Nitelikli Dolandırıcılıkta Tutuklama, Gözaltı ve Adli Kontrol: Şartlar, Süreler ve İtiraz

Son güncelleme: 15.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

Nitelikli dolandırıcılık şüphelisi tutuklanır mı?

Nitelikli dolandırıcılık şüphesi tek başına tutuklama sebebi değildir. Tutuklama için üç şartın birlikte bulunması gerekir: kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, bir tutuklama nedeni ve tedbirin ölçülü olması (CMK m.100/1). Tutuklama nedeni, kaçma, saklanma veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ya da delilleri yok etme, gizleme, değiştirme veya tanık, mağdur ve başkaları üzerinde baskı girişimi konusunda kuvvetli şüphedir (100/2). İşin önemi ve verilmesi beklenen cezayla ölçülü olmayan bir tutuklama kararı verilemez.

Soruşturma evresinde tutuklamaya savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde savcının istemiyle ya da kendiliğinden mahkeme karar verir (CMK m.101/1). Savcı isteminde gerekçe göstermek ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağını hukuki ve fiilî nedenleriyle açıklamak zorundadır. Tutuklama kararı verilmezse şüpheli derhâl serbest bırakılır (101/4).

Suçun bentleri ve ceza aralıkları nitelikli dolandırıcılığın unsurları ve cezası rehberinde anlatıldı. Tutuklama sorusu çoğu zaman ilk kez ifadeden sonra gündeme gelir; o aşamaya hazırlık için dolandırıcılıktan ifadeye çağrılan şüphelinin hazırlığı yazısına bakabilirsiniz.

Nitelikli dolandırıcılık katalog suç mu, tutuklama yasağı uygulanır mı?

Hayır, nitelikli dolandırıcılık katalog suç değildir. CMK m.100/3, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunduğunda tutuklama nedeninin var sayılabileceği suçları tek tek sayar: kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, hırsızlık ve yağma gibi. Bu listede ne basit dolandırıcılık (TCK 157) ne de nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) vardır. 158 şüphesiyle tutuklama isteniyorsa kaçma veya delil karartma tehlikesi varsayılamaz, somut olgularla gösterilmelidir.

Soruşturmaya örgüt suçu eşlik ediyorsa tablo değişebilir. Katalogda suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, ikinci, yedinci ve sekizinci fıkraları hariç yer alır (100/3-a-10). Örgüt kurma ve yönetme (TCK m.220/1) bu yüzden katalog içindedir; örgüte üyelik (220/2) ise değildir.

Tutuklama yasağı ayrı bir kuraldır: yalnız adli para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler dışında üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4). Nitelikli dolandırıcılığın üst sınırı on, basit dolandırıcılığınki beş yıl olduğundan yasak bu suçlara uygulanmaz. Hukuki bir ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen dolandırıcılıkta (TCK m.159) ise üst sınır bir yıl olduğundan tutuklama yasaktır.

Tutuklama kararında hangi gerekçe bulunmalı?

Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin her kararda dört husus delillerle ve somut olgularla gerekçelendirilerek gösterilmelidir: kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeninin varlığı, tutuklamanın ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı (CMK m.101/2). Kararın içeriği şüpheliye sözlü olarak bildirilir, bir örneği de verilir.

Dolandırıcılık dosyalarındaki tutuklama kararlarında sık görülen kalıp “suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, kaçma şüphesi” gibi genel ifadelerdir. Katalog dışı bir suçta bu kalıp kaçma şüphesini göstermez. Somut olgu kişiye ilişkin olandır: yerleşim yeri, ailesi, işi, yurt dışı bağlantısı, soruşturmadan haberdar olduğu sürede nasıl davrandığı, yakalanma biçimi.

Savcılığın ileri sürebileceği somut olgular da bellidir: yurt dışı bağlantısı, hesapların kısa sürede boşaltılması, paranın kripto varlığa çevrilip yurt dışına aktarılması, cihaz ve kayıtların imhası, diğer şüphelilerle iletişimin sürmesi, sahte kimlik kullanımı. Savunmanın işi, bu olguların müvekkil için gerçekleşmediğini belgeyle göstermektir.

Tutuklama yerine hangi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir?

Adli kontrol (şüpheliyi tutuklamak yerine belirli yükümlülüklere bağlayan tedbir), tutuklama nedenleri bulunduğu hâlde uygulanabilir (CMK m.109/1). Hâkim kanunda sayılan on iki yükümlülükten birini veya birkaçını seçebilir; dolandırıcılık dosyalarında en sık gündeme gelenler şunlardır:

Tedbirler birlikte de uygulanabilir. Tutuklama talebine karşı savunma, hangi tedbirin hangi riski neden karşıladığını somut olarak göstermelidir; CMK m.101/1 savcıdan da adli kontrolün neden yetersiz kaldığını gerekçelendirmesini ister.

Adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez. İstisnalar, hastaneye yatmayı da kapsayan tedavi yükümlülüğü ile konutunu terk etmeme yükümlülüğüdür; ikincisinde her iki gün cezadan bir gün olarak düşülür (CMK m.109/6). Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyen şüpheli ile gebe ya da doğumdan sonraki altı ay içindeki kadın şüpheli hakkında tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir (109/4).

Nitelikli dolandırıcılıkta tutukluluk süresi ne kadar?

Tutukluluğun üst sınırı, davaya hangi mahkemenin baktığına göre değişir (CMK m.102). 7571 sayılı Kanun, 25.12.2025’ten itibaren nitelikli dolandırıcılığı ağır ceza mahkemesinin görev listesinden çıkardı; Anayasa Mahkemesi bu değişikliğe yönelik itirazı reddetti (E.2026/10, K.2026/111, 13.05.2026). Bu tarihten sonra açılan 158/1 ve 158/2 davalarına asliye ceza mahkemesi bakar ve “ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler” için öngörülen kısa süreler uygulanır. Görevin nasıl belirlendiği nitelikli dolandırıcılık davasında görevli mahkeme ve zamanaşımı yazısında anlatıldı.

Tablonun pratik sonucu şudur: 158/3 isnadı bulunmayan ve toplu suç niteliği taşımayan yeni bir 158 dosyasında soruşturma evresinde altı ayı aşan tutukluluk kanuni sınırı aşar. Uzatma kararları savcının, şüpheli veya sanığın ve müdafinin görüşü alındıktan sonra verilir (102/3). Fiili işlediğinde on beş yaşını doldurmamış çocuklarda süreler yarı, on sekiz yaşını doldurmamışlarda dörtte üç oranında uygulanır (102/5). Süre dolduğu için salıverilen kişi hakkında adli kontrol uygulanabilir (109/7).

Gözaltında ve hâkim önünde hangi haklarınız var?

Gözaltında alınan ifade CMK m.147’deki kurallara bağlıdır. Yakalandığınız, yakınlarınızdan istediğinize derhâl bildirilir; müdafi seçme ve onu ifadede yanınızda bulundurma hakkınız ile susma hakkınız hatırlatılır; lehinize delil toplanmasını isteyebilirsiniz (147/1-c, d, e, f). Savcı ifadeden sonra şüpheliyi serbest bırakır ya da tutuklama veya adli kontrol istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk eder (CMK m.101/1, 109).

Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmek için gereken zorunlu süre bu yirmi dört saate dâhil değildir ve on iki saatten fazla olamaz (CMK m.91/1). Toplu suçlarda uzatma ayrıca düzenlenmiştir (91/3). Davetiyeye uyup ifadeye kendiliğinden gitmek, kaçma şüphesine karşı en güçlü olgulardandır: çağrıya uymayan şüphelinin zorla getirilmesine (CMK m.146/1), gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında savcının istemiyle sulh ceza hâkiminin yakalama emri düzenlemesine (98/1) karar verilebilir.

Tutuklama istendiğinde müdafi yardımı sağlanır; kendi seçtiğiniz avukat yoksa baro görevlendirir (101/3). Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istem aranmadan müdafi görevlendirilir (CMK m.150/3). 158/3 isnadında bu eşik bende göre aşılır: (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde üç kişi artırımıyla alt sınır altı yıla, her bentte örgüt artırımıyla en az altı yıla çıkar.

Hâkim önündeki sorgu, tutuklama nedenlerine ilişkin somut olguların en önemli kaynağıdır. Adres, iş, aile, pasaport durumu, soruşturmadan ne zamandır haberdar olunduğu ve bu sürede nasıl davranıldığı kısa ve belgeli anlatılmalıdır; ikametgâh, iş ve sigortalılık belgeleri sorguda hazır olmalıdır.

Tutuklamaya nasıl itiraz edilir, itirazda neler yazılmalı?

Tutuklama kararına ve CMK m.100 uyarınca verilen kararlara itiraz edilebilir (CMK m.101/5). Tutuklamanın devamına veya tahliye isteminin reddine ilişkin kararlar da aynı gerekçe zorunluluğuna tabidir; bu yüzden itiraz ve tahliye talebi, kararın 101/2’deki dört unsuru somut olgularla gösterip göstermediği üzerinden kurulur. Etkili bir itiraz şu sırayı izler:

1. Kuvvetli şüphenin dayanağını ayırın. Kararın hangi delile dayandığını ve şüphelinin rolünü (hesap sahibi mi, parayı çeken mi, mağdurla görüşen mi) dosyadaki kayıtlarla gösterin.
2. Kaçma şüphesinin olgusunu sorun. Yerleşim yeri, aile, iş, sigortalılık, pasaport durumu ve ifadeye kendiliğinden gitme gibi lehe olguları belgeleriyle ekleyin.
3. Delil karartma iddiasını tartışın. Bu dosyalardaki deliller büyük ölçüde banka, operatör ve blokzinciri kayıtlarıdır; ya dosyaya girmiştir ya da şüphelinin erişemeyeceği kurumlardadır.
4. Ölçülülüğü beklenen cezayla tartın. TCK 158/4, etkin pişmanlık (TCK 168) ve takdiri indirim (TCK 62) ihtimallerini ve CMK m.102’deki süreleri birlikte değerlendirin.
5. Adli kontrol önerin. Yurt dışı çıkış yasağı, düzenli başvuru veya konutu terk etmeme yükümlülüğünün hangi riski karşıladığını yazın.
6. Aynı fiilden ikinci tutuklamayı sorgulayın. Aynı fiil nedeniyle daha önce tutuklanıp salıverildiyseniz yeni ve yeterli delil bulunup bulunmadığını sorun (AYM, B. No: 2021/40891).
7. Kişisel değerlendirme eksikliğini gösterin. Anayasa Mahkemesi’nin katalog dışı suçta kişisel değerlendirme arayan kararını (B. No: 2023/70494) somut kararın eksikliğiyle eşleştirin.

Tutukluluğa itiraz dilekçesinin örnek metni nitelikli dolandırıcılık dilekçe örnekleri sayfasında yer alıyor.

Anayasa Mahkemesi dolandırıcılık tutuklamaları hakkında ne dedi?

Anayasa Mahkemesi, nitelikli dolandırıcılık soruşturmalarındaki iki tutuklamada kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Kararların ortak sonucu, katalog dışı bir suçta tutuklamanın kişiye özgü somut olgulara dayanması ve aynı fiil için ikinci tutuklamanın yeni delil gerektirmesidir.

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2023/70494, 28.01.2026

Olay: Başvurucular, 2013–2015 döneminde sahte ameliyat faturalandırmasıyla bir kamu kurumunun zarara uğratıldığı iddiasıyla yürütülen nitelikli dolandırıcılık soruşturmasında, soruşturmanın başladığı 2022’den sonra, 2023’te yakalanıp “suçun vasıf ve mahiyeti, ceza miktarı, kaçma şüphesi” gerekçesiyle tutuklanmıştı. Kamu zararı giderilince adli kontrolle tahliye edildiler.

“Öncelikle başvurucuların tutuklandığı nitelikli dolandırıcılık suçunun katalog suçlardan olmadığı görülmektedir. Bu nedenle kaçma riski veya delilleri değiştirme ya da tanıklara, mağdurlara ve diğer kişilere baskı yapılması riski gibi bir tutuklama nedeninin varlığının varsayılabilmesi mümkün değildir.”

“Tüm bu hususlar karşısında başvurucuların kaçma riski taşıdığı sonucuna varılmasını haklı çıkaracak herhangi bir kişisel değerlendirme tutuklama kararında bulunmamaktadır.”

Uygulamaya etkisi: Mahkeme, müfettiş ve bilirkişi raporlarına dayanan kuvvetli şüpheyi keyfî bulmadı; ihlal, tutuklama nedeninin kişiye özgü olgularla gösterilmemesinden doğdu. Her başvurucuya 250.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildi. Soruşturmadan uzun süredir haberdar olup kaçmamış olmak, bu karar ışığında itirazın güçlü olgularındandır.

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2021/40891, 20.03.2024

Olay: Telefonla kendini polis olarak tanıtıp mağdurlara bir kez kullanılan hesaplara para gönderttiği iddia edilen gruptaki başvurucu, bir ilçedeki olayı da kapsayan soruşturmada tutuklanmış, yargılamada tahliye edilmişti. Aynı olay için başka bir başsavcılığın talebiyle, başka bir şüphelinin ifadesine dayanılarak ve farklı bir nitelendirmeyle yeniden tutuklandı.

“Bu hüküm uyarınca aynı fiilden dolayı ikinci kez yakalama yapılabilmesi için yeni ve yeterli delil elde edilmesi zorunludur.”

“İkinci tutuklama kararında farklı bir suç nitelendirmesi yapılmış olsa da ilk tutuklama kararındaki aynı fiile dayanılmıştır.”

Uygulamaya etkisi: Mahkeme, aynı fiilden yeniden yakalamayı yeni ve yeterli delile bağlayan kuralın (CMK m.91/6) tutuklamaya da uygulandığını kabul etti. Çok mağdurlu ve birden fazla savcılıkta yürüyen dolandırıcılık soruşturmalarında ikinci tutuklama talebinin hangi yeni fiile ve hangi yeni delile dayandığı bu yüzden ayrıca sorulmalıdır.

TCK 158/4 indirimi tutuklamanın ölçülülüğünü etkiler mi?

Bu soruya henüz bir Yargıtay veya Anayasa Mahkemesi kararı cevap vermiyor; aşağıdaki değerlendirme kanun metnine dayanan bir yorumdur. CMK m.100/1, işin önemi ve verilmesi beklenen cezayla ölçülü olmayan tutuklamayı yasaklar. 31.07.2026’da yürürlüğe giren TCK 158/4 ise dolandırıcılığa iştirakin, hesabın veya ödeme aracının kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları vermekle sınırlı kaldığı hâlde cezanın yarı oranında indirileceğini öngörür.

Bu indirim beklenen cezanın çerçevesini doğrudan değiştirir. 158/1-f’de dört ile on yıl arasındaki hapis cezası 158/4 ile iki ile beş yıl arasına iner; alt sınırdan belirlenen ceza takdiri indirimle (TCK m.62) bir yıl sekiz aya kadar düşebilir. Bu, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ve ertelemenin (TCK m.51/1) iki yıllık eşiğinin altıdır; HAGB için ayrıca zararın giderilmesi ya da taksitle giderilmesi koşulu aranır. Katkısı yalnız hesap bilgisi vermekten ibaret görünen bir şüpheli için soruşturma evresinde aylarca süren tutukluluk, beklenen cezayla ölçülü olmayabilir; itirazda bu hesap açıkça yapılmalıdır.

İki sınır vardır. 158/4 kastı ve iştiraki varsayan bir indirimdir; kastı olmayan şüphelinin savunması indirim değil beraattir. Dosyada 158/3 isnadı varsa artırım indirimi karşılar: 158/1-f ile üç veya daha fazla kişi artırımı birlikte uygulandığında 158/4 çerçeveyi üç ile yedi buçuk yıl arasına indirir. Hükmün kapsamı ve geçmişe etkisi TCK 158/4 ve IBAN mağdurları yazısında anlatıldı.

Gerçek fail ve para akışı delilleri kaçma şüphesini nasıl zayıflatır?

Tutukluluk dosyalarında kaçma şüphesi çoğu zaman paranın izine dayandırılır: “Para kripto varlığa çevrilip yurt dışına gönderildi, şüpheli kaçabilir.” Bu cümlenin doğru olup olmadığı tahminle değil kayıtla cevaplanır. Para kripto varlığa çevrildiyse hangi adreslerden geçtiği ve hangi borsaya ulaştığı blokzinciri ağında herkese açık olarak görülür; bankaların cevabı beklenirken bile bu iz aynı gün çıkarılabilir.

Para şüphelinin dışındaki kişilere ve borsa hesaplarına gidiyorsa iki sonuç doğar. Kaçmayı mümkün kılacak bir birikimin şüphelide bulunmadığı görülür ve dosyanın asıl muhatabı olan kişiler belirginleşir. Delil karartma iddiası da aynı kayıtla zayıflar: banka, operatör ve blokzinciri kayıtları şüphelinin değiştirebileceği deliller değildir. Bu dosyaların asıl sorunu, soruşturmanın çoğu zaman yalnız paranın geldiği hesabın sahibini bulabilmesidir; gerçek dolandırıcı ortaya çıktığında hem mağdurun parası için yol açılır hem de yalnız hesabı kullanılan kişinin tutukluluğunun dayanağı zayıflar.

PEGA Hukuk, banka ve kripto bacağını tek şemada gösteren teknik uzman raporu hazırlıyor ve pek çok dosyada kripto varlıkların izi sürülerek gerçek dolandırıcıların tespit edilmesine katkı sağladı. Böyle bir raporun hangi verilerle kurulduğunu kripto adli bilişim raporu sayfasında görebilirsiniz.

Tutuklama hakkında hangi bilgiler yanlış biliniyor?

“Nitelikli dolandırıcılık katalog suçtur, şüpheli tutuklanır.”

Kesin cevap: Hayır. 157 de 158 de CMK m.100/3’teki katalogda yoktur. Tutuklama için kaçma veya delil karartma şüphesini gösteren somut olgu ve ölçülülük gerekir; soyut “suçun niteliği” gerekçesi yetmez.

“Nitelikli dolandırıcılıkta tutukluluk iki yıla kadar sürer.”

Kesin cevap: Hayır, yeni davalar için. 25.12.2025’ten sonra açılan ve 158/3 içermeyen davalar asliye cezada görülür; tutukluluk en çok bir yıl, zorunlu hâlde altı ay uzatmayla bir buçuk yıl, soruşturmada en çok altı aydır (CMK m.102/1, 4).

“Adli kontrolde geçen süre cezadan düşülür.”

Kesin cevap: Hayır, kural olarak düşülmez. İstisnalar tedavi yükümlülüğü ile konutu terk etmeme yükümlülüğüdür; ikincisinde her iki gün bir gün sayılır (CMK m.109/6). İmza yükümlülüğünde geçen süre cezadan mahsup edilmez.

“Hesabıma bloke konduysa tutuklanacağım demektir.”

Kesin cevap: Hayır. Hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınması ve elkoyma, malvarlığına ilişkin tedbirlerdir (CMK m.128/A); kişinin tutuklanmasıyla ilgisi yoktur ve tutuklama şartlarını kendiliğinden doğurmaz. Askıya almanın işleyişi CMK 128/A ile hesap askıya alma ve elkoyma rehberinde anlatıldı.

Hangi konular henüz netleşmedi?

• Ağır cezada kalan eski dosyalarda tutukluluk süresi. 25.12.2025’te ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan dosyalar 5235 geçici m.7 uyarınca orada kaldı. Bu dosyalarda CMK m.102/1’in mi 102/2’nin mi uygulanacağı metinde yazılı değil; geçici maddenin “önceki göreve ilişkin kurallar” ifadesi 102/2 yönünde güçlü bir dayanak olsa da konu içtihatla netleşmedi.
• 158/3’ün görev ve süre hesabındaki yeri. Artırımla üst sınır on yılı aştığında ağır ceza mahkemesinin görevli olacağı görüşü güçlüdür, ancak 7571 sonrasında bunu açıkça çözen bir Yargıtay kararı yoktur. Görev belirsizse uygulanacak tutukluluk süresi de belirsizleşir.
• 158/4’ün görev, süre ve ölçülülük hesabına etkisi. Ekim 2026 itibarıyla 158/4’ü yorumlayan yerleşik Yargıtay içtihadı yoktur; indirimin görevli mahkemeyi, temyiz eşiğini ve tutuklamanın ölçülülüğünü nasıl etkileyeceği ilk kararlarla belli olacak.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158) ana rehberi — bentler, cezalar, savunma ve güncel Yargıtay kararları
• Dolandırıcılıktan ifadeye çağrıldım — haklar, belge hazırlığı ve haksız suçlamada ilk adımlar
• Hangi mahkeme, hangi süre? — 7571 sonrası görev, yetki ve zamanaşımı
• Savunma ve tutukluluğa itiraz dilekçeleri — aşamaya göre dilekçe örnekleri
• TCK 158/4 rehberi — hesabını kullandırana yarı indirim, geçmişe etki ve uyarlama

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.2/1-k, 91, 98, 100, 101, 102, 109, 128/A (7571 sayılı Kanun m.22 ile eklenen), 146, 147, 150, 153, 231 — mevzuat.gov.tr
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.51, 62, 157, 158 (7589 sayılı Kanun m.13 ile eklenen dördüncü fıkra dâhil), 159, 168, 220 — mevzuat.gov.tr
3. 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, m.11, 12, geçici m.7 — mevzuat.gov.tr
4. 7571 sayılı Kanun, m.12, 13, 22 (RG 25.12.2025, Sayı 33118)
5. 7589 sayılı Kanun, m.13 (RG 31.07.2026, Sayı 33326) — Resmî Gazete
6. Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2023/70494, 28.01.2026 — karar metni
7. Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2021/40891, 20.03.2024 (RG 09.07.2024, Sayı 32597) — karar metni
8. Anayasa Mahkemesi, E.2026/10, K.2026/111, 13.05.2026 (RG 07.08.2026, Sayı 33333) — karar metni

Güncelleme notu: 15.10.2026: İlk yayın. Nitelikli dolandırıcılıkta tutuklamanın şartları, katalog dışı suçta somut gerekçe zorunluluğu, adli kontrol türleri, 7571 sonrası tutukluluk süreleri, itirazın içeriği, Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararları ve TCK 158/4’ün ölçülülüğe etkisi işlendi.