Yazar: Av. Ahmet Karaca · PEGA Hukuk & Danışmanlık · İstanbul Barosu Sicil No: 92414
Yayın: · Kripto Varlık Hukuku
Aynı borsa cüzdanı, aynı kullanıcı demek değildir
Bilirkişi raporunda hesabınız, tanımadığınız bir kişinin transferine aynı borsa sıcak cüzdanı üzerinden bağlanmış olabilir. Ortak borsa adresiyle temas, tek başına iki kişinin aynı cüzdanı kontrol ettiğini veya birbirine ödeme yaptığını göstermez. İlişkiyi değerlendirmek için zincir üstü işlem kayıtlarıyla borsanın kullanıcı, yatırma, çekim ve iç aktarım kayıtları birlikte okunmalıdır.
Benzer şekilde, geçmişteki şüpheli bir adresle dolaylı temas veya bir risk puanı tek başına suç kastını göstermez. Bakiyenin bir bölümü ihtilaflıysa, diğer bölümün kaynağı ve hesap hareketleri belgelenerek kısıtlamanın kısmen kaldırılması istenebilir. Geçici hesap askısı, adli elkoyma ve MASAK işlem ertelemesinin şartları farklıdır; teknik rapor kendiliğinden bloke kaldırmaz.
GERÇEK DOSYA İNCELEMESİNDEN
Kaynak cüzdandan borsa toplama adresine uzanan transfer izi
PEGA’nın teknik inceleme dosyasından alınan bu kesitte, kaynak adresteki ETH çıkışı izlenerek ilk alıcıdaki takasa ulaşıldı. Takasın ETH ve USDT bacakları aynı işlem kaydıyla doğrulandı; sonraki USDT aktarımları, borsayla ilişkilendirilen yatırma ve toplama adresleri üzerinden incelendi. Böylece doğrudan gözlenen zincir hareketleri ile kurum içi kayıt gerektiren hesap eşleşmesi ayrıldı.
Kimlik belirleyici ayrıntılar çıkarılmıştır. Müvekkil ve diğer kişilerin bilgileri, dosya numarası, cüzdan adresleri, işlem kimlikleri, kesin tutarlar ve tarihler yayımlanmamıştır. Ara adresler gruplandırılmış, dosyadaki akışın seçilmiş bir güzergâhı gösterilmiştir.
Görseli büyük boyutta açın
Bu ayrım dosyada hangi yatırma kaydının, kullanıcı hesabının ve iç muhasebe hareketinin kurumdan isteneceğini somutlaştırır. Borsa etiketi, hesap sahibinin kimliğiyle aynı delil değildir.
Dosyanız için hangi kayıtlar incelenmeli?
Konu ve aşamayı seçerek başlangıç kontrolünü görün. Bu araç seçimlerinize göre genel bilgi gösterir; cüzdan analizi yapmaz, dosyayı incelemez ve hukuki sonuç belirlemez.
Aşağıdaki tablo ve başvuru bölümü aynı ayrımları yazılı olarak açıklar.
1. Teknik iddia, gerekli kayıt ve delil sınırı
| Senaryo | İncelenecek hata | Gerekli kayıtlar | Bulgudan çıkarılamayacak sonuç |
|---|---|---|---|
| Ortak sıcak cüzdan | Borsa havuzunu kişinin cüzdanı saymak | Etiketin kaynağı/tarihi; borsa teyidi; UID, yatırma, çekim ve iç aktarım kayıtları | Ortak adres tek başına ortak kontrol veya iki müşteri arasında ödeme kanıtı değildir. |
| Dolaylı temas ve hop | Hop sayısını kişinin bilgisi veya kastıyla eşitlemek | Transfer yönü, zaman, temas tutarı, adres türü ve işlem/emir kayıtları | Hop sayısı ne suçluluğu ne bilgisizliği tek başına kanıtlar; evrensel bir güvenli hop eşiği yoktur. |
| Karışmış bakiye | Toplam bakiyeyi doğrudan suç geliri veya tamamen temiz saymak | Başlangıç ve ara bakiyeler, tüm giriş/çıkışlar, ücretler, dönüşümler ve gelir belgeleri | Tahsis yöntemi bir analiz varsayımıdır; hukuki aidiyet ve kaldırma tutarı ayrıca değerlendirilir. |
| Mixer ve köprü | Zaman/tutar benzerliğini kesin takip sonucu saymak | Protokol olayları, mesaj kimliği, kaynak/hedef TxID ve ücret uzlaştırması | Korelasyon kesin eşleşme değildir. Mixer ve köprü farklı yapılardır; iz her durumda kesintisiz kurulamayabilir. |
| Küçük transfer, dusting, poisoning | İstenmeyen girişten karşılıklı ilişki çıkarmak | Token sözleşmesi, işlemi imzalayan hesap, benzer adresler ve sonraki hareketler | Küçük giriş tek başına alıcının iradesini göstermez. Approval bulunmaması da bütün transferler için kesin test değildir. |
| Seyahat kuralı ve kendi saklama cüzdanı | Kendi saklamayı soğuk saklama veya doğrulanmış mülkiyet saymak | Kuruluşun bilgi talebi, gelir belgeleri, geçmiş kayıtlar ve gerekiyorsa güvenli kontrol kanıtı | Geçmiş çekim TxID’si tek başına güncel kontrolü, kimliği veya yasal gelir kaynağını kanıtlamaz. |
Adres etiketi, zincir kaydı ve kurum cevabı ayrı gösterilmelidir. Etherscan’in etiket açıklaması ve Chainalysis’in dolaylı temas analizi, bu ayrımın teknik dayanaklarıdır.
2. Borsa sıcak cüzdan yanılgısı nasıl incelenir?
Merkezi borsalar, müşterilerine ait varlıkları ortak saklama adreslerinde tutabilir; müşteri bakiyelerini ise kendi iç kayıtlarında izler. Yatırma adresi, toplama adresi ve çekimin çıktığı adresin mimarisi borsaya ve ağa göre değişir. Her borsanın bütün varlıkları tek bir sıcak adreste topladığı varsayılamaz. Coinbase’in saklama açıklaması, zincir üstü havuz ile müşteri bazında iç kayıt arasındaki ayrımı örnekler.
Ortak havuz üzerinden görülen iki işlem
Bir müşterinin borsaya yatırma işlemi ile başka bir müşterinin aynı borsadan çekimi, ortak borsa adresinde birbirine bağlanabilir. İşlemlerin aynı gün veya aynı tutarda olması, müşteriler arasında ödeme yapıldığını tek başına kanıtlamaz; ilişki bulunmadığını da kanıtlamaz. Çekimin hangi kullanıcı bakiyesine ve talimata dayandığı, borsanın kayıtlarıyla araştırılır.
İtirazda sorulacak somut sorular
- Adres hangi kaynağa göre, hangi tarihte borsaya atfedildi? Platform teyidi var mı?
- TxID, ağ ve gerçek token sözleşmesi doğru mu? Adres bir müşteri yatırma adresi mi, ortak havuz mu?
- İki müşterinin kullanıcı hesapları, yatırma/çekim emirleri ve iç aktarım kayıtları eşleştirildi mi?
- Rapor, gözlenen transfer ile kullanıcı kimliği veya iradi ilişki çıkarımını ayırıyor mu?
Bilirkişi raporuna itiraz, bu soruların dosyadaki belirli paragraf ve işleme bağlanmasıyla somutlaşır. Adres etiketi ve işlem hacmi tek başına kesin aidiyet belgesi değildir.
3. Taint, hop mesafesi, mixer ve köprü analizi
Taint, fonların veya adreslerin belirli kaynaklarla temasını seçilen yöntemle değerlendiren bir analiz kavramıdır. Evrensel bir suçluluk yüzdesi değildir. Risk puanı; sağlayıcıya, etiket kategorisine, temasın yönüne, tutarına, zamanına ve kurum ayarlarına bağlı olabilir. “Üç hop risklidir, beş hop temizdir” gibi genel bir eşik kurulamaz. Risk puanlarının yapılandırılması da bu farklılığı gösterir.
- Hop ve bilgi: Açık zincirde önceki işlemler araştırılabilir. Bunların standart borsa ekranında gösterilmemesi, araştırılmasının teknik olarak imkânsız olduğu anlamına gelmez. Hop sayısı kullanıcının geçmişi bildiğini veya bilmediğini tek başına göstermez.
- Peel chain: Özellikle Bitcoin’de art arda harcamalar ve para üstü adresleri aynı kişinin kontrolünde olabilir. Birden fazla işlem adımı, mutlaka birden fazla bağımsız kullanıcı demek değildir.
- Köprü: Kaynak ve hedef ağdaki işlem, protokole özgü olay veya mesaj kimliği ve ücretler eşleştirilir. Yalnız tutar ve zaman benzerliği varsa bu, kesin transfer devamı olarak yazılmaz. Köprü tasarımları birbirinden farklıdır; Ethereum, TRON ve Arbitrum ağ adları, ERC-20 ve TRC-20 ise token standartlarıdır.
- Mixer: Karıştırıcı kullanımıyla köprü kullanımı aynı teknik olay değildir. Giriş ve çıkış arasındaki olası ilişki, yöntemi ve hata payıyla anlatılır; takip kesildiyse son doğrulanan nokta açıkça belirtilir.
TCK m. 282 bakımından isnat edilen fiil ve fıkra ayrıca değerlendirilir. İkinci fıkradaki bilerek kabul etme, bulundurma veya kullanma ile birinci fıkradaki fiillerin unsurları aynı formüle indirgenemez. Birinci fıkrada çeşitli işlemlere tabi tutma bakımından gayrimeşru kaynağı gizleme veya meşru görünüm verme amacı düzenlenir. Teknik risk etiketi bu unsurları tek başına kanıtlamaz. TCK m. 282 uyarınca dosyadaki diğer delillerle birlikte inceleme gerekir.
Aynı dosyada takip adımları ve istenecek kurum kayıtları
İncelemede takasın iki bacağı aynı işlem kaydıyla karşılaştırıldı; USDT aktarımları yatırma ve ortak toplama adreslerine kadar izlendi. Ortak toplama hareketi, tek başına belirli bir müşterinin bakiyesi olarak okunmadı. Hesap sahibinin kimliği ve müşteriye ait bakiyenin belirlenmesi için kurumdan istenmesi gereken kullanıcı ve iç muhasebe kayıtları ayrıca belirtildi.
Görseli büyük boyutta açın
4. Fon ayrıştırma ve kısmi bloke kaldırma talebi
Bakiyenin bir bölümünün ihtilaflı girişle ilişkilendirilmesi, kalan bölümün otomatik olarak serbest bırakılacağı anlamına gelmez. Önce hangi tedbirin uygulandığı, başka şüpheli işlemler veya bağımsız kısıtlamalar bulunup bulunmadığı ve bakiyenin nasıl oluştuğu belirlenir.
Üç farklı hukuki yol
- CMK m. 128: Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve maddenin diğer koşulları çerçevesinde malvarlığı değerlerine elkoyma düzenlenir. Kararın kapsamı ve soruşturma/kovuşturma aşaması incelenerek kaldırma veya itiraz yolu belirlenir.
- CMK m. 128/A: TCK m. 142/2-e, 158/1-f ve l ile 245’te sayılan suçlara ilişkin makul şüphe halinde ilgili finansal kuruluş hesabı en fazla 48 saat askıya alabilir. Askının kaldırılması Cumhuriyet başsavcılığından istenir; savcı 24 saat içinde karar verir. Askı süresi içinde suça konu menfaate ayrıca elkoyma uygulanabilir. TCK m. 282 veya 7258 sayılı Kanun dosyaları sırf bu nitelikleri nedeniyle otomatik olarak bu maddeye girmez.
- 5549 sayılı Kanun m. 19/A: İşlemlerin yedi iş günü ertelenmesi düzenlenir. Bu, tek başına adli elkoyma kararı değildir. Kuruluşun kendi uyum kısıtı ve ayrıca verilmiş adli kararlar ayrılır; yedi iş günü bütün blokelerin sona erme süresi değildir.
Dayanaklar: Ceza Muhakemesi Kanunu, 7571 sayılı Kanun m. 22 ile eklenen 128/A ve 5549 sayılı Kanun m. 19/A.
Hesaplama nasıl denetlenebilir olur?
İnceleme yalnız şüpheli girişin toplam bakiyeden çıkarılmasından ibaret değildir. Başlangıç bakiyesi, aradaki tüm giriş ve çıkışlar, ücretler, alım-satımlar, ağlar arası geçişler ve gelir belgeleri uzlaştırılır. Aynı fonun farklı adımları yeni zarar veya yeni gelir gibi tekrar sayılmaz. Tutarlar varlık ve ağ bazında, tarihler açık saat dilimiyle gösterilir.
Karışmış fonlarda FIFO, oransal dağıtım veya başka bir tahsis yöntemi farklı sonuçlar verebilir. Bunlar Türkiye’de kendiliğinden uygulanacak hukuk kuralları olarak sunulamaz. Seçilen yöntem, gerekçesi ve sonuca etkisi raporda açıklanmalıdır. Bitcoin Redux araştırması, izleme yöntemlerinin sonuçları neden değiştirebildiğini tartışır.
Suçla bağlantısı gösterilemeyen bölüm üzerindeki kısıtlamanın kaldırılması, tedbirin dayanağı ve kapsamı dikkate alınarak talep edilir. Rapor talebi destekler; merciin kararının yerine geçmez.
5. Seyahat kuralı ve kendi saklama cüzdanının doğrulanması
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının çerçevesi, 7518 sayılı Kanunla değiştirilen 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu içinde düzenlenir; 7518, Sermaye Piyasası Kanunu’nun numarası değildir. Seyahat kuralı bakımından doğrudan düzenlemelerden biri Tedbirler Yönetmeliği m. 24/A’dır. Gönderici/alıcı bilgisi ve fon kaynağı talepleri, işlemin tarihi ve kuruluşun talep ettiği belgeler üzerinden değerlendirilir. SPK açıklaması ve MASAK mevzuatı temel başvuru kaynaklarıdır.
Kendi saklama cüzdanı ile soğuk cüzdan aynı şey değildir. MetaMask gibi yazılım cüzdanları, kullanım biçimine göre farklı anahtar saklama yapılarıyla çalışabilir. Soğuk saklamada belirleyici unsur özel anahtarın çevrimdışı korunmasıdır. Geçmişte o adrese yapılan çekim güncel anahtar kontrolünü tek başına kanıtlamaz; güvenli bir imza doğrulaması da yalnız test anındaki kontrolü destekler. Kimlik, hukuki aidiyet ve gelir kaynağı ayrıca incelenir.
Özel anahtar veya kurtarma kelimeleri belge dosyasına konulmaz ve paylaşılmaz. Kuruluşun talebi, geçmiş işlem kayıtları ve MASAK uyum belgeleri birlikte değerlendirilir; belge sunmak kısıtlamanın mutlaka kalkacağı anlamına gelmez.
6. Teknik inceleme dosyaya hangi sıfatla sunulur?
CMK m. 67/6, tarafların ve maddede sayılan kişilerin uzmanından bilimsel mütalaa almasına imkân tanır. Bu mütalaa, savcılık veya mahkemenin atadığı bilirkişinin raporuyla aynı değildir. Taraf vekilinin kendi savunma veya başvuru çalışması kapsamında hazırladığı teknik inceleme, vekilin teknik eki olarak sunulabilir; hazırlayan kişinin dosyadaki sıfatı ve uzmanlık dayanağı açıkça belirtilmelidir.
PEGA’nın kripto varlık uzman raporu çalışmasında sorular, kullanılan kayıtlar, izleme yöntemi, üçüncü taraf etiketleri, çıkarımlar ve eksik kurum cevapları ayrılır. Akış krokisi; hangi borsadan hangi kullanıcı ve işlem kayıtlarının isteneceğini, itirazın hangi tespiti hedeflediğini göstermelidir. Teknik raporun hazırlanması için sırf bu nedenle ayrıca süre hakkı doğmaz.
7. Kayıtları koruma ve başvuru adımları
- İşlemi eksiksiz kaydedin: Ağın kendi biçimindeki TxID’yi, ağ adını, token sözleşmesini, tutarı ve saati alın. Bütün ağlarda işlem kimliği 64 hane değildir; örneğin Solana işlem kimlikleri farklı biçimdedir.
- İç kayıtları saklayın: Borsa yatırma/çekim geçmişi, P2P emirleri, iç aktarım, alım-satım dökümleri ve banka belgelerini orijinal halleriyle koruyun.
- Kararı ve süreyi ayırın: Kuruluş bildirimi, savcılık/hâkimlik kararı ve bilirkişi raporunun tebliği farklı işlemlerdir. Karar tarihi, kapsamı ve ilgili başvuru süresi belirlenir.
- Teknik iddiayı sınayın: Adres atfı, ortak havuz, dolaylı temas ve bakiye hesabını ayrı sorular haline getirin. Eksik borsa kayıtlarını müzekkere talebinde somutlaştırın.
- Talebi doğru mercie bağlayın: Geçici askının kaldırılması, adli elkoymanın kaldırılması/itirazı ve bilirkişi raporuna itiraz için dosyanın aşamasına uygun dilekçe ve teknik ek hazırlanır.
8. Sık sorulan sorular
Borsanın sıcak cüzdanı benim cüzdanım gibi yazılmış; ne yapılır?
Adres etiketinin kaynağı ve tarihi, gerçek TxID ile borsanın müşteri kayıtları karşılaştırılır. Ortak adresin varlığı kişisel aidiyeti kanıtlamaz. İtiraz, raporun hangi çıkarımı hangi kayıt eksikliğiyle yaptığı gösterilerek hazırlanır.
1.000 USDT’lik işlem nedeniyle 50.000 USDT kısıtlandı; 49.000 USDT geri alınabilir mi?
Kısmi kaldırma talep edilebilir; sonuç otomatik değildir. Tedbirin dayanağı, diğer işlemler, ara bakiyeler ve gelir belgeleri incelenir. Salt çıkarma işlemi kalan tutarın hukuki niteliğini belirlemez.
Tanımadığım adresten küçük token gelmesi suç ilişkisi gösterir mi?
Tek başına göstermez. Küçük gönderim, dusting, benzer adresle yanıltma veya sahte token olayları birbirinden ayrılır. İşlemi kimin imzaladığı, gerçek token sözleşmesi ve sonraki hareketler incelenir. Trezor’un dusting açıklaması ve MetaMask’ın address poisoning açıklaması bu teknik farkı anlatır.
Dört hop önce şüpheli adres varsa TCK 282’den ceza verilir mi?
Hop mesafesi tek başına ceza sorumluluğunu belirlemez. Uygulanacak fıkranın unsurları, işlem kayıtları, kullanıcının bilgisine ilişkin diğer deliller ve olayın bütünü değerlendirilir. Açık zincir geçmişinin araştırılabilir olması, her alıcının bu geçmişi bildiği anlamına da gelmez.
Başka ilde yürüyen dosya için teknik inceleme hazırlanabilir mi?
Dosyanın kayıtları ve somut inceleme soruları üzerinden teknik çalışma kapsamı belirlenebilir. Hazırlayanın dosyadaki sıfatı, uzmanlık dayanağı, kullanılan veriler ve incelemenin sınırları raporda açıkça yer almalıdır.
International cases: exchange wallets, taint and restricted funds
An exchange omnibus address alone does not establish a transfer or common control between two customers. On-chain records must be compared with exchange account and internal transfer records. Risk scores and hop counts do not, on their own, establish knowledge or criminal intent. A request for partial release depends on the legal measure, account history and evidence; a technical report does not guarantee release. See our Crypto Lawyer in Istanbul, Türkiye guide.
9. İlgili Kripto Varlık ve Adli Bilişim Rehberlerimiz
Kaynaklar ve inceleme sınırı
Hukuki açıklamalar ilgili kanun maddelerine; teknik ayrımlar aşağıdaki düzenleyici, platform, protokol ve araştırma kaynaklarına dayanır. Platform belgeleri teknik uygulamayı açıklar; belirli bir dosyada kişi aidiyeti veya mahkeme sonucu kanıtlamaz.
- Adalet Bakanlığı — CMK m. 67, 128 ve 128/A; TBMM — 7571 sayılı Kanun m. 22.
- MASAK — 5549 sayılı Kanun m. 19/A; Adalet Bakanlığı — TCK m. 282.
- SPK — 7518 sayılı Kanun ve KVHS çerçevesi; MASAK — Tedbirler Yönetmeliği ve ilgili düzenlemeler.
- Coinbase — müşteri varlıklarının saklanması; Etherscan — adres etiketleri.
- Chainalysis — dolaylı temas, hop ve hizmet sınırları; Cambridge — Bitcoin Redux.
- Ethereum — köprü yapıları; Solana — işlem kayıtlarının biçimi.
- Trezor — dusting ve sahte airdrop; MetaMask — adres zehirleme.
