Son güncelleme: · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
Kanun kripto varlığı nasıl tanımlıyor?
Türk hukukunda kripto varlığın kanuni tanımı, 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) 3. maddesine eklenen (bb) bendindedir: kripto varlık (dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlık). 7518 sayılı Kanun 2 Temmuz 2024 tarihli ve 32590 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 18. maddesi gereği aynı gün yürürlüğe girdi.
Tanımın üç ayağı var: varlık elektronik olarak oluşturulur ve saklanır, dijital ağ üzerinden dağıtılır ve “değer veya hak” ifade eder. Bu son ifade önemlidir. Bitcoin gibi bir ağın kendi birimi yalnız bir değeri temsil eder; arkasında borçlu yoktur. Buna karşılık bir ihraççıya karşı itfa hakkı veren stablecoin ya da pay benzeri hak sağlayan bir token, bir hakkı temsil eder. Kanun bu ayrımın yalnız bir kesitini düzenler: SPKn m.35/B-6, sermaye piyasası araçlarına özgü haklar (örneğin pay veya borçlanma aracına benzer haklar) sağlayan kripto varlıklar için Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) düzenleme ve yaptırım yetkisi verir; m.35/B-8 ise bunlar ile platformlarda işlem gören kripto varlıklar dışında kalanlara SPKn’nin uygulanmayacağını söyler. İtfa hakkı veren bir stablecoin bu kategoriye kendiliğinden girmez. Hak temsil eden tokenlarda karşı tarafa yöneltilecek talebi stablecoin itfa hakkı rehberimizde ayrıca ele aldık.
Aynı maddeye eklenen diğer bentler de uyuşmazlıklarda sık kullanılır: cüzdan (kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bunlara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem veya uygulama; m.3/1-aa), kripto varlık hizmet sağlayıcı (KVHS; platformlar, saklama kuruluşları ve SPK’nın belirleyeceği diğer kuruluşlar; m.3/1-cc), platform (alım satım, ilk satış, takas, transfer ve saklama işlemlerinin yapıldığı kuruluş; m.3/1-dd).
Tanımın yapmadığı şeyi de bilmek gerekir. SPKn tanımı bir piyasa düzenlemesi tanımıdır: varlığın eşya mı, alacak mı yoksa kendine özgü bir hak mı olduğunu söylemez; mülkiyetin nasıl devredildiğini ve kötü niyetli bir devirde iyiniyetli edinenin korunup korunmadığını düzenlemez. Danıştay 3. Dairesi de 24.12.2024 tarihli kararında vergi mevzuatında kripto varlıklara ilişkin “herhangi bir tanım, hangi varlık türleri içinde sınıflandırılacağına dair bir belirleme” bulunmadığını tespit etti. Kısacası kanun kripto varlığın ne olduğunu tarif etti, hangi özel hukuk kategorisine girdiğini söylemedi.
Kripto para hukuken “para” mı?
Hayır. Türk hukukunda kripto varlık para değildir ve ödeme aracı olarak kullanılamaz. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği (RG 16.04.2021, sayı 31456; yürürlük 30.04.2021) m.3/1, kripto varlığı “itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlık” diye tanımlar. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre kripto varlıklar ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamaz; üçüncü fıkra bu amaçla hizmet sunulmasını da yasaklar.
Borçlar hukukunda da kripto varlık para borcunun konusu değildir. Türk Borçlar Kanunu m.99/1’e göre “Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir”; m.99/2 ve 3 başka bir para birimiyle ödemeyi düzenler. Kripto varlık teslim etme borcu ise bir para borcu değil, belirli cins ve miktarda varlığın devri borcudur. Fark, alacağın nasıl talep edileceğini, icra yolunu ve geçici hukuki korumanın türünü etkiler; aşağıdaki haciz ve adım adım bölümlerinde bu ayrıma döneceğiz.
Yönetmeliğin iptali için açılan davalarda Danıştay 10. Dairesi 28.05.2025 tarihinde istemleri oyçokluğuyla reddetti. E.2021/3724, K.2025/2776 sayılı kararda Daire, yasağın kapsamını şöyle çizdi: yönetmelikle “kripto varlıklara yasak getirilmemiştir. Kripto varlıklar yatırım aracı olarak kullanılmaya devam edilmektedir.” Kararda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık gösterildi. Bir mal veya hizmetin bedeli kripto varlıkla kararlaştırılmışsa bu hükmün akıbeti ayrı bir tartışmadır; ayrıntıyı ödemelerde kripto varlık yasağı rehberimizde anlattık. Öğretide yönetmeliğin sözleşme özgürlüğünü kanuni dayanak olmadan sınırladığı ve Anayasa’ya aykırı olduğu görüşü de savunuluyor (Gürbüz, 2026).
Kripto varlık eşya mı, üzerinde mülkiyet hakkı kurulur mu?
Kripto varlığın Türk Medenî Kanunu (TMK) anlamında eşya olup olmadığı kanunla çözülmüş değildir ve öğretide tartışmalıdır. TMK m.762’ye göre taşınır mülkiyetinin konusu “nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddî şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçlerdir.” Kripto varlık ise SPKn’deki kanuni tanımında bile “gayri maddi” bir varlıktır. Bu yüzden TMK m.683’teki klasik mülkiyet hakkının (kullanma, yararlanma, tasarruf etme ve malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası açma) kripto varlığa doğrudan uygulanıp uygulanamayacağı açık bir sorudur.
Türk öğretisinde bugün dört yaklaşım öne çıkıyor:
- Eşya değildir, mutlak hak da değildir. Çekin’e göre “blockchain ağındaki verilerin eşya niteliğini haiz olmadığı hususunda tereddüt yoktur”; yürürlükteki hukuka göre (de lege lata) kripto varlık üzerinde mutlak hak da yoktur. Yazar, özel anahtar sahibinin yetkisini TCK m.244 ile korunan bir menfaat olarak görür ve kripto varlığın satış sözleşmesine konu olabileceğini geniş yorumla kabul eder (Çekin, 2022).
- Para benzeri, kendine özgü dijital varlık. Aymaz, cismani varlığı olmayan kripto paranın mevcut düzenlemelere göre eşya sayılamayacağını, ancak “kendine has” bir durumda olup “para benzeri dijital varlık” olarak nitelendirilebileceğini; icra hukukunda paraya ilişkin kuralların uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanması gerektiğini savunur. Yazar, işlem güvenliğine ilişkin düzenleme yokluğunu gerçek boşluk sayar ve bu boşluğun taşınır eşya hükümlerinin uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanmasıyla doldurulabileceğini kabul eder (Aymaz, 2023).
- Dinamik eşya kavramı: kripto varlık eşyadır. Gürbüz’e göre TMK eşyayı tanımlamamıştır, cismanilik “fiziksel bir bütünlük” olarak anlaşılmamalıdır ve TMK m.762’nin doğal güçleri taşınır mülkiyetine dâhil etmesi kanun koyucunun eşya kavramına dinamik baktığını gösterir; bu nedenle kripto paraların eşya niteliğinde olduğu yönünde yorum yapılabilir (Gürbüz, 2026).
- Sui generis malvarlığı değeri. Duman ve Karaaslan, kripto varlıkların eşya, alacak veya para kategorilerine girmediğini, sui generis (kendine özgü) dijital malvarlığı değeri olarak kabul edilmesi yönünde bir eğilim bulunduğunu belirtir (Duman/Karaaslan, 2026).
Görüşler eşya sorusunda ayrılsa da hiçbiri kripto varlığın malvarlığının dışında kaldığını söylemez. Yargı da aynı noktada buluşuyor. Danıştay 10. Dairesi’nin çoğunluğu, ödeme yasağının kullanıcıların “yatırım aracı olarak diledikleri gibi tasarrufta bulunma haklarına” dokunmadığını söyledi; karşı oy ise yasağın Anayasa m.35’teki mülkiyet hakkını kısıtladığı sonucuna vardı. İki görüş de kripto varlığı, Anayasa’nın “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir” hükmünün koruduğu bir malvarlığı değeri olarak tartışıyor. Pratikte belirleyici olan çoğu zaman başka bir sorudur: varlık kimin kontrolünde ve hangi sözleşmeyle tutuluyor?
Borsadaki kripto ile kendi cüzdanınızdaki kripto aynı şey mi?
Hayır. Kendi saklamalı cüzdandaki (özel anahtarı ve kurtarma kelimeleri yalnız sizde olan cüzdan) kripto varlık üzerinde fiili hâkimiyet doğrudan sizdedir. Bir platformda tuttuğunuz bakiyede ise zincir üzerindeki varlığı teknik olarak platform ya da saklama kuruluşu kontrol eder; sizin elinizde platformun kayıtlarında görünen bir hesap bakiyesi ve kullanım sözleşmesinden doğan talep hakkı bulunur. Türk hukuku bu ikinci durumu SPKn m.35/C ile özel olarak düzenler.
SPKn m.35/C-6’ya göre platform müşterilerine ait kripto varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması esastır; müşteri bunu tercih etmezse saklama hizmetini SPK’nın yetkilendirdiği ve BDDK’nın uygun gördüğü bankalar ya da SPK’dan saklama yetkisi almış diğer kuruluşlar sunar. Aynı fıkra, bankalarda saklanan kripto varlıkların ve müşteri nakitlerinin mevduat sigortasına tabi olmadığını ayrıca belirtir. M.35/C-7 ise müşteri nakit ve kripto varlıklarının KVHS’nin malvarlığından ayrı olduğunu, KVHS’nin borçları nedeniyle “kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz” olduğunu hükme bağlar. KVHS, hukuka aykırı faaliyetleri ve teslim yükümlülüğünü yerine getirememesinden doğan zararlardan (m.99/B-3), siber saldırı ve personel davranışından doğan kripto varlık kayıplarından ise TBK m.71 kapsamında sorumludur (m.99/B-4).
Ayrımın neden hayati olduğunu yabancı iflaslar gösterdi. ABD’de Celsius dosyasında mahkeme, “Earn” hesaplarının kullanım koşullarının varlıkların “title and ownership” (mülkiyet) hakkını müşterilerden şirkete açıkça devrettiğine karar verdi ve bu varlıkları iflas masasına dâhil etti. Hong Kong’da Gatecoin dosyasında mahkeme kripto paranın mülkiyet konusu olduğunu ve trust’a konu olabileceğini kabul etti; buna rağmen 2018 tarihli kullanım koşullarını kabul eden müşteriler, bu koşullarda trust kurma iradesi bulunmadığı için varlıklarını ayıramadı; yeni koşulları kabul etmeyip önceki trust içeren koşullara bağlı kalan müşteriler lehine ise trust kabul edildi. Türkiye’de SPKn’ye tabi bir KVHS için bu soruyu kanun cevaplar: m.35/C-7 emredicidir ve m.35/C-1, KVHS’nin müşterilerine karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan sözleşme şartlarını geçersiz sayar. Yurt dışındaki veya izinsiz bir platformda ise sonucu o platformun kullanım koşulları ve bağlı olduğu hukuk belirler.
Dünyada kripto varlık nasıl nitelendiriliyor? Sekiz hukuk düzeni
İngiltere, Singapur, Hong Kong ve Yeni Zelanda mahkemeleri kripto varlığı mülkiyet konusu kabul etti; İngiltere bunu 2025’te kanunla teyit etti. ABD’nin model ticaret kanunu UCC, yeni Article 12 ile mülkiyet etiketi yerine “kontrol” ve “iyiniyetli alıcı” kurallarını getirdi. AB’nin MiCA tüzüğü bir piyasa düzenlemesidir; mülkiyet kategorisi belirlemez ama saklanan varlıkların hizmet sağlayıcının malvarlığından hukuken ayrılmasını ister. İsviçre iflas kanununa kripto varlıklar için özel bir ayırma hakkı ekledi.
| Hukuk düzeni | Temel kaynak | Mülkiyet konusu mu? | Kategori | Saklayıcı iflas ederse müşteri | Dikkat çeken nokta |
|---|---|---|---|---|---|
| İngiltere ve Galler, Kuzey İrlanda | Property (Digital Assets etc) Act 2025 c.29, s.1 (Royal Assent 02.12.2025); AA v Persons Unknown [2019] EWHC 3556 (Comm); Law Com No 412 (2023) | Evet | “Thing in possession” ya da “thing in action” olmaması, bir şeyin kişisel mülkiyet hakkının konusu olmasına tek başına engel değil | Kanunda özel ayırma kuralı yok; trust ve sözleşme hükümlerine göre | Kanun hangi varlığın mülk olduğunu saymaz, sınırları mahkemelere bırakır; İskoçya’ya uygulanmaz |
| Singapur | ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin [2023] SGHC 199 | Evet | “Thing in action”: kripto varlık sahibinin mahkemede ileri sürülebilir maddi olmayan mülkiyet hakkı | Kararda iflas yok; bordro hizmeti veren şirketin çalışanının kendi kontrolündeki adreslere aktardığı USDT üzerinde constructive trust ilan edildi | Mahkeme özetine göre bu sonuca varan ilk common law kararı |
| Hong Kong | Re Gatecoin Ltd [2023] HKCFI 914 | Evet, trust konusu olabilir | Property | 2018 kullanım koşullarını kabul eden müşteriler bakımından trust iradesi yok, kripto varlıklar şirketin malvarlığı; bu koşulları kabul etmeyenler lehine trust kabul edildi | Mülkiyetin tanınması yetmedi, sözleşme metni sonucu belirledi |
| Yeni Zelanda | Ruscoe v Cryptopia Ltd [2020] NZHC 728 | Evet | Şirketler Kanunu s.2 anlamında property; trust konusu | Her kripto para türü için ayrı express trust; müşteriler lehdar | Hırsızlık kaybı ve geri kazanımlar yalnız ilgili trust’ın lehdarları arasında oranla paylaştırıldı |
| ABD | UCC Amendments (2022), Article 12 (§12-102, §12-104); In re Celsius Network, Bankr. S.D.N.Y., 04.01.2023 | Model yasa mülkiyet etiketi koymaz; kazanılan hakkı diğer hukuka bırakır | Controllable electronic record (kontrole konu olabilen elektronik kayıt) | Celsius: Earn koşulları mülkiyeti şirkete devretmiş, varlıklar iflas masasında | Kontrolü bedel karşılığında, iyiniyetle ve bir mülkiyet iddiasından habersiz edinen “qualifying purchaser”, mülkiyet iddialarından ari kazanır; eyaletlerin kabulüne bağlı |
| Avrupa Birliği | MiCA, Tüzük (AB) 2023/1114, m.3(1)(5) ve m.75(7); genel uygulama 30.12.2024 | Tüzük mülkiyet kategorisi belirlemez | Değerin veya hakkın, dağıtık defter ya da benzeri teknolojiyle elektronik olarak aktarılabilen ve saklanabilen dijital temsili | Saklanan varlıklar hizmet sağlayıcının malvarlığından hukuken ve operasyonel olarak ayrı | Eşya ve mülkiyet hukuku üye devletlerin ulusal hukukuna kalır |
| İsviçre | DLT Kanunu (25.09.2020): SchKG Art. 242a (yürürlük 01.08.2021); OR Art. 973d-973e (yürürlük 01.02.2021) | Kanun “eşya” demez | Kriptoya dayalı malvarlığı değerleri (iflas); kayıtlı değer hakkı (tokenize haklar) | Saklayıcı varlığı müşteri için her an hazır tutmayı üstlenmiş ve varlık bireysel olarak ya da payı belli bir havuzda ayrılmışsa müşteri ayırma (Herausgabe) ister | Kayıtlı değer hakkını sicilde iyiniyetle edinen korunur (OR 973e/3); Bitcoin gibi ağın kendi birimleri için böyle bir kural yok |
| Türkiye | SPKn m.3/1-bb, 35/B, 35/C, 99/B (7518 s.K., 02.07.2024); TCMB Yönetmeliği m.3; TMK m.762 | Kanunda açık cevap yok; Anayasa m.35 korumasında malvarlığı değeri olarak tartışılıyor | “Gayri maddi varlık”; öğretide eşya, sui generis ve para benzeri varlık görüşleri | SPKn’ye tabi KVHS’de müşteri varlıkları ayrıdır, haczedilemez, iflas masasına girmez (m.35/C-7) | Ödemede kullanılamaz; rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Kanun uygulanmaz (m.35/B-10) |
Tablodan çıkan sonuç şu: kripto varlığı mülkiyet konusu sayan ülkelerde bile saklayıcının iflasında müşterinin akıbetini sözleşme veya özel ayırma kuralı belirliyor. Türkiye bu ikinci yolu seçti; SPKn m.35/C-7, İsviçre’nin SchKG Art. 242a’sı ve MiCA m.75(7) ile aynı işlevi görür. Türk hukukunda eksik kalan parça, kripto varlığın el değiştirmesine ve iyiniyetli edinene ilişkin bir özel hukuk kuralıdır. ABD bu boşluğu UCC §12-104 ile, kontrolü iyiniyetle ve bedel karşılığında edinen alıcıyı koruyarak doldurdu; İsviçre ise iyiniyetli edineni yalnız tokenize haklar (kayıtlı değer hakkı) için OR 973e/3’te korudu, Bitcoin gibi ağın kendi birimleri için böyle bir kural koymadı.
İki ayrıntı tabloyu doğru okumak için gerekli. İngiltere’de High Court, 2019’daki AA kararında Bitcoin’in Lord Wilberforce’un dört ölçütünü (tanımlanabilir, üçüncü kişilerce belirlenebilir, devralınabilir, belli bir süreklilikte) karşıladığını ihtiyati tedbir aşamasında kabul etti; İngiltere Hukuk Komisyonu (Law Commission) 2023 raporunda ayrı bir kişisel mülkiyet kategorisini teyit eden kanun önerdi ve 2025 tarihli Kanun bunu tek esaslı maddeyle yaptı. Singapur’daki ByBit kararı ise yeni bir kategori yaratmadı, kripto varlığı geniş anlamda bir “thing in action” saydı.
Nitelendirme pratikte neyi değiştirir?
Çoğu pratik soruda cevap bugün de “evet”tir: kripto varlık haczedilir, mirasa ve mal rejimine girer, suçtan elde edilmişse el konulur. Nitelendirmenin asıl ağırlığı üç yerde hissedilir: çalınan varlığın onu elinde bulunduran üçüncü kişiden geri istenmesi, varlık üzerinde teminat kurulması ve platform iflasında müşterinin ayırma hakkı.
| Soru | Türk hukukunda bugünkü cevap | Dayanak | Belirsizlik |
|---|---|---|---|
| Haciz | Haczedilir; SPKn’ye tabi KVHS’deki varlık için sorgu ve elektronik haciz KVHS eliyle | SPKn 99/B-7; İİK 78, 82 | Anahtarı borçluda olan cüzdan; yurt dışı borsa |
| Miras | Mirasçılara külli halefiyetle geçer | TMK 599 | Anahtar bilinmiyorsa fiilen erişim yok |
| Boşanma | Edinilmiş mal karinesi kapsamında; tasfiye anındaki değerle | TMK 219, 222, 225, 229, 235 | Değerleme anı ve gizli cüzdanın ispatı |
| Platform iflası | SPKn’ye tabi KVHS’de müşteri varlığı iflas masasına girmez | SPKn 35/C-7; İİK 184 | Yurt dışı/izinsiz platformda sözleşme ve yabancı hukuk |
| Ceza | Cebirle aktarım yağma; elkoyma ve müsaderede “malvarlığı değeri” ve “maddi menfaat” | TCK 148, 55; CMK 128/1-h, 128/A | Kripto varlık TCK 141’deki “taşınır mal” mı? |
| Vergi | Kripto varlığa özgü tanım ve sınıflandırma yok | Danıştay 3. D., 24.12.2024 | Yasal düzenleme bekleniyor |
| Rehin, teminat | 6750 sayılı Kanun uygulanmaz; TMK rehni tartışmalı | SPKn 35/B-10; TMK 939, 954 | Taşınır rehni mi, hak rehni mi? |
| Geçici koruma | Aynen iade davasında ihtiyati tedbir; para alacağında ihtiyati haciz | HMK 389; İİK 257 | Talebin doğru kurulması |
| Ödeme | Mal ve hizmet bedeli kripto varlıkla ödenemez | TCMB Yönetmeliği m.3/2 | Bedeli kripto kararlaştırılmış sözleşmenin akıbeti |
| Çalınan varlığın geri istenmesi | Eşya sayılırsa çalınan taşınır için beş yıllık dava; sayılmazsa sebepsiz zenginleşme ve haksız fiil | TMK 989; TBK 49, 77 | Kanun boşluğu; içtihat yok |
Son satır en az bilinen farktır. TMK m.989’a göre taşınırı çalınan zilyet, o şeyi elinde bulunduran herkese karşı beş yıl içinde dava açabilir. Kripto varlık eşya sayılırsa çalınan coin’i edinen kişilere karşı beş yıl içinde aynen iade davası açmak mümkün hâle gelir; sayılmazsa mağdur, zenginleşen kişiye karşı TBK m.77 vd.’deki sebepsiz zenginleşme, fail ve katılanlara karşı TBK m.49 vd.’deki haksız fiil hükümlerine, ceza soruşturmasında da CMK m.128/A-5’teki mağdura iade imkânına dayanmak zorunda kalır.
Kripto varlık haczedilebilir mi?
Evet. İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.82’deki haczedilemeyen mallar listesinde kripto varlık yoktur. SPKn m.99/B-7’ye göre Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki müşteri nakit ve kripto varlıklarına ilişkin “tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir”; bu varlıkların bilişim sistemleri üzerinden sorgulanması ve elektronik ortamda haczi için İİK m.78 uygulanır. Kamu alacakları için 6183 sayılı Kanun’a göre de elektronik sorgu ve haciz yapılabilir.
7518 sayılı Kanun’dan önce uygulama, platformu “üçüncü kişi” sayıp İİK m.89’daki haciz ihbarnamelerini göndermek yönündeydi. Öğretide de borçlunun platformdaki kripto paralarının İİK m.89 anlamında “üçüncü kişideki alacak” niteliğinde olduğu savunuldu (Aymaz, 2023). Bu yolun riskini İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi’nin 28.03.2024 tarihli kararına konu dosya gösteriyor: ihbarnamelere usulüne uygun itiraz edilmediği iddiasıyla platforma 89/3 ihbarnamesi gönderilmiş, platform da borçlu olmadığının tespiti için dava açmıştı. Bugün SPKn’ye tabi KVHS’ler için kanuni kanal m.99/B-7’dir. Uygulamadaki ayrıntılar için kripto para haczi rehberimize bakabilirsiniz.
Zor olan, özel anahtarı borçluda kalan cüzdanlardır. İcra memuru bir donanım cüzdanını taşınır olarak haczedebilir; ancak kurtarma kelimeleri olmadan cihazın kendisi neredeyse değersizdir ve İİK’da borçluyu anahtarı açıklamaya zorlayan özel bir hüküm yoktur. Burada mal beyanı yükümlülüğü devreye girer: İİK m.74’e göre mal beyanı, borçlunun “gerek kendisinde ve gerek üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal ve alacak ve haklarında” borcuna yetecek miktarın türünü ve niteliğini bildirmesidir; beyanı hakikate aykırı yapan kişi, alacaklının şikâyeti üzerine İİK m.338/1 gereği üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Yurt dışındaki bir borsada tutulan varlıkta durum daha zordur: Türk icra dairesinin yazısı yabancı borsayı doğrudan bağlamaz. 7518 sayılı Kanun’la SPKn’ye eklenen geçici m.11/4 yurt dışı KVHS’lerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini sonlandırmasını öngördüğünden bu borsalar m.99/B-7’deki kanalın da dışındadır; varlığa ulaşmak için yabancı hukuk ve tanıma-tenfiz yolları gerekir.
Kripto varlık mirasa ve boşanmada mal paylaşımına girer mi?
Evet, her ikisine de girer ve bunun için kripto varlığın eşya sayılması gerekmez. TMK m.599’a göre mirasçılar mirası külli halefiyetle (malvarlığını bir bütün olarak, ayrıca devir işlemi gerekmeden) kazanır; madde, mirasçıların mirasbırakanın “aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya” kazandığını söyler. Kripto varlık hangi kategoriye konursa konsun bu sayımın içindedir.
Hukuken intikal etmiş olmak, varlığa ulaşmak demek değildir. Platformdaki bakiye için mirasçılar mirasçılık belgesiyle platforma başvurur; kendi saklamalı cüzdandaki varlık ise kurtarma kelimeleri bulunamazsa zincir üzerinde durmaya devam eder ama kimse hareket ettiremez. Bu yüzden miras planlamasında anahtarın güvenli devri, hukuki belgeler kadar önemlidir.
Boşanmada edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa kripto varlık doğrudan tasfiyeye girer. TMK m.219 edinilmiş malı, eşin mal rejimi süresince karşılığını vererek elde ettiği “malvarlığı değerleri” olarak tanımlar; m.222/3’e göre bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır. Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m.225/2), ama edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (m.235/1). Fiyatı hızla değişen bir varlıkta bu iki tarih arasındaki fark büyük olabilir. Mal rejimi sona ermeden önceki bir yıl içinde rızasız yapılan karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler de hesaba eklenir (m.229); bunların değeri devir tarihine göre belirlenir (m.235/2). Davadan önce üçüncü kişilere aktarılan coin’ler bu hükümle yakalanabilir. Eşin kendi kontrolündeki başka adreslere taşıdığı coin’ler ise zaten edinilmiş mal olarak tasfiyeye girer; orada sorun ispattır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 10.09.2025 tarihli kararında kripto parayı “günün ekonomik koşulları bağlamında uygulanagelen bir yatırım aracı” olarak niteledi ve eşinden habersiz kripto alım satımı yapmanın tek başına boşanmada kusur sayılamayacağını kabul etti. Gizli cüzdanların ispatı için boşanmada kripto varlık rehberimize bakabilirsiniz.
Kripto borsası iflas ederse müşteri varlıkları ne olur?
Türkiye’de SPKn’ye tabi bir kripto varlık hizmet sağlayıcısı iflas ederse, müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar SPKn m.35/C-7 gereği iflas masasına dâhil edilemez ve KVHS’nin borçları için haczedilemez. Oysa İİK m.184’e göre kural, iflas açıldığında müflisin haczi kabil bütün mallarının bir masa oluşturmasıdır. M.35/C-7 bu kuralın kripto platformları için istisnasıdır ve ayırma (üçüncü kişiye ait malın iflas masasından çıkarılması) sonucunu kanunla bağlar.
Bu güvencenin üç sınırı var. Birincisi, hüküm KVHS’nin kayıtlarını ayrılığa uygun tutmasını varsayar; kayıtlar ile zincirdeki varlıklar arasında açık (eksik) çıkarsa eksikliğin müşteriler arasında nasıl paylaştırılacağı ayrıca tartışılacaktır. Yeni Zelanda’da Cryptopia kararı her kripto para türü için ayrı bir express trust bulunduğunu kabul etti; hırsızlık kaybını ve geri kazanımları yalnız o trust’ın lehdarları arasında oranla paylaştırdı; İsviçre’de SchKG Art. 242a ayırmayı, varlığın müşteriye bireysel olarak atanmış ya da ortak havuzdaki payının belirlenebilir olması şartına bağlar. İkincisi, kripto varlıklar SPKn m.82’deki yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir (m.35/C-4) ve bankalarda saklanan kripto varlıklar mevduat sigortası kapsamında değildir (m.35/C-6). Üçüncüsü, güvence yalnız SPKn’ye tabi kuruluşlar (faaliyet izni almış ya da geçiş hükmü uyarınca faaliyetine devam eden KVHS’ler) için geçerlidir; yurt dışındaki bir borsada sonucu Celsius ve Gatecoin örneklerinde olduğu gibi kullanım koşulları ve o ülkenin iflas hukuku belirler. Ayrıntılar kripto borsası iflası rehberimizde.
Kripto varlık hırsızlığın, yağmanın veya dolandırıcılığın konusu olur mu?
Kripto varlığın Türk Ceza Kanunu (TCK) m.141’deki “taşınır mal” olup olmadığını doğrudan karara bağlayan bir Yargıtay kararına 08.10.2026 tarihli taramamızda rastlamadık. Uygulamada kripto varlığa yönelik fiiller çoğunlukla bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f), bilişim sistemine girme ve veri değiştirme (TCK m.243-244) ya da cebir ve tehdit varsa yağma (TCK m.148) olarak değerlendiriliyor. Elkoyma ve müsaderede ise kanun “malvarlığı değeri” ve “maddi menfaat” kavramlarını kullandığı için eşya tartışması pratik bir engel oluşturmuyor; ancak hangi koruma tedbirinin uygulanacağını suçun tipi belirliyor.
Yağmada uygulama aynı yöndedir. TCK m.148/1, cebir veya tehditle “bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya” mecbur kılmayı cezalandırır; suçun silahla, birden fazla kişi tarafından birlikte veya gece vaktinde işlenmesi gibi hâller TCK m.149’daki nitelikli yağmayı oluşturur. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, birden fazla sanığın bıçak ve kelepçe göstererek ve tehdit ederek katılanın bitcoin hesabındaki varlığı içlerinden birinin hesabına aktardığı olayda nitelikli yağma mahkûmiyetini onadı (E.2022/15530, K.2024/11178, 24.10.2024); kendini polis olarak tanıtan sanıkların kaçırdıkları kişinin bitcoin hesabını aktardığı başka bir olayda da hükümleri onadı (E.2023/1201, K.2023/10992, 25.05.2023). Kararlarda kripto varlığın “mal” olup olmadığı ayrıca tartışılmadı; Daire incelemeyi temyiz sebepleriyle sınırlı yaptığından (CMK m.288, 294, 301) bu sessizlik bir ilke kararı sayılmamalıdır.
Aldatma ve zor kullanılmadan, örneğin ele geçirilen bir özel anahtarla yapılan transferlerde tartışma büyür. Kripto varlık taşınır mal sayılırsa fiil TCK m.142/2-e’deki bilişim sistemleri kullanılarak hırsızlıktır (beş yıldan on yıla kadar hapis). Sayılmazsa akla TCK m.244/2 (verileri değiştirme) ve fiil başka bir suç oluşturmadığında haksız çıkar sağlamayı cezalandıran m.244/4 (iki yıldan altı yıla kadar hapis) gelir. Öğretide özel anahtar sahibinin kayıt üzerindeki yetkisinin TCK m.244 ile korunan bir menfaat olduğu savunuluyor (Çekin, 2022). Kanun koyucu ise 7571 sayılı Kanun’la getirdiği CMK m.128/A’da, TCK m.142/2-e, m.158/1-f ve l ile m.245 suçlarında “kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdinde” kullanılan hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınmasına izin vererek bu suç tiplerini kripto platformlarıyla açıkça ilişkilendirdi. Dolandırıcılık ile hırsızlık arasındaki sınır için dolandırıcılık ve hırsızlık farkı rehberimize bakabilirsiniz.
Koruma tedbirlerinde nitelendirme sorunu büyük ölçüde aşılır, ama suç tipi önemlidir. CMK m.123, eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan “malvarlığı değerlerinin” muhafaza altına alınmasına izin verir. M.128/1-h ise hırsızlık, yağma ve dolandırıcılık gibi m.128/2’deki katalog suçlarda şüpheli veya sanığın “diğer malvarlığı değerlerine” elkonulmasını sağlar; bu elkoyma için kural olarak SPK, MASAK gibi kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Fiil yalnız TCK m.244 kapsamında kalırsa m.128 ve m.128/A uygulanmaz, m.123 yolu kalır. M.128/A-5, elkonulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde iade edilmesini öngörür. SPKn m.99/B-7 de el konulan müşteri varlıklarının SPK’nın yetkilendirdiği saklama kuruluşları nezdindeki cüzdanlarda muhafazası için gereken işlemlerin adli makamlarca yapılacağını söyler. Hüküm aşamasında TCK m.55’teki kazanç müsaderesi, suçtan elde edilen “maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançları” kapsar; böylece USDT’ye, oradan başka bir coin’e çevrilen gelir de izlenebilir. 7589 sayılı Kanun’la TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkra, iştiraki banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya KVHS nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan bilgileri ya da araçları başkasına vermekle sınırlı kalan kişinin cezasında yarı oranında indirim öngörür. Müsadere ayrıntıları için kripto varlık müsaderesi rehberimize bakabilirsiniz.
Kripto varlık rehin veya teminat olarak verilebilir mi?
Kripto varlık üzerinde teminat kurmak mümkündür, ancak Türk hukukunda bunun için hazır bir rehin rejimi yoktur. SPKn m.35/B-10 açıkça “Kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine, 20/10/2016 tarihli ve 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz” der. Yani rehin kütüğüne tescille kurulan ticari taşınır rehni yolu kapalıdır.
Geriye TMK’nın iki yolu kalır ve ikisi de nitelendirmeye bağlıdır. TMK m.939’a göre taşınırlar kural olarak ancak zilyetliğin alacaklıya devriyle rehnedilebilir; bu yol kripto varlığın taşınır eşya sayılmasını gerektirir. TMK m.954 ise “başkasına devredilebilen alacaklar ve diğer haklar” üzerinde rehin kurulmasına izin verir ve m.955 yazılı rehin sözleşmesi ister; platformdaki bakiye gibi alacak niteliği ağır basan pozisyonlar için bu yol daha savunulabilir görünür. SPKn’ye tabi bir KVHS nezdindeki müşteri varlıklarının KVHS’nin kendi borçları için rehnedilemeyeceğini de hatırlatalım (m.35/C-7). Uygulamada taraflar teminatı çoğu zaman hukuki rehinle değil kontrolle kurar: çoklu imzalı (multisig) cüzdan, güvenilir üçüncü kişi nezdinde emanet ya da varlığın teminat süresince alacaklının kontrolündeki bir adrese aktarılması. ABD’de UCC §9-314, teminat hakkının kontrol yoluyla aleniyet kazanmasını açıkça düzenleyerek bu pratiği kanuna bağladı.
Vergi hukukunda kripto varlığın niteliği belli mi?
Hayır. Vergi mevzuatında kripto varlığa özgü bir tanım veya sınıflandırma yoktur. Danıştay 3. Dairesi 24.12.2024 tarihli ve E.2022/2868, K.2024/7487 sayılı kararında, kripto para alım satımından elde edildiği kabul edilen kazancın ticari kazanç olarak vergilendirilmesini bu nedenle verginin kanuniliği ilkesine aykırı buldu: “Vergi mevzuatımızda kripto para veya kripto varlıklara ilişkin herhangi bir tanım, hangi varlık türleri içinde sınıflandırılacağına dair bir belirleme yapılmamış ve değerleme ölçüsüne yer verilmemiştir.”
Karar, nitelendirme boşluğunun somut bir sonucudur. Karşı oyda aktarıldığı üzere vergi inceleme raporu Bitcoin’i “nevi şahsına münhasır dijital bir eşya veya yatırım aracı”, vergi kanunları bakımından da “dijital bir emtia” olarak görmüştü; Daire çoğunluğu bu idari yorumu kanuni dayanak yerine koymadı. 7518 sayılı Kanun’daki tanım vergi kanunlarına taşınmadı ve 08.10.2026 itibarıyla Resmî Gazete taramamızda kripto varlıklara ilişkin yeni bir vergi hükmü görmedik. Kararın ayrıntılı incelemesi Danıştay kripto vergi kararı analizimizde.
Türk mahkemeleri kripto varlığı nasıl nitelendiriyor?
Kripto varlığın eşya olup olmadığını doğrudan karara bağlayan bir Yargıtay veya Danıştay kararı yok. Mahkemeler kripto varlığı “yatırım aracı”, “finansal varlık” veya “finansal yatırım aracı” olarak niteliyor; bu nitelendirme görevli mahkemeden boşanmadaki kusura kadar somut sonuçlar doğuruyor. Aşağıdaki kararlar UYAP Mevzuat ve İçtihat (Bedesten) ile büromuzun kripto karar arşivinin 08.10.2026 tarihli taramasından seçildi; hepsinin tam metni okundu.
| Merci | Tarih | E./K. | İlke |
|---|---|---|---|
| Danıştay 10. Daire | 28.05.2025 | E.2021/3724, K.2025/2776 | Ödeme yasağı kripto varlığa yasak getirmez; alım satım ve tasarruf serbest (karşı oy: mülkiyet hakkı kısıtlandı) |
| Danıştay 3. Daire | 24.12.2024 | E.2022/2868, K.2024/7487 | Vergi mevzuatında tanım ve sınıflandırma yok; kanuni dayanaksız vergilendirme olmaz |
| Yargıtay 2. Hukuk Dairesi | 10.09.2025 | E.2025/15, K.2025/7108 | Kripto para uygulanagelen bir yatırım aracıdır; alım satımı tek başına boşanmada kusur değildir |
| Yargıtay 6. Ceza Dairesi | 24.10.2024 | E.2022/15530, K.2024/11178 | Bıçak gösterilerek, birden fazla kişiyle işlenen ve bitcoin aktarımını da kapsayan eylemde nitelikli yağma mahkûmiyeti onandı; kripto varlığın “mal” niteliği tartışılmadı |
| İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi | 12.12.2024 | E.2024/1832, K.2024/1854 | Kripto varlıklar finansal varlık niteliğindedir; platform uyuşmazlığı mutlak ticari davadır |
| İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi | 14.04.2026 | E.2025/2125, K.2026/773 | 7518 öncesi açılan davada asliye hukuk görevli; kripto yatırımcısı tüketici değil |
| İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi | 30.06.2026 | E.2025/1321, K.2026/1609 | Kripto varlıklar 7518 ile “finansal yatırım aracı” olarak SPKn’ye dâhil edildi; görev asliye ticaret |
Danıştay 10. Daire, E.2021/3724, K.2025/2776, 28.05.2025
Olay: Bir şirket, TCMB’nin Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği’nin mülkiyet hakkını ve sözleşme özgürlüğünü ihlal ettiğini ileri sürerek iptalini istedi. Daire davayı oyçokluğuyla reddetti.
“Dava konusu Yönetmelik ile kripto varlıkların ödemelerde kullanılmaması düzenlenmiş olup, kripto varlıklara yasak getirilmemiştir. Kripto varlıklar yatırım aracı olarak kullanılmaya devam edilmektedir. Kripto varlıkların alım, satımına herhangi bir yasak getirilmemiştir. Dolayısıyla kripto varlık kullanıcılarının yatırım aracı olarak diledikleri gibi tasarrufta bulunma haklarına dokunulmuş değildir.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Çoğunluk ve karşı oy kripto varlığı Anayasa m.35’teki mülkiyet güvencesi içinde tartıştı; karşı oy, yönetmeliğin kripto varlıkları “sadece yatırım aracı olarak” bırakıp mülkiyet hakkını kısıtladığını yazdı. Karar, tasarruf yetkisinin anayasal korumadan yararlandığı savunmasına dayanak olur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık gösterildi.
Danıştay 3. Daire, E.2022/2868, K.2024/7487, 24.12.2024
Olay: 2015 yılında kripto para alım satımından elde edildiği kabul edilen kazanç, inceleme raporuyla ticari kazanç sayılarak cezalı vergilendirildi; vergi mahkemesi bu kısmı kaldırdı, istinaf ve temyiz aşamaları bu sonucu değiştirmedi.
“Vergi mevzuatımızda kripto para veya kripto varlıklara ilişkin herhangi bir tanım, hangi varlık türleri içinde sınıflandırılacağına dair bir belirleme yapılmamış ve değerleme ölçüsüne yer verilmemiştir.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Nitelendirme belirsizliği, idarenin bir varlığı kendi yorumuyla bir gelir unsuruna sokmasını engelledi. Karar oyçokluğuyla ve kesin olarak verildi; karşı oylardan biri, ticari organizasyon içinde elde edilen kazancın türüne bakılmaksızın ticari kazanç sayılabileceğini savundu.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2025/15, K.2025/7108, 10.09.2025
Olay: Karşılıklı boşanma davasında erkeğe “eşinden habersiz kripto para işi yaptığı” kusur olarak yüklenmişti. Yargıtay, eşit kusur sonucunu değiştirmeden bölge adliye mahkemesi kararını onadı.
“… erkeğe yüklenilen ‘eşinden habersiz kripto para işi yaptığı’ kusurunun, kripto paranın günün ekonomik koşulları bağlamında uygulanagelen bir yatırım aracı olduğu değerlendirildiğinde yalnızca kripto para işi yapmak eyleminin kusur teşkil etmeyeceği, bu kusurun erkeğe yüklenmesinin isabetsiz olduğu …”
İlke ve uygulamaya etkisi: Yargıtay kripto parayı olağan bir yatırım aracı olarak görüyor. Boşanmada kusur için kripto alım satımının kendisi değil, aile ekonomisine verdiği zarar veya gizleme davranışı ispat edilmelidir.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E.2022/15530, K.2024/11178, 24.10.2024
Olay: Kendilerini resmî görevli gibi tanıtan birden fazla sanık, katılanı ıssız bir alana götürüp bıçak ve kelepçe göstererek ve tehdit ederek cebindeki parayı aldı, bitcoin hesabındaki varlığı içlerinden birinin hesabına aktardı ve ardından ATM’den para çektirdi. Yerel mahkeme nitelikli yağmadan mahkûmiyet kurdu.
“… katılanın bitcoin hesabında bulunan 650 Doları sanıkların katılana … diyerek zorla sanık …’ın hesabına para aktardıkları … olayda sanıklar hakkında nitelikli yağma suçundan kurulan hükümlerde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Cebir veya tehditle kripto varlık aktarımı yağmadır (TCK m.148); bu olaydaki nitelikli hâl, silah ve birden fazla kişi gibi TCK m.149 olgularından doğar. Kripto varlığın “mal” unsurunu karşılayıp karşılamadığı tartışılmadı; Daire incelemeyi temyiz sebepleriyle sınırlı yaptığından bu sessizlik ilke sayılmamalıdır. Daire’nin 25.05.2023 tarihli E.2023/1201, K.2023/10992 sayılı kararı da yağma mahkûmiyetlerini onadı.
İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi, E.2024/1832, K.2024/1854, 12.12.2024
Olay: Bir kullanıcı, 17.08.2023’te açtığı davada, platforma yatırdığı kripto paranın hesabına geç yansıtılması nedeniyle tazminat istedi. İlk derece mahkemesi, kripto varlıklar “fiilen finansal varlık olsa dahi yasal olarak tanımlanmadığından” davanın ticari dava olmadığına karar verdi.
“Öncelikle, kripto varlıklar finansal varlık niteliğindedir. Bu konudaki hukuki boşluk 26.06.2024 tarihli 7518 sayılı ‘Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ ile SPK kapsamına alınmıştır. TTK’nın 4/1.f bendi uyarınca, finansal kurumlara ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar, mutlak ticari davalardandır.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Daire görevsizlik kararını kaldırdı ve 7518’den önce açılmış bu davada da asliye ticaret mahkemesini görevli saydı; karar kesindir. İstanbul’da HSK’nın 25.11.2021 tarihli kararıyla finans ihtisas mahkemesi olarak belirlenen asliye ticaret mahkemelerine tevzi uygulaması da görülüyor; bu bir görev değil iş bölümü konusudur.
İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi, E.2025/2125, K.2026/773, 14.04.2026
Olay: 06.07.2023’te açılan, bir platformdan alınan coin’in değerine ilişkin tazminat davasında asliye hukuk ve asliye ticaret mahkemeleri ayrı ayrı görevsizlik kararı verdi; Daire yargı yerini belirledi.
“Davanın açılıdğı tarih itibariyle uyuşmazlık TTK’da düzenlenen mutlak ticari davalardan değildir. Bu arada kripto para mevzuatında yapılan düzenlemeler dava tarihinden sonra yürürlüğe girmiştir.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Daire 7518 öncesi açılan davada asliye hukuk mahkemesini görevli saydı ve yüksek kayıp riskini göze alarak kâr amacıyla işlem yapanların tüketici sayılamayacağını belirtti. 14. Hukuk Dairesi ise 17.08.2023’te, yani 7518’den önce açılan davada da asliye ticaret mahkemesini görevli saymıştı. 2 Temmuz 2024’ten önce açılmış davalarda görev konusunda daireler arasında görüş ayrılığı bulunuyor.
İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi, E.2025/1321, K.2026/1609, 30.06.2026
Olay: Bir kullanıcı, yeniden kimlik doğrulaması istenerek çekim işlemi yaptırılmayan platform aleyhine icra takibi başlattı ve itiraz üzerine itirazın iptalini istedi. Asliye ticaret mahkemesi kendini görevli saydı; davalı platform görev itirazını istinafta sürdürdü ve reddedildi.
“Kripto varlıklar, finansal yatırım aracı olarak, 2 Temmuz 2024 tarihinde 32590 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 26/6/2024 tarih ve 7518 sayılı yasa ile Sermaye Piyasası Kanununa dahil edilerek yasal düzenlemeye bağlanmış olup, bu nedenle mutlak ticari nitelikteki davaya bakma görevi Asliye Ticaret Mahkemesine ait bulunmaktadır.”
İlke ve uygulamaya etkisi: Kararın aktardığı ilk derece gerekçesinde kripto varlıkların 7518 ile “sermaye piyasası aracı kabul edil”diği yazıyor; bu ifade SPKn metniyle örtüşmez (aşağıda “doğru bilinen yanlışlar”). Görev sonucu doğru olsa da bu gerekçe, SPKn’nin sermaye piyasası araçlarına ilişkin hükümlerini kripto varlığa taşımak için kullanılmamalıdır.
Uyuşmazlıkta nitelendirmeyi adım adım nasıl kullanmalısınız?
- Varlığın nerede durduğunu belirleyin. Kendi saklamalı cüzdan mı, Türkiye’de SPKn’ye tabi bir KVHS mi, yurt dışında bir borsa mı? Bu tek soru haciz yolunu, iflas güvencesini ve uygulanacak hukuku değiştirir.
- Kayıtları toplayın. Zincir adresleri ve işlem kimlikleri (TxID), platform hesap ekstresi, kullanım sözleşmesinin olay tarihindeki metni ve yazışmalar. Kullanım koşulları, Celsius ve Gatecoin örneklerinde görüldüğü gibi mülkiyetin kimde olduğunu belirleyebilir.
- Talebi doğru kurun. Aynı cins ve miktarda kripto varlığın iadesini mi, TL karşılığını mı istiyorsunuz? Aynen iade isteniyorsa hükümde miktarla birlikte alternatif TL değerini de talep edin; İİK m.24/4, teslimi hükmolunan taşınır borçlunun elinde bulunmazsa “ilamda yazılı değeri alınır” der. Bu hükmün kripto varlığa kıyasen uygulanması tartışmalı olsa da değeri baştan yazdırmak icrayı kolaylaştırır.
- Geçici korumayı nitelendirmeye göre seçin. Uyuşmazlık konusu kripto varlığın kendisiyse HMK m.389’daki ihtiyati tedbiri, para alacağınız varsa İİK m.257’deki ihtiyati haczi isteyin. SPKn’ye tabi KVHS’deki varlık için tedbir ve haciz SPKn m.99/B-7 gereği KVHS eliyle uygulanır. Suç şüphesi varsa ceza soruşturmasındaki elkoyma çoğu zaman daha hızlıdır: TCK m.142/2-e ve m.158/1-f suçlarında CMK m.128/A’daki kırk sekiz saatlik askıya alma, diğer hâllerde CMK m.123 ve m.128.
- Değerleme tarihini baştan tartışmaya açın. Boşanmada tasfiye anındaki değer (TMK m.235), tazminatta zarar tarihi ile karar tarihi arasındaki fark, mirasta mirasın açıldığı an; oynak bir varlıkta bu tarihlerin seçimi sonucu belirler.
- Görev ve yetkiyi kontrol edin. Dava tarihi 2 Temmuz 2024’ten önceyse istinaf daireleri arasında görev konusunda farklı yaklaşımlar var; İstanbul’da platform uyuşmazlıklarının finans ihtisas mahkemesi olarak belirlenen asliye ticaret mahkemelerine tevzi edildiği görülüyor.
- Yabancı unsuru erken tespit edin. Platform yurt dışındaysa sözleşmedeki hukuk seçimi ve yetki şartı, tahkim kaydı ve o ülkenin iflas hukuku sonucu belirler; Türk mahkemesinden alınacak karar orada tanıma ve tenfiz gerektirir.
Kripto varlıkların hukuki niteliği hakkında doğru bilinen yanlışlar
“7518 sayılı Kanun’la kripto varlıklar sermaye piyasası aracı oldu.”
Kesin cevap: Hayır. SPKn m.3/1-ş sermaye piyasası araçlarını tanımlar; kripto varlık ise ayrı bir bentte, m.3/1-bb’de tanımlanır ve bu tanım sermaye piyasası aracı tanımına eklenmemiştir. M.35/B-8, sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayanlar ile platformlarda işlem görenler dışındaki kripto varlıklara SPKn’nin uygulanmayacağını söyler; TCMB yönetmeliği de kripto varlığı “menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen” varlık diye tanımlar. Bazı mahkeme gerekçelerindeki aksi ifade görev tartışmasında kullanılmış bir kısaltmadır.
“Kripto para Türkiye’de yasal olarak para sayılıyor.”
Kesin cevap: Hayır. TCMB yönetmeliği m.3, kripto varlığı itibari para, kaydi para ve elektronik para dışında sayar ve ödemelerde kullanımını yasaklar. Kripto varlık alıp satmak serbesttir, onunla mal veya hizmet bedeli ödemek değildir.
“Eşya olmadığı için kripto varlık haczedilemez, mirasa da girmez.”
Kesin cevap: Hayır. Haciz için SPKn m.99/B-7 ve İİK m.78 açık yol gösterir; İİK m.82’de istisna yoktur. Miras için TMK m.599 alacakları ve “diğer malvarlığı haklarını” da sayar. Eşya tartışmasının bu iki sonuca etkisi yoktur.
“Borsa batarsa Yatırımcı Tazmin Merkezi öder.”
Kesin cevap: Hayır. SPKn m.35/C-4’e göre kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir; bankalarda saklanan kripto varlıklar da mevduat sigortası kapsamında değildir (m.35/C-6). Müşteriyi koruyan, varlıkların KVHS’nin malvarlığından ayrı olmasıdır (m.35/C-7).
“Mahkeme kriptoyu mülk sayarsa borsa iflasında varlığımı mutlaka geri alırım.”
Kesin cevap: Hayır. Hong Kong’da Gatecoin kararı kripto parayı mülkiyet konusu saydı, ancak 2018 kullanım koşullarını kabul eden müşteriler, bu koşullarda trust iradesi bulunmadığı için ayırma hakkı elde edemedi; ABD’de Celsius kararında kullanım koşulları mülkiyeti platforma devretmişti. Türkiye’de SPKn’ye tabi KVHS’ler için m.35/C-7 bu riski kanunla kapatır; yurt dışı platformda risk sürer.
Henüz netleşmeyen konular
- TMK anlamında eşya niteliği: Öğretide eşya, sui generis malvarlığı değeri ve para benzeri dijital varlık görüşleri var; Yargıtay’ın bu soruyu doğrudan cevaplayan bir kararı yok.
- Çalınan kriptonun izlendiği üçüncü kişi: TMK m.989’daki beş yıllık taşınır davası ve m.988’deki iyiniyetli edinenin korunması kripto varlığa uygulanır mı? ABD (UCC §12-104) bu soruyu kanunla çözdü; İsviçre’de OR 973e/3 yalnız tokenize haklar için iyiniyetli edineni korur. Türkiye’de kural yok; öğretide taşınır hükümlerinin kıyasen uygulanması öneriliyor (Aymaz, 2023).
- TCK m.141’deki “taşınır mal”: Aldatma ve zor olmadan yapılan kripto transferlerinde hırsızlık mı, TCK m.244 mü uygulanacağı içtihatla netleşmedi.
- Rehin: 6750 sayılı Kanun dışlandı; TMK’daki teslime bağlı rehin mi, hak rehni mi uygulanacağı belirsiz.
- Kendi saklamalı cüzdanın haczi: Borçluyu anahtarı açıklamaya zorlayan bir icra hukuku hükmü yok; mal beyanı ve İİK m.338 dışında etkili bir araç bulunmuyor.
- Danıştay 10. Daire kararının akıbeti: Kararda İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık gösterildi; kurul aşaması ve ödeme yasağının sözleşmelere etkisi izlenmeli.
- Vergide gelir unsuru: Danıştay’ın kanunilik vurgusundan sonra kripto kazancının hangi gelir unsuru sayılacağı yasama tasarrufuna bağlı.
Sık sorulan sorular
Kripto para mal mıdır?
Kripto para, malvarlığına dâhil ve parayla ölçülebilen bir değerdir; bu anlamda “mal” sayılır ve haczedilir, mirasa ve mal rejimine girer. Ancak TMK m.762 taşınır mülkiyetinin konusunu maddi şeyler ve doğal güçler olarak sayar; kripto varlık ise SPKn m.3/1-bb’de “gayri maddi” varlık olarak tanımlanır. Bu nedenle TMK anlamında eşya olup olmadığı öğretide tartışmalıdır.
Kripto para hukuken para sayılır mı?
Hayır. TCMB’nin Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliği m.3/1, kripto varlığı itibari para, kaydi para, elektronik para ve ödeme aracı dışında tanımlar; m.3/2 ödemelerde doğrudan veya dolaylı kullanılmasını yasaklar. Danıştay 10. Dairesi 28.05.2025’te yönetmeliğin iptal istemini reddetti ve kripto varlıkların alım satımına yasak getirilmediğini vurguladı.
Kripto para eşya mıdır?
Kanunda açık cevap yoktur. Öğretide bir görüş, cismani olmadığı için kripto varlığın eşya sayılamayacağını savunur; diğer bir görüş TMK’nın eşyayı tanımlamadığını ve kavramın dinamik yorumlanması gerektiğini, bu nedenle kripto varlığın eşya sayılabileceğini söyler. Üçüncü bir görüş ise onu kendine özgü dijital malvarlığı değeri olarak görür. Yargıtay’ın bu soruyu doğrudan çözen bir kararı yoktur.
Kripto varlıklar sermaye piyasası aracı mı?
Kural olarak hayır. SPKn m.3/1-ş sermaye piyasası araçlarını, m.3/1-bb kripto varlığı ayrı ayrı tanımlar. SPKn m.35/B-6 yalnız sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlayan kripto varlıklar için SPK’ya özel yetki verir; m.35/B-8’e göre bunlar ve platformlarda işlem görenler dışındaki kripto varlıklara SPKn uygulanmaz. Bazı mahkeme gerekçelerindeki aksi ifade bu metinle örtüşmez.
Borsadaki kripto paralar kimin malı sayılır?
Türkiye’de SPKn’ye tabi bir kripto varlık hizmet sağlayıcısında tutulan müşteri nakit ve kripto varlıkları, SPKn m.35/C-7 gereği platformun malvarlığından ayrıdır; platformun borçları için haczedilemez ve iflas masasına girmez. Yurt dışındaki bir borsada ise sonucu kullanım koşulları ve o ülkenin hukuku belirler; ABD’deki Celsius dosyasında koşullar mülkiyeti platforma devrettiği için varlıklar iflas masasında kaldı.
Kripto para haczedilebilir mi?
Evet. İİK m.82’de kripto varlık için haczedilmezlik yoktur. SPKn m.99/B-7’ye göre SPKn’ye tabi platformlardaki müşteri varlıklarına ilişkin haciz ve tedbir talepleri münhasıran bu kuruluşlar eliyle yerine getirilir; sorgu ve elektronik haciz İİK m.78’e göre yapılır. Anahtarı borçluda olan cüzdanlarda ise fiili erişim sorunu vardır; borçlu mal beyanında bu varlıkları bildirmekle yükümlüdür.
Kripto paralar mirasçılara geçer mi?
Evet. TMK m.599’a göre mirasçılar mirası bir bütün olarak kazanır; mirasbırakanın alacakları ve diğer malvarlığı hakları da doğrudan mirasçılara geçer. Kripto varlık eşya sayılsın ya da sayılmasın bu kapsamdadır. Platformdaki bakiye mirasçılık belgesiyle talep edilir; kendi saklamalı cüzdandaki varlık ise kurtarma kelimeleri bulunamazsa hukuken mirasçılara geçmiş olsa da fiilen hareket ettirilemez.
Boşanmada kripto para paylaşılır mı?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde evet. TMK m.219 edinilmiş malı karşılığı verilerek elde edilen malvarlığı değerleri olarak tanımlar; m.222/3’e göre bir eşin malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır. Mal rejimi dava tarihinde sona erer, ama değer tasfiye anına göre hesaplanır (m.225, m.235). Davadan önce üçüncü kişilere karşılıksız ya da katılma alacağını azaltma kastıyla aktarılan coin’ler m.229 ile hesaba eklenir.
Kripto borsası iflas ederse Yatırımcı Tazmin Merkezi öder mi?
Hayır. SPKn m.35/C-4’e göre kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir; bankalarda saklanan kripto varlıklar ve müşteri nakitleri de mevduat sigortası kapsamında değildir. Müşteriyi koruyan güvence, SPKn’ye tabi platformlarda müşteri varlıklarının platformun malvarlığından ayrı tutulması ve iflas masasına girmemesidir (m.35/C-7). Yurt dışındaki platformlarda bu güvence de yoktur.
Kripto paramı zorla aktaran kişi hangi suçu işler?
Cebir veya tehditle kripto varlık aktarılması yağmadır (TCK m.148); silahla, birden fazla kişiyle veya gece işlenirse nitelikli yağma olur (TCK m.149). Yargıtay 6. Ceza Dairesi, bıçak gösterilerek bitcoin aktarımı yaptırılan olayda nitelikli yağma mahkûmiyetini onadı (E.2022/15530, K.2024/11178). Aldatmayla yapılan aktarımlarda nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) gündeme gelir; ele geçirilen anahtarla yapılan transferlerde hırsızlık mı, TCK m.244 mü uygulanacağı henüz netleşmedi.
İlgili rehberler
- Blockchain ve Kripto Varlık Hukuku — bu yazının bağlı olduğu ana rehber
- Kripto Varlıklar ve İcra Hukuku — takip, haciz ve satış aşamaları
- Kripto Miras Avukatı: Borsa Hesabı, İntikal ve Paylaşım — mirasçıların platform başvurusu ve soğuk cüzdan
- Kripto ve P2P Uyuşmazlıklarında Görevli Mahkeme — tüketici, asliye ticaret ve finans ihtisas mahkemeleri
- Kripto Varlıklara Elkoyma ve Müsadere — USDT dondurma, saklama ve iade
- MKK Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi (KVMKS) Nedir? — merkezi kayıt sistemi ve kayıtların okunması
Kaynaklar
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.3/1-aa, bb, cc, dd, ş; m.35/B; m.35/C; m.99/B; geçici m.11 — mevzuat.gov.tr
- 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, RG 02.07.2024, sayı 32590 — Resmî Gazete
- Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik (TCMB), RG 16.04.2021, sayı 31456 — Resmî Gazete
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, m.219, 222, 225, 229, 235, 599, 683, 762, 939, 954, 955, 988, 989 — mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.49, 71, 77, 99 — mevzuat.gov.tr
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.24, 74, 78, 82, 89, 184, 257, 338 — mevzuat.gov.tr
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.389 — mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.55, 141, 142, 148, 149, 158, 243, 244 — mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.123, 128, 128/A, 288, 294, 301 — mevzuat.gov.tr
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.35 — mevzuat.gov.tr
- Danıştay 10. Daire, E.2021/3724, K.2025/2776, 28.05.2025 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- Danıştay 3. Daire, E.2022/2868, K.2024/7487, 24.12.2024 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2025/15, K.2025/7108, 10.09.2025 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E.2022/15530, K.2024/11178, 24.10.2024 — UYAP Mevzuat ve İçtihat; E.2023/1201, K.2023/10992, 25.05.2023 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E.2024/1832, K.2024/1854, 12.12.2024 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi, E.2025/2125, K.2026/773, 14.04.2026 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2025/1321, K.2026/1609, 30.06.2026 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E.2024/311, K.2024/633, 28.03.2024 — UYAP Mevzuat ve İçtihat
- Property (Digital Assets etc) Act 2025 c.29 — legislation.gov.uk
- Law Commission, Digital Assets: Final Report, Law Com No 412, HC 1486, 2023 — lawcom.gov.uk
- AA v Persons Unknown [2019] EWHC 3556 (Comm), 13.12.2019 — The National Archives, Find Case Law
- ByBit Fintech Ltd v Ho Kai Xin and others [2023] SGHC 199, 25.07.2023 — elitigation.sg
- Re Gatecoin Ltd (in liquidation) [2023] HKCFI 914, 31.03.2023 — HKLII
- Ruscoe v Cryptopia Ltd (in liquidation) [2020] NZHC 728, 08.04.2020 — justice.govt.nz
- In re Celsius Network LLC, Case No. 22-10964 (MG), Memorandum Opinion and Order Regarding Ownership of Earn Account Assets, Bankr. S.D.N.Y., 04.01.2023 — nysb.uscourts.gov
- Uniform Commercial Code Amendments (2022), Article 12 ve §9-314 (ULC ve ALI) — uniformlaws.org
- Tüzük (AB) 2023/1114 (MiCA), m.3(1)(5), m.75(7), m.149 — EUR-Lex; m.75 — ESMA Interactive Single Rulebook
- İsviçre Bundesgesetz über Schuldbetreibung und Konkurs (SchKG, SR 281.1), Art. 242a — fedlex.admin.ch
- İsviçre Obligationenrecht (OR, SR 220), Art. 973d-973e — fedlex.admin.ch
- Mesut Serdar Çekin, “Kripto Varlıklar Üzerinde Gerçekleştirilen İşlemlerin Borçlar Hukuku ve Eşya Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.9, S.1, 2022, s.187-216 — DergiPark
- Ahmet Aymaz, “Kripto Paraların Haczi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.72, S.4, 2023, s.1635-1700 — DergiPark
- Eşref Can Gürbüz, “Kripto Paraların Hukuki Niteliği”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.75, S.1, 2026, s.577-624 — DergiPark
- Dilşat Duman, Varol Karaaslan, “Milletlerarası Özel Hukukta Kripto Para ve Dijital Varlıklar”, Yasama Dergisi, S.53, Ocak-Haziran 2026, s.207 vd. — DergiPark
Güncelleme notu: 13.10.2026: İlk yayın. Kripto varlığın SPKn’deki tanımı, para ve eşya tartışması, sekiz hukuk düzenini karşılaştıran tablo, haciz, miras, boşanma, iflas, ceza, rehin ve vergi sonuçları ile 08.10.2026 tarihli içtihat taraması.
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
Kripto varlığınız haciz, miras, boşanma veya iflas dosyasında mı?
Varlığın kimin kontrolünde ve hangi sözleşmeyle tutulduğuna göre talebinizi ve geçici koruma yolunu birlikte belirleyelim.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), kripto varlık hukuku, blockchain hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir.
