Son güncelleme: · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
Dolandırıcılık ile hukuki ihtilaf nasıl ayrılır?
Ölçüt tek cümledir: hile, mağdurun parayı veya malı vermesinden önce ya da en geç o anda var mıydı ve mağdur bu tasarrufu o hile yüzünden mi yaptı? İkisinin cevabı da “evet” ise dolandırıcılık, edim yerine getirildikten sonra ortaya çıkan ödememe, gecikme veya eksik ifa ise hukuki ihtilaf söz konusudur. TCK 157 dolandırıcılığı “hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp” onun zararına yarar sağlamak olarak tanımlar; aldatma ile zarar arasındaki bu sebep bağı kurulamıyorsa suç da kurulamaz. Suçun unsurları basit dolandırıcılık rehberinde, nitelikli hâller TCK 158 rehberinde anlatıldı.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 25.03.2026 tarihli kararında haksız yararın hileden önce mi, eş zamanlı mı, sonra mı elde edildiğinin şüpheye yer bırakmayacak biçimde tespitini zorunlu saydı. Aynı kararda sözleşmelerde söylenen mücerret yalanın da tek başına dolandırıcılık oluşturmadığı belirtildi. Hile, sözün ötesinde mağdurun denetleme imkânını ortadan kaldıran bir kurgu ister: sahte belge, var olmayan bir mülk, paravan bir şirket, başkasının kimliği gibi.
Borcunu ödemeyen kişi dolandırıcı sayılır mı?
Hayır, borcun ödenmemesi tek başına suç değildir. Borç hileyle doğmadıysa, sonradan söylenen yalanlar (“yarın yatıracağım”, “çek gelince öderim”) borcun kaynağını değiştirmez; Yargıtay önceden doğmuş bir borç için yapılan hileli davranışın dolandırıcılık oluşturmayacağını kabul ediyor (11. CD, E. 2021/14408, K. 2024/1304). Dolandırıcılık ancak borç alınırken kurulan bir hile varsa gündeme gelir: sahte maaş belgesi, var olmayan bir teminat, başkasına ait kimlik veya hiç yapılmayacak bir işin vaadi gibi.
Alacağın icra veya dava yoluyla takip edilmesi de kendi başına hile sayılmıyor. Tamire bırakılan aracın ücretini ödememek için senet düzenletip aracı icra yoluyla servisten alan sanıklar hakkındaki mahkûmiyet bu gerekçeyle bozuldu:
“sanıkların katılana yönelik iradesini sakatlayacak, denetim imkanını ortadan kaldıracak şekilde hileli bir davranışlarının bulunmadığı, sanıklar ile katılan arasındaki anlaşmazlığın hukuki ihtilaf mahiyetinde olduğu anlaşılmakla”
(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/33491, K. 2024/3426, 13.03.2024.)
Hangi olayda hangi sonuç çıkar?
Aşağıdaki tablo uygulamada en sık karşılaşılan olayları, kural olarak nasıl nitelendirildiklerini ve sonucu dolandırıcılığa çeviren olguyu gösterir. Son sütundaki kararlar, aynı ayrımı Yargıtay’ın nasıl yaptığını gösteren örneklerdir.
| Olay | Kural olarak | Dolandırıcılığa çeviren olgu | Yargıtay örneği |
|---|---|---|---|
| Borç alıp ödememek | Hukuki ihtilaf | Borcun sahte belge, sahte kimlik veya var olmayan teminatla alınması | 11. CD, E. 2021/14408, K. 2024/1304 |
| Ev veya daire satışında teslim etmemek | Hukuki ihtilaf (sözleşmeye aykırılık) | Satılan bölümün ruhsata göre hiç olmaması ya da önceden başkasına devredilmesi | 11. CD, E. 2022/752, K. 2026/789 |
| Araç alım satımında bedelin veya aracın verilmemesi | Önce satış ilişkisinin gerçekten kurulup kurulmadığı araştırılır; borç ilişkisiyse hukuki ihtilaf | Bedeli ödenmeden devralınan aracın aynı gün başkasına devri, benzer dosyalar | 11. CD, E. 2022/137, K. 2025/11536; 11. CD, E. 2021/30018, K. 2026/5626 |
| Kira veya kiralık ev bulma | Kiranın ödenmemesi hukuki ihtilaf | Ev bulacağını söyleyip parayı alarak kaybolmak | 11. CD, E. 2021/18208, K. 2025/1880 (vasıf TCK 157) |
| İş, inşaat veya mal teslim sözleşmesinde eksik ya da ayıplı ifa | Hukuki ihtilaf | Teslim kayıtlarının tahrifi, başka illerde benzer teslimler | 11. CD, E. 2021/29280, K. 2026/6274 |
| Karşılıksız kalan çek | Önceden doğmuş borç için verildiyse hukuki ihtilaf | Mal, çeke güvenilerek teslim edildi ve keşideci şirketin gerçek faaliyeti yok | CGK, E. 2025/222, K. 2026/188; CGK, E. 2024/277, K. 2026/97 |
| Yatırım veya ortaklıkta zarar | Piyasa riski; hileli davranış yoksa suç yok | İşlemlerin kurgusal olması, platformun gerçek piyasaya bağlı olmaması | CGK, E. 2022/330, K. 2023/75 |
| “Kısa sürede yüksek fiyata satarsın” vaadi | Basit yalan, hukuki ihtilaf | Mağdurun değer ve yer bilgisini araştırma imkânının bulunmaması | 11. CD, E. 2022/7422, K. 2024/8566 |
| Paravan veya sahte şirketle alışveriş | Şirketin gerçek faaliyeti araştırılmadan karar verilemez | Vergi kaydı, gerçek ticari faaliyet ve ödeme gücü yok; şirket yöneticisi sıfatı kullanılmış | CGK, E. 2024/277, K. 2026/97 |
Tablonun her satırında belirleyici soru aynıdır: karşı taraf parayı aldığı anda edimi yerine getirmeye niyetli ve muktedir miydi? Satılan şey gerçekten var mı, şirketin faaliyeti gerçek mi, aynı kişi başka mağdurlara da aynı şeyi yapmış mı? Bu olguların biri bile dolandırıcılık lehine güçlü bir göstergedir. Sermaye piyasası işlemlerinde ortaya çıkan zararlarda Sermaye Piyasası Kanunu’ndaki piyasa dolandırıcılığının TCK 158’den nasıl ayrıldığı piyasa dolandırıcılığı ile nitelikli dolandırıcılık farkı yazısında anlatıldı.
Karşılıksız çek vermek dolandırıcılık mıdır?
Kural olarak hayır. Önceden doğmuş bir borç için verilen ve sonradan karşılıksız kalan çek, borcun ödenmemesinden farklı değildir; dolandırıcılık ancak mal veya hizmet o çeke güvenilerek teslim edildiyse ve çek baştan ödenmeyecek biçimde kurgulandıysa tartışılır. Ceza Genel Kurulu bu yüzden çekli ticari ilişkilerde ticari defterlerin, cari hesabın ve teslim tarihinin araştırılmasını istiyor. 11. Ceza Dairesi de çekin ne zaman verildiği belirlenemiyorsa şüpheden sanığın yararlanacağını ve ödemeden men talimatının tek başına dolandırıcılık olmadığını kabul etti.
Karşı yönde bir sınır var: keşideci şirket gerçekte faaliyet göstermeyen bir paravansa, çekler başından ödenmemek üzere verilmiş olabilir. Ceza Genel Kurulu böyle bir dosyada, şirketin vergi mükellefiyeti, gerçek ticari faaliyeti ve çekteki tutarda işlem yapacak ticari potansiyeli araştırılmadan verilen beraati bozdu. Paravan şirketlerin banka ve ticari ağ üzerinden nasıl tespit edildiği paravan şirket ve gerçek faydalanıcı analizinde anlatıldı.
“Hukuki ihtilaf” savunması hangi olgularda çöker?
Hukuki ihtilaf savunması, hilenin edimden önce kurulduğunu gösteren nesnel bir olgu ortaya çıktığında çöker. Yargıtay’ın son kararlarında öne çıkan dört olgu şunlardır:
- Satılan şeyin baştan olmaması: Satış vaadiyle bedeli alınan daire ruhsata göre hiç yoksa veya önceden başkasına tescil edilmişse “proje büyük ölçüde yapıldı” gerekçesiyle beraat verilemez (11. CD, E. 2022/752, K. 2026/789). Şirket yöneticisi sıfatı kullanıldıysa 158/1-h gündeme gelir; bu bendin şartları tacir ve serbest meslek sahibi rehberinde.
- Kayıtların tahrif edilmesi: Ayıplı mal tesliminin ötesinde sistem kayıtları gerçeğe aykırı girilmiş ve başka illerde benzer satışlar yapılmışsa kast tartışılmadan “hukuki ihtilaf” denemez (11. CD, E. 2021/29280, K. 2026/6274).
- Paravan şirket: Çekler vergi kaydı, gerçek faaliyeti ve ödeme gücü bulunmayan bir şirket adına verildiyse, bu olgular araştırılmadan beraat kurulamaz (CGK, E. 2024/277, K. 2026/97).
- Tekrar eden örüntü: Bedeli ödenmeden devralınan aracın aynı gün başkasına devredildiği dosyada Daire beraati bozdu ve aynı kişiler hakkında benzer dosyaların araştırılmasını istedi (11. CD, E. 2021/30018, K. 2026/5626).
Güveni kötüye kullanma (TCK 155) ve TCK 159 ile farkı nedir?
Güveni kötüye kullanmada para veya mal faile hileyle alınmaz; mağdur onu bir güven ilişkisi içinde, belirli bir iş için kendi rızasıyla teslim eder, fail sonra bu amacın dışında kullanır. Bu yüzden “hukuki ihtilaf” sanılan bazı olaylar suç dışı değil, başka bir suçtur. Müvekkilinden alacaklıya ödenmek üzere aldığı nafaka paralarını uhdesinde tutan avukatın eylemi dolandırıcılık değil, hizmet ilişkisi nedeniyle güveni kötüye kullanma sayıldı:
“söz konusu paranın teslim edilmesinin sanığın avukat olmasının doğal sonucu değil mağdur tarafından şahsına duyulan güven ilişkisi nedeniyle verilen ahzu kabz yetkisi kapsamında gerçekleştirildiği ve aralarındaki ilişkinin hizmet ilişkisi kapsamında kaldığı”
(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/31465, K. 2026/5787, 01.06.2026.) Şirketin tek malvarlığını ortaklar aleyhine, değerinin altında akrabalarının şirketine devreden şirket müdürü hakkında yerel mahkeme nitelikli dolandırıcılıktan beraat vermişti; Daire eylemin hizmet ilişkisi nedeniyle güveni kötüye kullanma olduğunu ve bu suçtan mahkûmiyet gerektiğini belirterek hükmü bozdu (11. CD, E. 2021/20776, K. 2025/7924). Ortada aldatılan biri yoktu; şirketin malı, onu yöneten kişi tarafından elden çıkarılmıştı. Güveni kötüye kullanma, üçüncü fıkrası hariç uzlaştırmaya tabidir (CMK 253/1-b-7).
TCK 159 ise ters yönden bir durumu düzenler: dolandırıcılık, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenirse ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve kovuşturma şikâyete bağlıdır. Gerçek bir alacağını hileyle tahsil eden alacaklı bu hükme girer. Şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK 73/1-2); şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (TCK 73/4), olağan zamanaşımı sekiz yıldır ve bu suç için tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4).
Hukuk davası ile ceza şikâyeti birlikte yürütülebilir mi?
Evet. Ceza şikâyeti ile icra takibi veya alacak davası birbirinin yerine geçmez; ikisi birlikte yürütülebilir. Ceza dosyası para tahsil etmek için kurulmamıştır, ama zararın giderilmesi ceza yargılamasında da sonuç doğurur: hükmün açıklanmasının geri bırakılması zararın tamamen giderilmesine bağlıdır (CMK 231/6-c), zararı gideren sanığın cezası etkin pişmanlıkla indirilir (TCK 168) ve dolandırıcılık, şüphelinin malvarlığına elkonulabilecek suçlar arasında sayılmıştır (CMK 128/2-a-6). Basit dolandırıcılıkta uzlaşma sağlanır ve edim hemen yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Dikkat edilecek nokta, şikâyete bağlı bir suçta şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiğinin açıklanmasıdır; bu durumda hukuk mahkemesinde de dava açılamaz (TCK 73/7). Ceza dosyasından sonra açılacak tazminat davasının süre ve ispat yönü ceza davası sonrası tazminat davası rehberinde anlatıldı.
Mağdur şikâyetinde neyi anlatmalı?
Mağdurun şikâyeti, hilenin paradan önce geldiğini gösteren bir kronoloji olmalıdır. “Parayı verdim, geri vermiyor” diye başlayan bir dilekçe savcıya hukuki ihtilaf okuması yaptırır; “şu tarihte bana şunu söyledi, şu belgeyi gösterdi, buna güvenerek şu tarihte ödedim, sonradan şunun hiç var olmadığını öğrendim” diye kurulan dilekçe ise dolandırıcılığı anlatır.
- İlk temas ve vaat — Karşı tarafla nasıl tanışıldığı, neyin vaat edildiği, hangi belge, ilan veya şirket bilgisinin gösterildiği tarihleriyle yazılır.
- Hilenin edimden önceki kanıtı — Satılan şeyin hiç olmadığını, şirketin faaliyetsiz olduğunu veya belgenin sahte olduğunu gösteren tapu, ruhsat, ticaret sicil ve vergi kayıtları istenir.
- Paranın gittiği yer — Para işe, inşaata veya tedarikçiye değil de hemen ara hesaplara dağıtıldıysa, nakit çekildiyse ya da kripto varlığa çevrildiyse bu, ifa niyetinin baştan bulunmadığının güçlü bir göstergesidir; hesap sahiplerinin şüpheli sıfatıyla ifadesi ve banka kayıtları talep edilir.
- Benzer mağdurlar — Aynı kişi veya şirket hakkında başka şikâyet ve dosya olup olmadığının araştırılması istenir; Yargıtay bu araştırmayı kastın tespiti için arıyor.
- Yazışmalar — Mesajlar, e-postalar ve ses kayıtları tarihli olarak sunulur; telefon ibraz edilip içeriğin tutanağa bağlanması istenir.
Şikâyet dilekçesinin yapısı ve ekleri dolandırıcılık suç duyurusu dilekçesi rehberinde ayrıntılı anlatıldı.
Savcılık “hukuki ihtilaf” deyip takipsizlik verirse ne yapılır?
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK 173/1); dilekçede kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller gösterilmelidir. Yargıtay, şüphelinin ifadesi dahi alınmadan “hile yok, hukuki ihtilaf” denilerek verilen takipsizliği (11. CD, E. 2023/887, K. 2024/346) ve paranın gönderildiği hesap araştırılmadan “hukuki uyuşmazlık” gerekçesine dayanan kararı kanun yararına bozdu:
“paranın gönderildiği hesap sahibinin araştırılması, dosyada mevcut yazışmaların incelenmesi”
(Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/6485, K. 2024/10413, 23.09.2024.) Bu dosyaların bir kısmında asıl eksik, paranın izinin hiç sürülmemesidir. Banka transferleri bankalar cevap verene kadar dosyada görünmez; para kripto varlığa çevrildiyse blokzinciri ağındaki transferler aynı gün izlenebilir ve ulaştığı borsadan kimlik kaydı istenebilir. Paranın ifa için değil, dağıtılmak için alındığını gösteren böyle bir tablo, hukuki ihtilaf gerekçesini çoğu zaman tek başına çürütür. İtiraz dilekçesinin kuruluşu takipsizlik kararına itiraz rehberinde anlatıldı.
Şüpheli hukuki ihtilaf olduğunu nasıl gösterir?
Şüpheli, borcun hileden değil gerçek bir ticari veya kişisel ilişkiden doğduğunu ve ödeme gücünün sonradan kaybedildiğini belgeyle göstermelidir. Yargıtay “hukuki ihtilaf” gerekçeli beraatleri eksik araştırma nedeniyle de bozabildiği için, belgeleri dosyaya ilk ifadeden itibaren savunmanın kendisi koymalıdır. Beraat ölçütlerinin genel görünümü beraat kararları rehberinde.
- Mal veya hizmetin ödemeden önce teslim edildiğini gösteren fatura, irsaliye, hakediş ve tahsilat makbuzu; ticari defterler ve cari hesap dökümü.
- Aynı ilişkide daha önce sorunsuz yapılmış ödemeler ve kısmi ödemeler; ödenmiş diğer çekler.
- Ödeme gücünün sonradan kaybedildiğini gösteren kayıtlar: iflas, haciz, işyerinin kapanması, alacakların tahsil edilememesi.
- Borcu kabul eden ve ödeme planı öneren yazışmalar; faizli ödeme anlaşması gibi borç ilişkisini gösteren belgeler.
- Şirketin gerçek faaliyetini gösteren vergi kaydı, beyannameler, çalışan ve tedarikçi kayıtları.
Güncel Yargıtay kararları
| Merci | Tarih | E./K. | İlke |
|---|---|---|---|
| Yargıtay CGK | 25.03.2026 | E. 2025/222, K. 2026/188 | Haksız yarar hileden önce mi sonra mı sağlandı, kesin tespit edilmeli; mücerret yalan yetmez. |
| Yargıtay CGK | 18.02.2026 | E. 2024/277, K. 2026/97 | Eksik araştırmayla ne mahkûmiyet ne beraat kurulur; paravan şirket araştırılmalı. |
| Yargıtay 11. CD | 20.01.2026 | E. 2022/752, K. 2026/789 | Satılan daire baştan yoksa “sözleşmeye aykırılık” beraati bozulur. |
| Yargıtay 11. CD | 19.01.2026 | E. 2021/36627, K. 2026/670 | Çekin zamanı belirlenemiyorsa önceden doğmuş borç kabul edilir. |
| Yargıtay 11. CD | 08.02.2024 | E. 2021/14408, K. 2024/1304 | Önceden doğmuş borç için hile dolandırıcılık oluşturmaz. |
| Yargıtay 11. CD | 01.06.2026 | E. 2021/31465, K. 2026/5787 | Güvenle teslim edilen parayı tutmak 155/2’dir. |
| Yargıtay 11. CD | 23.09.2024 | E. 2023/6485, K. 2024/10413 | Hesap sahibi araştırılmadan “hukuki uyuşmazlık” denemez. |
Tablodaki kararlar iki yönlüdür: Ceza Genel Kurulu ve 11. Ceza Dairesi, zamanlaması belirsiz borç ilişkilerinde sanık lehine yorum yapıyor; ama satılan şeyin olmadığı, şirketin paravan olduğu veya soruşturmanın yapılmadığı dosyalarda “hukuki ihtilaf” etiketini kabul etmiyor.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/222, K. 2026/188, 25.03.2026
Olay: Şirket müdürü sanığın ticari alışveriş karşılığında tahsil kabiliyeti olmayan bir çek verdiği iddiasıyla 158/1-f’den kurulan mahkûmiyet Dairece onanmıştı; Başsavcılık, hakediş raporu ve tahsilat makbuzuna göre çekin önceden doğmuş borç için verildiğini ileri sürerek itiraz etti.
“mağdurun zararına, haksız olarak sağlanan yararın hileli davranıştan önce mi yoksa eş zamanlı ya da sonra mı elde edildiğine dair maddi gerçeğin şüpheye yer bırakmayacak katiyette tespiti zorunludur.”
“Hukuki işlemlerde de, sözleşmelerde bir kişi mücerret yalan söyleyerek diğerini aldatmış bulunuyorsa bu basit şekildeki aldatma, dolandırıcılık suçunun oluşumuna yetmeyecektir.”
Uygulamaya etkisi: İtiraz kabul edildi ve mahkûmiyet eksik araştırmadan bozuldu. Çekli ve senetli dosyalarda teslim tarihi, ticari defterler ve cari hesap ilişkisi araştırılmadan kurulan mahkûmiyet bozulma riski taşır; savunma bu kayıtların bilirkişiye incelenmesini istemelidir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/14408, K. 2024/1304, 08.02.2024
“önceden doğmuş bir borç için hileli davranışlarda bulunulması hâlinde, borç hileli davranışlar sonucu doğmayacağından dolandırıcılık suçunun oluşmayacağı”
Uygulamaya etkisi: Borç doğduktan sonra ödememek için söylenen yalan, ne kadar ustaca olursa olsun dolandırıcılık oluşturmaz. Mağdur tarafı bu yüzden hilenin ödemeden önce kurulduğunu tarihleriyle göstermelidir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/36627, K. 2026/670, 19.01.2026
Olay: Doğalgaz hattı yapımı karşılığında verilen iki çekten biri ödenmiş, diğeri için sanık ödemeden men talimatı vermişti; sanık sonradan iflas ederek ödeme güçlüğüne düştüğünü savundu ve bölge adliye mahkemesi beraat verdi.
“her ne kadar sanık suça konu çekin tahsilini geciktirmek ve zaman kazanmak için bankaya ödemeden men talimatı vermiş ve banka da bu sebeple katılana çek ibrazında ödeme yapmamış ise de, bu durumun tek başına dolandırıcılık suçunu oluşturmayacağı”
Uygulamaya etkisi: Beraat onandı. Aynı ilişkide yapılmış diğer ödemeler ve sonradan doğan ödeme güçlüğü, “borcunu ödemedi, öyleyse dolandırdı” iddiasının karşısındaki en güçlü olgulardır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/752, K. 2026/789, 20.01.2026
Olay: Şirket yetkilisi sanık iki daireyi satış vaadiyle satıp bedeli almış, teslim etmemişti. Mahkeme projenin büyük kısmının yapıldığını söyleyerek beraat verdi; Daire, imar ve ruhsat kayıtlarına göre satılan katın hiç bulunmadığını ve bir dairenin başkasına tescil edildiğini tespit etti.
“şirket yöneticisi sıfatını kullanıp objektif iyi niyet esaslarına aykırı şekilde ve baştan itibaren dolandırıcılık kastıyla hareket eden sanığın sübut bulan eylemi nedeniyle atılı suçtan cezalandırılması gerekirken”
Uygulamaya etkisi: Beraat bozuldu. İnşaat ve satış vaadi dosyalarında savunma, satılan bölümün sözleşme anında gerçekten var olduğunu ruhsat, kat irtifakı ve tapu kayıtlarıyla göstermek zorundadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/277, K. 2026/97, 18.02.2026
Olay: Sanıklar adına hareket ettikleri şirket için katılana çok sayıda nevresim takımı ürettirip karşılığında sonradan karşılıksız çıkan çekler vermişti; yerel mahkeme direnerek beraat verdi.
“eksik soruşturma ve araştırmanın söz konusu olduğu durumlarda mahkûmiyet kararı verilemeyeceği gibi beraat kararı da verilemez.”
Uygulamaya etkisi: Kurul, keşideci ve ilgili şirketlerin vergi mükellefiyeti, gerçek ticari faaliyeti ve çekteki tutarda işlem yapacak ticari potansiyeli araştırılmadan verilen beraati bozdu. Savunma bu araştırmanın sonucunu beklemeden şirketin gerçek faaliyetini belgelemelidir.
Doğru bilinen yanlışlar
“Parayı geri vermeyen herkes dolandırıcıdır.”
Kesin cevap: Hayır. Para hileyle alınmadıysa geri verilmemesi borca aykırılıktır; çözüm yolu icra takibi veya alacak davasıdır. Para bir güven ilişkisi içinde belirli bir iş için teslim edilip başka amaçla kullanıldıysa güveni kötüye kullanma (TCK 155) tartışılır.
“Savcılık hukuki ihtilaf dediyse dosya kapanmıştır.”
Kesin cevap: Hayır. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir (CMK 173/1). Soruşturma yapılmadan verilen “hukuki ihtilaf” kararları Yargıtay tarafından kanun yararına bozulmaktadır.
Sık sorulan sorular
Borcumu ödeyemedim, alacaklı beni dolandırıcılıktan şikâyet edeceğini söylüyor; ne olur?
Borç gerçek bir ilişkiden doğduysa ve parayı alırken karşı tarafı kandırmadıysanız, ödeyememek tek başına dolandırıcılık değildir. Şikâyet yapılırsa savcılık hilenin paradan önce olup olmadığına bakar. Borcun kaynağını gösteren belgeleri, daha önce yaptığınız ödemeleri ve ödeme gücünüzü neden kaybettiğinizi gösteren kayıtları ifadeye götürmeniz, dosyanın hukuki ihtilaf olarak değerlendirilmesini sağlar.
Kapora alıp satışı yapmamak dolandırıcılık mıdır?
Satış gerçekten yapılacak idiyse ve sonradan vazgeçildiyse kural olarak hukuki ihtilaftır; kaporanın iadesi hukuk yoluyla istenir. Satıcı olarak görünen kişi satılan malın sahibi değilse, mal hiç yoksa ya da aynı ilanla birden çok kişiden kapora alındıysa hile baştan kurulmuştur ve dolandırıcılık söz konusudur. İlan internet üzerinden verildiyse nitelikli hâl de tartışılır.
İnşaatı bitirmeyen müteahhit dolandırıcı sayılır mı?
İnşaatın gecikmesi veya eksik yapılması kural olarak sözleşmeye aykırılıktır. Ancak satılan bağımsız bölüm ruhsata göre hiç yoksa ya da aynı daire önceden başkasına devredilmişse, Yargıtay hilenin baştan kurulduğunu kabul ediyor ve “proje büyük ölçüde yapıldı” gerekçesiyle verilen beraati bozuyor. Şirket yöneticisi sıfatıyla işlenen eylemde 158/1-h tartışılır.
Yatırım için ortağıma verdiğim para battı; dolandırıcılıktan şikâyet edebilir miyim?
Şikâyet edebilirsiniz, ancak zarar piyasa riskinden doğduysa ve işlemler gerçekse dolandırıcılık oluşmaz; Ceza Genel Kurulu borsadaki genel düşüşten doğan zararı bu gerekçeyle suç saymadı. Dolandırıcılık için işlemlerin hiç yapılmadığını, gösterilen kazançların kurgusal olduğunu veya paranın yatırıma değil başka hesaplara gittiğini gösteren kayıtlar gerekir.
Alacağımı tahsil etmek için karşı tarafı kandırırsam suç olur mu?
Olabilir. Dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi TCK 159’da ayrıca düzenlenmiştir: ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve soruşturma şikâyete bağlıdır. Alacağın gerçek olması suçu ortadan kaldırmaz, yalnız daha hafif cezayı gerektirir; alacak için doğru yol icra takibi veya davadır.
Dolandırıcılıktan şikâyet edince param geri gelir mi?
Ceza dosyası kendiliğinden tahsil sağlamaz, ama zararın giderilmesini teşvik eden sonuçları vardır. Zararı gideren sanığın cezası etkin pişmanlıkla indirilir, hükmün açıklanmasının geri bırakılması zararın giderilmesine bağlıdır ve şüphelinin malvarlığına elkoyma istenebilir. Paranın izi sürülüp bulunduğu hesap tespit edilirse elkoyma ve iade talep edilebilir; hukuk davası ise bunlardan bağımsız olarak açılabilir.
İlgili rehberler
- Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158) — bentler, cezalar ve savunmayı toplayan ana rehber
- Basit dolandırıcılık (TCK 157) — suçun unsurları, hile ve uzlaşma
- TCK 158/1-h ve 158/1-i — tacir, şirket yöneticisi ve serbest meslek sahibinin dolandırıcılığı
- Dolandırıcılık suç duyurusu dilekçesi — örnek, ekler ve paranın dondurulması
- Takipsizlik kararına itiraz — süre, gerekçe ve örnek dilekçe
- Beraat kararları — Yargıtay’ın beraat dediği olgular
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.66, 73, 155, 157, 158, 159, 168 —mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.100, 128, 173, 231, 253 — mevzuat.gov.tr
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2025/222, K.2026/188, 25.03.2026 — karar metni
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/277, K.2026/97, 18.02.2026 — karar metni
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2022/330, K.2023/75, 08.02.2023 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/29280, K.2026/6274, 10.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/31465, K.2026/5787, 01.06.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/30018, K.2026/5626, 18.05.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2022/752, K.2026/789, 20.01.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/36627, K.2026/670, 19.01.2026 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2022/137, K.2025/11536, 16.09.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/20776, K.2025/7924, 25.06.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/18208, K.2025/1880, 13.02.2025 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/6485, K.2024/10413, 23.09.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2022/7422, K.2024/8566, 25.06.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/33491, K.2024/3426, 13.03.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/14408, K.2024/1304, 08.02.2024 — karar metni
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/887, K.2024/346, 15.01.2024 — karar metni
Güncelleme notu: 15.10.2026: İlk yayın. Borç, çek, satış, inşaat ve yatırım ilişkilerinde dolandırıcılık ile hukuki ihtilaf ayrımı, TCK 155 ve 159 ile ilişkisi ve Yargıtay’ın 2024–2026 kararları işlendi.
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
Borç uyuşmazlığınız dolandırıcılık şikâyetine mi dönüştü?
İster parası geri gelmeyen taraf ister şikâyet edilen taraf olun, yazışmalarınızı ve ödeme kayıtlarınızı WhatsApp veya e-postayla iletirseniz dosyanın hukuki ihtilaf mı dolandırıcılık mı olduğunu değerlendirip avukatlık ve danışmanlık desteği sunabiliriz.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), kripto varlık hukuku, blockchain hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir.
