Nitelikli Dolandırıcılıkta HAGB, Erteleme ve Sabıka Kaydı: Memuriyete Engel mi?

Son güncelleme: 15.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

Nitelikli dolandırıcılıkta HAGB verilir mi?

Verilebilir, ama yalnız mahkemenin kurduğu ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB: mahkemenin kurduğu ceza hükmünü beş yıl boyunca açıklamayıp askıda tutması), suç tipine değil hükmolunan cezaya bakar. CMK m.231/5’in ölçütü “hükmolunan ceza”dır.

Nitelikli dolandırıcılıkta sorun, kanundaki cezanın bu eşiğin çok üstünde başlamasıdır. TCK m.158/1 üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörür. Bilişim sistemleri veya bankalar aracılığıyla işlenen (f), kendini polis, savcı ya da banka görevlisi olarak tanıtma yoluyla işlenen (l) ve (e), (j), (k) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Temel ceza en alttan belirlense bile eşiğe ancak kanuni bir indirimle inilir.

Bentlerin ayrıntısı nitelikli dolandırıcılık (TCK 158) rehberinde anlatılıyor; bu yazı HAGB, erteleme, sabıka ve memuriyet sorularına odaklanır.

HAGB için hangi şartlar aranır?

HAGB için ceza sınırına ek olarak CMK m.231/6’daki üç şartın birlikte bulunması gerekir: sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması (a), mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması (b) ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi (c).

(a) ve (c) bentleri nesnel şartlardır ve dosyadaki kayıtla tespit edilir. (b) bendi takdire dayanır, ama gerekçesiz kullanılamaz: Yargıtay 11. Ceza Dairesi, somut zararı olmayan, sabıkasız ve duruşmada olumsuz tutumu tutanağa geçmemiş sanıklar hakkında olumlu kanaat oluşmadığı gibi dosyaya uymayan gerekçelerle HAGB’nin reddini bozma sebebi sayıyor.

1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlarda sanığın HAGB’yi kabul etmesi aranmaz; kabul şartı yalnız o tarihten önceki kararlar için sürer (CMK geçici m.6/2-d). Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB verilemez (231/8). Kapsam dışı bırakılan suçlar işkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamelesidir (231/14); dolandırıcılık bunlardan değildir.

Zarar ödenmeden HAGB alınabilir mi?

Alınabilir; zararı hemen ödeyemeyen sanık için kanun taksit yolu açar. CMK m.231/9’a göre sanık zarar giderme şartını “derhal yerine getiremediği takdirde”, zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. Denetim süresi beş yıl olduğundan taksitler en fazla bu süreye yayılabilir. Taksit tutarını ve takvimini kanun belirlemez; mahkeme belirler.

En çok gözden kaçan nokta ödenecek tutardır. 231/6-c “mağdurun veya kamunun uğradığı zarar”dan söz eder, sanığın elde ettiği menfaatten değil; hesabı kullanılan ve kendisine küçük bir pay bırakılan kişiden de mağdurun tüm zararı istenir. 150.000 TL’nin hesabınızdan geçip başkasına aktarıldığı bir dosyada HAGB’nin bedeli, aldığınız birkaç bin lira değil, bu 150.000 TL’nin karşılanmasıdır.

Zarar şartının iki sınırı da var:

• Somut zarar yoksa şart aranmaz. Suç teşebbüste kalmış ya da para hesaba geçtiği anda bloke edilip mağdura dönmüşse giderilecek zarar yoktur. Yargıtay, teşebbüste kalan nitelikli dolandırıcılıkta “somut bir zarardan söz edilemeyeceği”ni belirterek HAGB’nin bu gerekçeyle reddini bozmuştur.
• Zarar araştırılmadan karar verilemez. Mahkeme önce somut zararı, sonra giderilip giderilmediğini tespit etmek zorundadır. Bloke ile iade edilen, başka bir sanığın ödediği ya da icra yoluyla tahsil edilen kısımlar düşülmeden “zarar giderilmedi” denemez.

Aynı ödeme etkin pişmanlık indirimini de sağlayabilir; ancak etkin pişmanlık hükümden önce, pişmanlıkla yapılan ödemeye bağlıdır. Ödemenin nasıl yapılıp belgeleneceği nitelikli dolandırıcılıkta etkin pişmanlık ve zarar giderme yazısındadır.

158’de iki yıl eşiğine hangi indirimlerle inilir?

Nitelikli dolandırıcılıkta iki yıl eşiğine kanundaki şu indirimlerle inilir: hesap ya da kart bilgisi vermekle sınırlı iştirakte yarı oranında indirim (TCK m.158/4), etkin pişmanlıkta üçte ikiye veya yarıya kadar indirim (168/1, 168/2), teşebbüste dörtte birden dörtte üçe kadar indirim (35/2), yardım etmede yarı oranında indirim (39/1) ve altıda bire kadar takdiri indirim (62/1). Takdiri indirim tek başına üç veya dört yıllık alt sınırı eşiğe indirmez; diğerleriyle birlikte sonucu belirler. Üç veya daha fazla kişiyle işlenen suçta yarı oranında artırım (158/3) ise ters yönde çalışır ve eşiği uzaklaştırır.

Hesap sırası TCK m.61’den gelir: temel ceza belirlenir, nitelikli hâl artırımı yapılır, sonra teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, şahsi indirim sebepleri ve en son takdiri indirim uygulanır. 158/4’ün bu sıradaki yeri içtihatla belirlenmemiştir; indirimler oranlı olduğundan sıra çoğu dosyada sonucu değiştirmez. Aşağıdaki örnekler yalnız eşiği gösterir; tam hesap ve infaz süreleri ceza hesaplama rehberinde.

İlk satırda alt sınırdan kurulan ve yalnız 158/4 uygulanan hüküm tam iki yıldır ve eşiğin içinde kalır; temel ceza birkaç ay yukarıdan belirlenirse eşik kaçar ve takdiri indirim belirleyici olur. İkinci satır, 158/3 artırımı bulunan dosyalarda farkı zarar ödemesinin yarattığını gösteriyor. 158/4’ün kimlere uygulanacağı TCK 158/4 ve IBAN mağdurları yazısında, hesap kullandırmanın ceza aralığı IBAN kiralama ve hesap kullandırma cezası yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Ceza ertelenir mi, paraya çevrilir mi?

Erteleme için hapis cezası iki yıl veya daha az olmalıdır; fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır (TCK m.51/1). Paraya çevirme ise yalnız bir yıl veya daha az süreli hapis cezasında mümkündür; kanun bunu “kısa süreli hapis cezası” sayar ve adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilmesine izin verir (49/2, 50/1). Seçenek yaptırımlardan biri de zararın aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesidir (50/1-b).

Üç kurum aynı hükümde birleşmez. HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7). 158’de hapis cezasının yanında adli para cezası da verilir; erteleme yalnız hapse uygulanır, adli para cezası ödenir. Ödeme, taksit ve hapse çevrilme kuralları adli para cezasının ödenmesi ve hapse çevrilmesi sayfasında anlatılıyor.

HAGB kararına itiraz mı edilir, istinafa mı gidilir?

1.6.2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı yol istinaftır. CMK m.231/12’ye göre “hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir”; bölge adliye mahkemesinin kararları hakkında temyize ilişkin CMK m.286 uygulanır ve istinaf ile temyiz incelemesi “usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden” yapılır. Bu son cümle önemlidir: istinafta yalnız HAGB’nin şartları değil, suçun işlenip işlenmediği de tartışılabilir. 1.6.2024’ten önce verilen kararlarda ise itiraz yolu uygulanmaya devam eder (CMK geçici m.6/2-a ve b).

Metnin bugünkü hâlinin arka planı şudur: Anayasa Mahkemesi 10.7.2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231’in beş ilâ on dördüncü fıkralarını iptal etti. Gerekçe, HAGB’nin kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında uygulanmasını engelleyen bir düzenleme bulunmamasıydı; bu durum Anayasa m.17’nin devlete yüklediği, faillere orantılı ceza verme ve mağdura uygun giderim sağlama yükümlülüğüyle bağdaşmıyordu. Karar 31.12.2025’te yayımlandı ve dokuz ay sonra yürürlüğe girecekti. 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesi 31.7.2026’da fıkraları yeniden yazdı ve 14. fıkrayla bu suçları kapsam dışına aldı. Dolandırıcılık için iki yıl eşiği, zarar şartı, taksit, beş yıllık denetim ve istinaf yolu yeni metinde de var.

Süresinde kanun yoluna gidilmezse düzeltme imkânı çok daralır: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, HAGB kararının içerdiği hükümdeki hukuka aykırılıkların kanun yararına bozmayla denetlenemeyeceğini kabul etmiştir.

Beş yıllık denetim süresinde ne olur?

HAGB kararıyla sanık beş yıllık bir denetim süresine girer (CMK m.231/8). Mahkeme bu sürenin en fazla bir yılı için eğitim programına devam, gözetim altında çalışma, belli yerlere gitmeme gibi denetimli serbestlik yükümlülükleri koyabilir. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı işlemez.

Süre iki biçimde biter:

• Yükümlülüklere uygun geçerse: Kasten yeni bir suç işlenmemiş ve yükümlülüklere uyulmuşsa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (231/10). Düşme kararı mahkûmiyet değildir.
• İhlal edilirse: Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenir ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Mahkeme yükümlülüğü yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadarının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelemeye veya seçenek yaptırıma çevirmeye karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü de kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir (231/11).

Taksitle verilen HAGB’de taksitlerin aksaması bu ikinci ihtimali doğurabilir. Ödeyemeyeceğiniz bir plan, açıklanmış bir mahkûmiyet riskini yalnız erteler; taksit tutarını gerçekten ödeyebileceğiniz düzeyde isteyin.

Masum olduğunuzu düşünüyorsanız HAGB’ye razı olmalı mısınız?

HAGB bir beraat değildir ve bunu bilerek karar vermek gerekir. Beraat; fiilin kanunda suç olarak tanımlanmadığının, suçu sanığın işlemediğinin, kastın bulunmadığının, bir hukuka uygunluk nedeninin varlığının veya suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmadığının tespitidir (CMK m.223/2). HAGB’de ise mahkeme yargılamayı bitirir, suçun sizin tarafınızdan işlendiğini kabul eder, bir ceza belirler ve yalnız bu hükmün açıklanmasını beş yıl geri bırakır.

1 Haziran 2024’ten önce sanık “HAGB’yi kabul etmiyorum” diyerek bu kararı engelleyebiliyordu. Bugün bu imkân yoktur. Karar sizin elinizden tamamen çıkmış da değildir; seçiminiz üç noktada belirleyicidir:

• Savunmanın kurgusu: Esas talep beraattir; 158/4, 168, 62 ve HAGB talepleri “mahkeme aksi kanaatteyse” diye ikinci sırada ileri sürülür.
• Zararın ödenmesi: Ödeme HAGB’nin şartıdır. Ödemeyi reddetmek beraat getirmez; HAGB yerine açıklanmış bir mahkûmiyet ya da erteleme ile sonuçlanabilir.
• İstinaf: HAGB kararına karşı istinafa gidip suçun unsurlarını yeniden tartıştırabilirsiniz. Savcı veya katılan da istinafa başvurursa dosya her iki yönden incelenir.

Hangi durumda HAGB’ye razı olmak akılcıdır? Dosyada parayı bizzat çektiğinizi, gelen parayla kendi borcunuzu ödediğinizi ya da düzenli komisyon aldığınızı gösteren kayıtlar varsa, beraat ihtimali zayıftır ve HAGB, memuriyetinizi ve sicilinizi koruyan en gerçekçi sonuç olabilir. Buna karşılık hesabınızdan geçen paranın sizin bilginiz dışında başkasına aktarıldığı, menfaat elde etmediğiniz ve gerçek kullanıcıyı gösterebilecek kayıtların henüz istenmediği bir dosyada HAGB’yi erken kabullenmek, kazanılabilecek bir beraati elden çıkarmak olabilir.

1. Gerekçeli kararı okuyun. Kast hangi delile dayandırılmış: banka çekimi mi, komisyon mu, yoksa yalnız hesabın size ait olması mı?
2. Zarar tutarını kontrol edin. Bloke ile iade edilen, başka sanığın ödediği veya icra yoluyla tahsil edilen kısımlar düşülmüş mü?
3. Paranın izini çıkarın. Hesabınızdan çıkan paranın nereye gittiği, sonraki bölümde anlatılan yöntemle belgelenebilir mi?
4. Kariyerinizi tartın. Memuriyet, kamu görevi veya izne bağlı bir meslek hedefiniz varsa HAGB ile açıklanmış mahkûmiyet arasındaki fark sizin için daha büyüktür.
5. Kanun yolu süresini kaçırmayın. İstinaf kararını, karar açıklandığı gün müdafiinizle birlikte verin.

HAGB’ye razı olmadan önce paranın izine neden bakılmalı?

Çünkü HAGB’nin gündeme geldiği tipik dosyada sanık, dolandırıcılığı planlayan kişi değil, paranın geçtiği hesabın sahibidir. Soruşturma çoğu zaman paranın ilk düştüğü hesabın sahibinde durur; dolandırıcılık açıkça yaşanmış, mağdurun parası gitmiş ve dosyada başka bir isim yoksa mahkûmiyet de o hesap sahibine yönelir. “IBAN mağdurları” diye anılan tablonun kaynağı budur. Böyle bir dosyada HAGB, gerçek failler bulunamadığı için hesap sahibine kalan en hafif sonuçtur.

Paranın izi bu tabloyu değiştirebilir. Hesabınızdan çıkan para çoğu dosyada ara hesaplardan sonra bir kripto varlık platformuna ulaşır, USDT’ye çevrilir ve TRON ağında başka adreslere gönderilir. İki bacağın görünürlüğü farklıdır: banka bacağı, bankalar savcılığın yazılarını cevaplayana kadar dosyada karanlık kalır; blokzinciri ağındaki transferler ise kamuya açık bir kayıttır ve teknik bilgisi olan biri bu kaydı herhangi bir yerden, aynı gün okuyabilir. İz bir borsanın yatırma adresinde bitiyorsa o borsadan hesabı açan kişinin kimlik doğrulama (KYC) belgeleri, oturum IP’leri ve cihaz bilgileri talep edilir. Yurt dışındaki borsalarla yazışmayı EGM Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı doğrudan yürütüyor ve cevap alıyor.

Bu iz sanık için üç sonuç doğurur: paranın sizde kalmadığını gösterir ve kast ile menfaat tartışmasında doğrudan delil olur; gerçek faillere giden yolu açar ve yalnız hesabı kullanılan kişi için beraat zemini kurar; paranın bir kısmı hâlâ bir adreste duruyorsa dondurulup mağdura dönebilir ve sizden istenecek zarar tutarı küçülür.

Yargıtay, savunmanın gösterdiği izlerin araştırılmasını da zorunlu sayar: sanığın bildirdiği kişiler ve tanıklar dinlenmeden, bildirdiği banka işlemi doğrulanmadan kurulan mahkûmiyeti eksik araştırma olarak bozmaktadır (11. CD, E. 2021/30184, K. 2024/2238). Gerçek fail kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra ortaya çıkarsa bu, yargılamanın yenilenmesi için yeni delil sayılabilir (11. CD, E. 2024/2289, K. 2024/10861); ama bu yol yıllar sürer. Delili hüküm kurulmadan dosyaya sokmak daha kısa yoldur.

PEGA Hukuk, HAGB tartışmasına gelmiş dosyalarda avukatlık hizmetinin yanında bir kripto adli bilişim teknik uzman raporu hazırlıyor: banka ve kripto bacağı tek şemada birleştirilir, hesabınızdan çıkan paranın hangi adreslerden geçip kimde durduğu ve sizin bu paradan pay almadığınız kayıtla gösterilir. Takip ettiğimiz pek çok dosyada bu çalışma, kripto varlıkların izinden gerçek dolandırıcılara ulaşılmasını sağladı.

HAGB ve mahkûmiyet adli sicile işler mi, ne zaman silinir?

HAGB kararı adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez; bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. CMK m.231/13’e göre bu kayıtlar “ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde” ve HAGB’nin amacı için kullanılabilir. Uygulamadaki karşılığı şudur: denetim süresi içinde açılan yeni bir dosyada savcı veya hâkim bu kaydı görür ve kasıtlı suçta ikinci bir HAGB’ye engel olarak değerlendirir (231/8).

Mahkûmiyetler için 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu iki aşamalı bir sistem kurar. Önce adli sicil kaydı tutulur; cezanın infazı tamamlandığında bu kayıt silinip arşive alınır (m.9/1-a). Aynı maddenin üçüncü fıkrasının son cümlesine göre “Adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adlî sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir.”

Arşiv kaydının silinme süresi dolandırıcılıkta uzundur. 5352 m.12/1-b, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna yol açan mahkûmiyetler için ayrı süre öngörür. 657 sayılı Kanun m.48/A-5 dolandırıcılık mahkûmiyetini memuriyete engel saydığından bu kapsama girer.

Ertelenen ceza adli sicil kaydına girmeden arşive alındığı için “sabıkaya işlemedi” sanılır; oysa arşiv kaydı da bir mahkûmiyet kaydıdır ve dolandırıcılıkta on beş ya da otuz yıl silinmez.

Nitelikli dolandırıcılık memuriyete engel mi?

Mahkûmiyet engeldir; cezanın miktarı, ertelenmesi veya paraya çevrilmesi sonucu değiştirmez. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5, memurluğa alınmanın genel şartlarından birini şöyle sayar:

“Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.”

Bu hükümden üç sonuç çıkar. Dolandırıcılık, ceza miktarına bakılmaksızın sayılan suçlar arasındadır; bir yıllık süre şartı bu listeye uygulanmaz. Hüküm “53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile” ve “affa uğramış olsa bile” diyerek engeli kalıcı hâle getirir. Memur görevdeyken bu şartı kaybederse memurluğu sona erer (657 m.98/b).

HAGB’nin farkı CMK m.231/5’in son cümlesinden gelir: HAGB, müsadere hariç, “kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.” Kanun metnine göre HAGB kararı bir mahkûmiyet değildir ve tek başına 48/A-5’teki “mahkûm olmamak” şartını bozmaz. Denetim süresi iyi geçtiğinde dava düşer; ortada hiçbir zaman açıklanmış bir mahkûmiyet olmaz. Hüküm açıklanırsa ise mahkûmiyet doğar ve görevdeki memur için 98/b işler.

TCK m.53’teki hak yoksunluğu ayrı bir kurumdur: kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin sonucu olan kamu görevinden yoksunluk infaz tamamlanınca biter (53/1-a, 53/2). 657 m.48/A-5 ise dolandırıcılık mahkûmiyetini infazdan sonra da süren bir engel sayar.

Yargıtay HAGB konusunda ne diyor?

Yargıtay’ın 2022–2025 kararlarındaki ortak çizgi şudur: zarar araştırılmadan HAGB verilemez, somut zarar yoksa zarar şartı engel olamaz ve HAGB’nin reddi de dosyayla örtüşen bir gerekçe ister.

İlk karar mağdurun, üçüncü ile altıncı arasındaki dört karar sanığın lehinedir. Genel Kurul kararı iki taraf için de süresinde kanun yoluna gitmenin önemini, son iki karar ödemenin eşiğe ve denetim süresinin zamanaşımına etkisini gösterir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2022/4, K. 2022/15837, 10.10.2022

Olay: Kamu kurumunun araç kılınması suretiyle dolandırıcılık iddiası (158/1-d). Boş imzalı kâğıttan senet oluşturulup icraya konulmuş, katılanın maaşından kesinti yapılmıştır. Mahkeme zararı araştırmadan HAGB kararı vermiş, itiraz da reddedilmiştir. Daire kanun yararına bozma istemini kabul etmiştir.

“somut zararın tespiti ile zararın giderilip giderilmediğinin belirlenmesinden sonra karar verilmesi yerine, belirtilen husus yerine getirilmeden sanıklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi yasaya aykırı olup”

Uygulamaya etkisi: Zarar şartı yok sayılamaz. Sanık tarafı, bloke ile iade edilen veya başka yoldan karşılanan kısmı belgeleyerek somut zararın doğru hesaplanmasını istemelidir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/19152, K. 2025/8281, 02.07.2025

Olay: Bankadan kredi açtırma amaçlı nitelikli dolandırıcılık (158/1-j) teşebbüs aşamasında kalmış; mahkeme HAGB’ye yer olmadığına karar vermiştir. Daire hükmü bozmuştur.

“nitelikli dolandırıcılık suçunun teşebbüs aşamasında kalması nedeniyle oluşmuş somut bir zarardan söz edilemeyeceği”

“yetersiz ve yasal olmayan gerekçe ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi”

Uygulamaya etkisi: Teşebbüs hem cezayı eşiğin altına indirir hem de zarar şartını boşa çıkarır; paranın geçtiği anda bloke edildiği dosyalarda bloke saatini bankadan istemek bu yüzden sonucu belirleyebilir. Kararda, suç tarihinden sonra kesinleşen bir sicil kaydının HAGB’ye engel olmadığı da vurgulanmıştır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2023/834, K. 2023/2501, 04.04.2023

Olay: 158/1-l kapsamında nitelikli dolandırıcılık. Zararın bir kısmı giderilmiş, katılan kısmi ödemeyle etkin pişmanlık uygulanmasına rıza göstermemiştir. Daire hükmü bu yönüyle hukuka uygun bulmuştur.

“zararın tamamen giderilmediği ve kısmi giderim nedeniyle katılanın etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına rızasının bulunmadığı gerekçesiyle etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmadığı, hükmedilen hapis cezasının süresine göre erteleme, seçenek yaptırım ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumlarının uygulanamayacağı anlaşılmakla, hükümlerde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.”

Uygulamaya etkisi: Rızasız kısmi ödeme 168 indirimi sağlamaz; ceza iki yılın üstünde kalınca HAGB, erteleme ve paraya çevirme birlikte kapanır. Kısmi ödemede mağdurun rızası önceden yazılı alınmalıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/72, K. 2022/596, 29.09.2022

Olay: 158/3’ün suç tarihinden sonra yürürlüğe girmesine rağmen uygulandığı ve hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı bir dosyada kanun yararına bozma istenmiştir. Genel Kurul, oy çokluğuyla istemi reddetmiştir.

“Bu nedenle, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verildiği ahvalde hükmün içeriğine dahil bulunan hukuka aykırılıkların, kanun yararına bozma yasa yoluyla denetlenmesi olanağı bulunmamaktadır.”

Uygulamaya etkisi: HAGB kararındaki ceza hesabı hatası, yanlış bent veya gözetilmeyen lehe kanun sonradan kanun yararına bozma yoluyla düzeltilemez; bu yüzden süresinde istinafa götürülmelidir.

Hangi sorular henüz netleşmedi?

Ekim 2026 itibarıyla aşağıdaki konular ne kanun metninden ne de yerleşik içtihattan kesin olarak cevaplanabiliyor:

• Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması: CMK m.231/13, HAGB kaydının yalnız soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme istediğinde kullanılabileceğini söyler. İdarenin atama öncesi araştırmada bu kayda ulaşıp ulaşamayacağı ve HAGB’yi nasıl değerlendireceği metinden çıkmaz.
• Disiplin hukuku: HAGB’nin, aynı fiil nedeniyle memur hakkında yürütülen disiplin soruşturmasını nasıl etkileyeceği CMK’da ve 657’nin burada incelenen hükümlerinde düzenlenmemiştir.
• Sınav ve atama: Denetim süresi devam eden adayın memuriyete atanmasında idarenin takdirinin sınırları içtihatla belirlenecektir.
• Taksitle HAGB: CMK m.231/9 taksitlerin “denetim süresince aylık” olacağını söyler; tutar, ilk taksit tarihi ve kaç taksidin aksamasının ihlal sayılacağı mahkemenin takdirine kalmıştır.
• Diğer meslek ve izinler: Özel güvenlik görevliliği gibi izne bağlı faaliyetler kendi kanunlarındaki şartlara tabidir; HAGB’nin oradaki etkisi 657’deki cevaptan bağımsız incelenmelidir.

HAGB hakkında hangi bilgiler yanlış biliniyor?

“HAGB beraat demektir.”

Kesin cevap: Hayır. HAGB’de mahkeme suçun işlendiğini kabul edip bir ceza belirler; yalnız bu hükmün açıklanmasını beş yıl geri bırakır. Beraat, CMK m.223/2’de sayılan hâllerde verilen ayrı bir hükümdür.

“HAGB’yi kabul etmezsem mahkeme bu kararı veremez.”

Kesin cevap: Hayır. 1.6.2024 ve sonrasında verilen kararlarda sanığın kabulü aranmaz. Kabul şartı yalnız o tarihten önce verilmiş HAGB kararları için geçerlidir (CMK geçici m.6/2-d). Bugün itirazınızı istinaf yoluyla ileri sürersiniz.

“Ertelenen ceza sabıkaya işlemez, memuriyete de engel olmaz.”

Kesin cevap: Hayır. Ertelenen ceza adli sicil kaydına girmeden doğrudan arşive alınır (5352 m.9/3), ama bir mahkûmiyettir. 657 m.48/A-5 dolandırıcılıktan mahkûmiyeti, ceza ertelenmiş olsa da memuriyete engel sayar.

“Zarar ödenmeden HAGB hiçbir zaman verilmez.”

Kesin cevap: Hayır. Zararı hemen ödeyemeyen sanığa denetim süresince aylık taksitle ödeme koşuluyla HAGB verilebilir (CMK m.231/9). Suç teşebbüste kalmış ve somut zarar doğmamışsa zarar şartı hiç aranmaz.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158) — bentler, cezalar, savunma ve güncel kararlar
• Nitelikli dolandırıcılık cezası ne kadar, kaç yıl yatar? — adım adım ceza ve infaz hesabı
• Zararı ödersem ceza alır mıyım? — etkin pişmanlık oranları ve ödemenin belgelenmesi
• TCK 158/4 ve IBAN mağdurları — hesabını kullandırana yarı indirim ve geçmişe etki
• IBAN kiralama ve hesap kullandırma cezası — ceza aralığı ve beraat ihtimali

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.35, 39, 49, 50, 51, 53, 61, 62, 158 (7589 sayılı Kanun m.13 ile eklenen dördüncü fıkra dâhil), 168 — mevzuat.gov.tr
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.223, 231 (7589 sayılı Kanun m.15 ile değişik beş ilâ on dördüncü fıkralar), geçici m.6 — mevzuat.gov.tr
3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m.48/A-5, m.98/b — mevzuat.gov.tr
4. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, m.9, m.12 — mevzuat.gov.tr
5. 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, RG 31.07.2026, Sayı 33326 — Resmî Gazete
6. TBMM Adalet Komisyonu Raporu, S.S. 280 (7589 sayılı Kanun’un hazırlık çalışması; CMK 231 değişikliğinin gerekçesi) — TBMM
7. Anayasa Mahkemesi, E.2024/98, K.2025/149, 10.07.2025 (RG 31.12.2025, Sayı 33124)
8. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2022/4, K.2022/15837, 10.10.2022 — karar metni
9. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2021/72, K.2022/596, 29.09.2022 — karar metni
10. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/19152, K.2025/8281, 02.07.2025 — karar metni
11. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/20003, K.2023/4836, 06.06.2023 — karar metni
12. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/32007, K.2024/6351, 09.05.2024 — karar metni
13. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/5323, K.2025/1308, 03.02.2025 — karar metni
14. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2023/834, K.2023/2501, 04.04.2023 — karar metni
15. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/42687, K.2025/14189, 05.11.2025 — karar metni
16. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2025/1315, K.2025/13352, 20.10.2025 — karar metni
17. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/30184, K.2024/2238, 27.02.2024 — karar metni
18. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2024/2289, K.2024/10861, 30.09.2024 — karar metni

Güncelleme notu: 15.10.2026: İlk yayın. Nitelikli dolandırıcılıkta HAGB, erteleme ve paraya çevirme eşikleri, 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen CMK m.231, adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinme süreleri ile 657 m.48/A-5 karşısında HAGB ve mahkûmiyetin farkı işlendi.