl bulunur). PEGA Hukuk, banka ve kripto bacağını savcılığın ilk okumada izleyebileceği tek şemada gösteren kripto varlık uzman raporu hazırlıyor.

Yargıtay 158/1-a, b ve c hakkında ne diyor? Güncel kararlar

(a) bendinde Yargıtay vaadin dinî-büyüsel niteliğine bakarken (b) ve (c) bentlerinde ispat yükünü mağdurun durumuna ilişkin somut belgeye bağlıyor.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2012/15-1398, K. 2013/112, 02.04.2013

Olay: Kendilerini hoca olarak tanıtan sanıklar, katılanlara kızlarının bahtının kapandığını ve evde muska bulunduğunu söylemiş, muskayı bozma ve küpten altın çıkarma vaadiyle para ve altın almıştır.

“Madde gerekçesine göre, burada dikkat edilmesi gereken husus, dinin bir aldatma aracı olarak kullanılmasıdır.”

Uygulamaya etkisi: Muska bozma, cin etkisizleştirme veya dua okuma gibi dinî-büyüsel motiflerle verilen vaat bendi oluşturur. Karar oy çokluğuyla verilmiş olsa da 11. Ceza Dairesi 2026 tarihli kararında bu ilkeye dayanmıştır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/31819, K. 2026/3405, 30.03.2026

Olay: Menfaat karşılığı muska yazan sanık 158/1-a’dan mahkûm edilmiş; tebliğname eylemin 677 sayılı Kanun’a muhalefet olduğunu ileri sürmüştür.

“muskanın dinsel-büyüsel güç atfedilen bir unsur sayılması ve menfaat temini amacıyla muska yazma eyleminin TCK’nın 158/1-a maddesi kapsamında kabul edilmesi dikkate alındığında”

Uygulamaya etkisi: “Yalnız muska yazdım” savunması bendi ortadan kaldırmaz. Birden çok ödeme varsa zincirleme suç için katılan ayrıca temyiz etmelidir; Daire bunu aleyhe temyiz olmadığından bozma sebebi yapmamıştır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/21466, K. 2025/5693, 07.05.2025

Olay: Sanık, cezaevindeki eşinin açık cezaevine geçmesi için adli para cezasını ödeme bahanesiyle mağdurdan dört seferde 20.000 TL almıştır.

“mağdurun içinde bulunduğu durumun tek başına gerçek ve yakın anlamda “tehlikeli veya zor şartlar” kapsamında kabul edilebilecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından sanığın eyleminin TCK’nın 157/1 maddesinde düzenlenen basit dolandırıcılık suçunu oluşturduğu”

Uygulamaya etkisi: Vasıf 157’ye inince zamanaşımı dolmuş ve dava düşmüştür. Eski tarihli dosyalarda yalnız (b) bendine dayanan şikâyet, davayı kaybettirebilir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/26839, K. 2024/11255, 08.10.2024

Olay: Mahkûmiyet, katılanın malını korumakta güçlük çekebileceğini belirten tek hekimli bir devlet hastanesi raporuna dayanmıştır.

“rahatsızlığın objektif kriterler dikkate alınarak üçüncü kişiler tarafından ilk bakışta anlaşılabilecek mahiyette bulunup bulunmadığının tespiti”

Uygulamaya etkisi: Mağdur tarafı raporu soruşturmanın başında istemezse mahkûmiyet yıllar sonra bozulabilir; savunma tarafı ise rahatsızlığın ilk bakışta anlaşılamadığını bu ölçütle tartışır.

Bu bentler hakkında doğru bilinen yanlışlar nelerdir?

“Parayı büyücüye kendi rızamla verdim, şikâyet edemem.”

Kesin cevap: Hayır. Dolandırıcılıkta mağdur malı her zaman kendi iradesiyle verir; suçu oluşturan, bu iradenin hileyle sakatlanmasıdır. Muska bozma veya dua vaadiyle aldatılan kişi mağdurdur ve suç 158/1-a’dır.

“Mağdur şikâyetini geri alırsa dava düşer.”

Kesin cevap: Hayır. Vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür (TCK 73/4). Nitelikli dolandırıcılık şikâyete bağlı değildir; istisna TCK 167/2’deki akrabalardır.

“Zararı ödersem dosya kapanır.”

Kesin cevap: Hayır. Ödeme etkin pişmanlık indirimini getirir (TCK 168): kovuşturma başlamadan tam giderimde cezanın üçte ikisine, hükümden önce giderimde yarısına kadar indirim yapılır. Kısmi ödemede mağdurun rızası aranır; dava ise devam eder.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) — bütün bentler ve güncel kararlar
• TCK 158/1-f — bilişim sistemi veya banka aracılığıyla dolandırıcılık
• TCK 157: unsurlar ve uzlaşma — basit dolandırıcılık ve nitelikli hâlden farkı
• Suç duyurusu dilekçesi — örnek, ekler ve paranın dondurulması
• Ceza hesaplama — kaç yıl yatar, indirimler

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.73, 157, 158, 167, 168 — mevzuat.gov.tr
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.158, 160, 173 — mevzuat.gov.tr
3. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2012/15-1398, K.2013/112, 02.04.2013 — karar metni
4. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/5934, K.2025/4815, 21.04.2025 — karar metni
5. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/31819, K.2026/3405, 30.03.2026 — karar metni
6. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2019/115, K.2021/475, 14.10.2021 — karar metni
7. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2018/51, K.2021/68, 02.03.2021 — karar metni
8. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2012/15-1407, K.2013/140, 16.04.2013 — karar metni
9. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/32723, K.2026/5636, 18.05.2026 — karar metni
10. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/7128, K.2024/3851, 20.03.2024 — karar metni
11. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/21466, K.2025/5693, 07.05.2025 — karar metni
12. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/18208, K.2025/1880, 13.02.2025 — karar metni
13. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/17948, K.2025/5008, 24.04.2025 — karar metni
14. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2024/5243, K.2026/1602, 12.02.2026 — karar metni
15. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/26839, K.2024/11255, 08.10.2024 — karar metni
16. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/20378, K.2025/6484, 26.05.2025 — karar metni
17. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/1414, K.2023/7506, 24.10.2023 — karar metni
18. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2025/812, K.2025/13723, 03.11.2025 — karar metni
19. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/37892, K.2026/5805, 01.06.2026 — karar metni

Güncelleme notu: 15.10.2026: İlk yayın. Büyü-muska dolandırıcılığı (158/1-a), zor durumdan yararlanma (158/1-b) ve algılama zayıflığından yararlanma (158/1-c) için Yargıtay ölçütleri, sosyal medya ve 158/1-f ilişkisi, aile için şikâyet adımları ve paranın izi işlendi.