Fidye Yazılımı Saldırısında Ticari Defterler İçin Zayi Belgesi: TTK 82/7, 30 Günlük Süre ve Mahkeme Kararları

Son güncelleme: 11.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

Fidye yazılımı saldırısı TTK 82/7’deki zayi sebeplerinden sayılır mı?

Evet. Fidye yazılımı (ransomware; dosyaları şifreleyip çözüm anahtarı karşılığında çoğunlukla bitcoin gibi bir kripto varlıkla ödeme isteyen zararlı yazılım) saldırısı, mahkemelerce TTK m.82/7’deki afet ve hırsızlık hâllerine benzeyen, tacirin iradesi dışında gelişen bir zıya sebebi olarak kabul ediliyor. Maddedeki örnekler “gibi” sözcüğüyle bağlandığı için sayım sınırlı değildir; İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi 2026 kararında zayi hâllerinin tahdidî sayılmadığını belirtti. Saldırının varlığı tek başına yetmez: kaybın kalıcı olduğu, kusurunuzdan doğmadığı ve sürede başvurulduğu ayrıca ispat edilir.

“Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” (TTK m.82/7)

Zayi belgesi (tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin irade dışı bir olayla yok olduğunu ya da kullanılamaz hâle geldiğini tespit eden mahkeme kararı) yalnız tacire tanınmış bir yoldur. Talep, on yıllık kanuni saklama süresi içindeki kayıtlar için işler (TTK m.82/5); süre, kaydın yapıldığı takvim yılının bitişiyle başlar (m.82/6).

Ceza boyutu ayrı bir dosyadır: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m.244/2, bir bilişim sistemindeki verileri “bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan” kişiyi cezalandırır (TCK 244 rehberimiz). Soruşturmadaki teknik rapor zayi davasında da kullanılır; İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi savcılık bilirkişisinin tespitine dayandı.

Zayi belgesi davası kaç gün içinde açılır ve süre ne zaman başlar?

Zayi belgesi davası, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde açılır. Süre, 5 Temmuz 2022’de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanunun 55. maddesiyle on beş günden otuz güne çıkarıldı. Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)’nin 7.1 numaralı fıkrasındaki süre de 21 Mayıs 2024 tarihli Sıra No: 4 Tebliğle 30 güne uyarlandı. Bu bir hak düşürücü süredir (dolduğunda hak kendiliğinden düşer, mahkeme re’sen gözetir); Tekirdağ BAM 4. Hukuk Dairesi 2026 kararında bunu belirtti.

Eski ibare kararlarda hâlâ geçiyor: Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin Haziran 2026 kararında madde “onbeş gün” ibaresiyle aktarıldı; Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi de eski ibareyi alıntılayıp süreyi otuz gün uyguladı.

Asıl tartışma başlangıç anında; kararlarda üç yaklaşım var:

• Saldırı veya şikâyet tarihi: İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022’de savcılığa şikâyet tarihini “en geç” öğrenme tarihi sayıp davayı reddetti; karar istinafta kaldırıldı.
• Kalıcı kaybın kesin öğrenildiği tarih: Tekirdağ BAM 4. HD sürenin kurtarma çalışmalarından sonuç alınamayacağının anlaşıldığı tarihten başlatılması gerektiğini belirtti; İstanbul BAM 12. HD, saldırıdan yaklaşık iki buçuk ay sonra açılan davayı bu gerekçeyle süresinde saydı.
• Tacirin kendi beyanı: Tekirdağ kararı, şirket vekilinin GİB’e kayıtların zayi olduğunu bildirip ek süre istediği dilekçenin tarihini öğrenme anı saydı ve reddi onadı.

Örnek senaryo: Bir limited şirketin sunucusunda pazartesi sabahı bitcoin isteyen bir not görülüyor; veri kurtarma firması on ikinci gün son çeyreğin e-defterlerinin kurtarılamadığını raporluyor. En güvenli hesap otuz günü pazartesiden saymaktır; rapor gününü “kesin öğrenme” tarihi olarak savunmak yalnız yedek bir savunma olmalıdır.

GİB’de e-defter kopyası varsa yine zayi belgesi gerekir mi?

Duruma göre değişir. Elektronik Defter Genel Tebliği’ne göre e-defter (yevmiye ve büyük defterin GİB standardında elektronik ortamda tutulan hâli) ile berat dosyalarının kopyaları 1 Ocak 2020’den itibaren en az on yıl GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) sistemlerinde ya da izinli özel entegratörlerde saklanır. Tebliğin 7.1 numaralı fıkrası zayi belgesini, kayıtların bu yerlerden “temin edilemediği hallerde” öngörür. Kopyası GİB’de bulunan dönemlerde bölge adliye mahkemeleri önce GİB yolunun denenip denenmediğine bakıyor; kopyanın bulunmadığı dönemlerde zayi belgesi kaçınılmazdır.

GİB’in e-Defter Uygulama Kılavuzuna (sürüm 1.12, Ocak 2025) göre 22 Mayıs 2024’ten itibaren defter ve berat dosyaları “eşanlı olarak” GİB’e yükleniyor; Ocak 2025 ve sonrasında ise yalnız yevmiye defteri, yevmiye beratı ve büyük defter beratı yükleniyor, büyük defter dosyası yüklenmiyor. GİB’in e-Defter Saklama Uygulaması sıkça sorulan sorular sayfasına göre kopya saklama için hiçbir özel entegratör yetkilendirilmedi; saklamayı yalnız GİB ücretsiz yapıyor (erişim 08.10.2026). Berat (defterin değişmezliğini gösteren GİB onaylı elektronik dosya) ise içeriğin kopyası değildir; Tebliğ 6.3’e göre içeriğe yönelik bir onay da ifade etmez.

Aynı saldırı dönemlere göre farklı sonuç doğurur: 2019 kayıtları için doğrudan zayi belgesi, 2024 yevmiye defteri için önce GİB başvurusu, 2025 büyük defteri için yine zayi belgesi gerekebilir. Dilekçede dönemleri bu ayrımla yazın.

Bölge adliye mahkemeleri ayrışıyor. Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi 2024 ve 2026 kararlarında, kopyaları GİB’de yüklü dönemler için GİB’e resmî başvuru ve olumsuz cevaba karşı yasal yolların tüketilmesini aradı. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi ise 2025’te GİB başvurusunu kanuni koşul saymadı, ama mahkemenin kopyaları GİB’e sormasını zorunlu gördü. Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi yargılama sırasında GİB’e başvuru için süre verdi, ret yazısı gelince davayı kısmen kabul etti. Uygulama henüz yerleşmedi.

Otuz günlük süreyi GİB’in cevabına bağlamayın: kopya talebini hemen yazılı yapın, davayı süresinde açın ve mahkemeden GİB’e müzekkere isteyin; kopyalar gelirse talebi daraltırsınız.

Hangi defter ve belgeler için zayi belgesi alınabilir?

Zayi belgesi, TTK m.82/1’de saklanması zorunlu tutulan kayıtlar için verilir: ticari defterler, envanterler, bilançolar, finansal tablolar, faaliyet raporları, ticari mektuplar ve defter kayıtlarının dayandığı belgeler. Fidye dosyalarında talep çoğunlukla e-yevmiye ve e-büyük defter XML dosyaları, beratları ve muhasebe fişleri için açılıyor. Ankara Batı 2. ve İstanbul 19. Asliye Ticaret mahkemeleri ise bağımsız saklanması zorunlu olmayan ara çıktıları ve kapsamı belirsiz “tüm kayıtlar” taleplerini reddetti; talebi kalem kalem kurmak bu yüzden önemlidir.

Talep sonucunu yıl, ay ve kayıt türü bazında yazın; İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023’te defter türleri somutlaştırılmadığı ve GİB’e başvurulmadığı gerekçesiyle talebi reddetti. Envanter defterini isteğe bağlı olarak e-defter biçiminde tutma imkânı ise Sıra No: 6 Tebliğle 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi.

Mahkeme özen yükümlülüğünü nasıl ölçüyor; dava hangi durumlarda reddediliyor?

Mahkeme, basiretli iş adamı (TTK m.18/2: ticari faaliyetlerde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü) gibi davranıp davranmadığınıza bakar. Ölçüt kusursuz güvenlik değildir: Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, fidye saldırılarına karşı kullanıcıların tam bir önlem alma imkânı bulunmadığı yönündeki bilirkişi tespitini benimsedi. Elektronik Defter Genel Tebliği’nin 7.2 numaralı fıkrası da e-defter tutanların bilgi işlem sistemi için “yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almakla yükümlü” olduğunu söyler.

Etkenler birlikte tartılıyor: Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin antivirüs eksikliğine dayanan 2023 ret kararı, kopyalar GİB’de yüklüyken GİB’e başvuru yolu tüketilmeden verildiği için istinafta kaldırıldı. Aynı mahkeme 2026’da fidye virüsü ile disk arızasının üst üste geldiği bir dosyada, eski verilerin yedekten geri yüklenebilmesini “muhafaza noktasında asgari düzeyde bir çaba” olarak gören bilirkişi raporunu benimseyip talebi kabul etti.

E-defter mali müşavirin bilgisayarındaysa saldırının sonucu kime yüklenir?

Sorumluluk tacirde kalır. Elektronik Defter Genel Tebliği’nin 4.4.1 numaralı fıkrasının (d) bendine göre “Üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında muhafaza işlemi, muhafaza ve ibraz sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta”dır. Saldırının mali müşavirin bilgisayarında gerçekleşmesi davayı kendiliğinden ne kaybettirir ne kazandırır; mahkeme o bilgisayardaki antivirüs, yedek ve erişim düzenini sizin özeninizin parçası sayar ve sonucu bilirkişinin bu bilgisayarda bulduğu tabloya göre belirler.

Adana BAM 9. Hukuk Dairesi 2023’te, muhasebecinin dizüstü bilgisayarında antivirüs güncellemesinin yapılmadığı ve dosyaların harici diske yedeklenmediği tespit edilince reddi onadı; muhasebecinin kusurunun şirkete yansıtılamayacağı itirazı sonuç vermedi. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi ise 2026’da, tek dijital kopyası mali müşavirin bilgisayarında bulunan e-defterler için saldırının davacının iradesi ve kontrolü dışında geliştiğini bilirkişi raporuyla tespit edip zayi belgesi verdi. Mali müşavirlik sözleşmesine yedekleme, antivirüs ve GİB’e kopya yükleme sorumluluğunu yazmak hem delil sağlar hem zararın paylaşımını netleştirir (ticaret ve şirketler hukuku).

Fidye ödemek ya da saldırganla yazışmak zayi belgesini etkiler mi?

İncelenen kararlarda fidye ödenmiş olması zayi belgesine engel olmadı, ödenmemiş olması da şart sayılmadı. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2026’da saldırganlara bitcoin karşılığı iki ödeme yapan, yeni talepler gelince iletişimi kesen ve kayıtlarını geri alamayan şirkete zayi belgesi verdi. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi de ödemeye rağmen şifrelerin çözülemediğini tespit ederek talebi kabul etti. İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ise kripto para talebini karşılamayan şirkete belge verdi. Bedesten’de “bitcoin” ile “zayi belgesi” ifadelerini birlikte içeren 12, “fidye” ile “zayi belgesi” ifadelerini içeren 101 ilk derece kararı var (08.10.2026).

Ödeme ve yazışmalar saldırının gerçekliğini ve kurtarma çabasının sonuçsuz kaldığını kanıtlar; ancak yazışma tarihleri öğrenme tarihini öne çekebilir. Tekirdağ’daki dosyada ilk derece mahkemesi en erken yazışma tarihini süre hesabına kattı. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesindeki dosyada ise yaklaşık 200 dolarlık bitcoin ödemesiyle yalnız 5 MB’tan küçük dosyalar açılmıştı; İstanbul BAM 12. HD, kalıcı kaybın o aşamada bilinemeyeceğini belirterek davayı süresinde saydı.

Ödeme kararının hukuki riskleri ve KVKK boyutu ransomware ve kripto fidye ödemesi rehberimizin konusudur. Zayi dosyasına işlem kimliğini, cüzdan adresini, fidye notunu ve yazışmaları tarihli olarak ekleyin; ödenen kripto varlığın izlenmesi için kripto varlık hırsızlığı ve siber saldırılar sayfamıza bakabilirsiniz.

Fidye saldırısından sonra zayi belgesi için hangi adımlar hangi sırayla atılır?

Fidye notunu gördüğünüz andan itibaren ilk otuz günde yapılanlar hem ceza soruşturmasını hem zayi davasını besler. Önce tarih ve delil sabitlenir, sonra kurtarma ve kurum başvuruları yürütülür; dava ise kurtarma sonucu beklenmeden, otuz gün içinde açılır. Aşağıdaki sıralama, incelediğimiz kabul ve ret kararlarında mahkemelerin aradığı belgelerden çıkarıldı; mahkeme delilleri re’sen toplasa da kaybın kusur dışı olduğunu gösteremeyen davacının talebi reddediliyor.

1. Olayı aynı gün tutanağa bağlayın — Fidye notunun ve şifreli dosya uzantılarının ekran görüntüsünü alın, keşif saatini ve etkilenen cihazları yazın. İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin kabul ettiği dosyada bilgisayarın başka işlem yapılmadan veri kurtarma merkezine götürüldüğü tutanağa bağlanmıştı.
2. Cihazı formatlamayın, adli kopya aldırın — Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023 kararına konu dosyada bilgisayarlar formatlandığı için zararlı yazılımın nasıl bulaştığı saptanamadı.
3. Suç duyurusunda bulunun — Cumhuriyet başsavcılığına TCK m.243 ve m.244 kapsamında başvurun (TCK 243 rehberi). Kişisel veriler başkalarının eline geçtiyse KVKK m.12/5 ve Kurulun 2019/10 sayılı kararı uyarınca en geç 72 saat içinde Kurula bildirim gerekir (KVKK veri ihlali rehberi).
4. Veri kurtarma raporu alın — Rapor, kurtarılamayan dönem ve dosyaları tarih vererek göstermeli.
5. GİB’den kopya isteyin — e-defter ve berat kopyalarını yazılı olarak talep edin (kararlarda başvuru GİB Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığına yapılmış). Kurtarma sürüyorsa bunu yazın; “kayıtlar zayi oldu” ifadesi öğrenme tarihi sayılabilir.
6. Vergi dairesine mücbir sebep başvurusu yapın — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) m.13/4, defter ve vesikaların sahibinin iradesi dışındaki sebeplerle elden çıkmasını mücbir sebep sayar; Ankara BAM 21. HD dosyasında vergi dairesi siber saldırıyı VUK m.13 uyarınca mücbir sebep saydı.
7. Davayı otuz gün içinde açın — İşletmenin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine hasımsız dava açın; talebi dönem ve kayıt türü bazında yazın, bilgisayar mühendisi ve mali müşavir bilirkişi ile GİB, vergi dairesi, SGK ve savcılığa müzekkere isteyin.
8. Karardan sonra GİB’e başvurun — Zayi belgesi ve Özel Amaçlı YMM Raporuyla kayıtları yeniden oluşturma ve yükleme izni isteyin.

Zayi belgesi davasında mahkeme hangi delilleri toplar, bilirkişi neyi inceler?

Zayi belgesi davası çekişmesiz yargı (karşı tarafı bulunmayan ve hâkimin re’sen araştırma yaptığı yargı işi) türündendir: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.382/2-e-1 “Ticari defterlerin zıyaı hâlinde belge verilmesi”ni bu işler arasında sayar, m.385/2 re’sen araştırmayı uygular. Mahkeme vergi dairesine ve SGK’ya şirket hakkında inceleme olup olmadığını sorar, GİB’den e-defter kayıtlarının durumunu öğrenir, savcılık dosyasını getirtir; Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi fiziki dönemler için noter onaylarını da istedi.

Heyet genellikle bir bilgisayar mühendisi veya adli bilişimci ile bir mali müşavirden oluşuyor; Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2026’da mali müşavirin yanına veri kurtarma uzmanı atadı ve tensip zaptında belgelerin saklanması zorunlu olup olmadığını, davacıya yüklenebilecek kusur bulunup bulunmadığını, Tebliğe uygun davranılıp davranılmadığını ve muhafazada özen gösterilip gösterilmediğini sordu. Dijital delilin nasıl sınandığını IP adresi ve dijital delil rehberimizde anlattık.

İncelediğimiz beş kabul kararında dava ile karar arasında yaklaşık 7 ile 17 ay geçti; bu sürede e-defter yükümlülükleri beklemediği için mücbir sebep başvurusu ve GİB yazışmaları dava ile paralel yürütülmelidir.

Zayi belgesi alındıktan sonra GİB’e ne yapılır?

Zayi belgesi e-defterleri kendiliğinden yerine koymaz; kaybolan kayıtlar yeniden oluşturulur ve GİB’in yazılı izniyle sisteme yeniden yüklenir. Bunun için kararla birlikte durumu Gelir İdaresi Başkanlığına yazılı olarak bildirir ve istenen belgeleri sunarsınız. e-Defter Uygulama Kılavuzu (sürüm 1.12) bu belgeyi Özel Amaçlı YMM Raporu (yeminli mali müşavirin belirli bir işlem için düzenlediği tasdik niteliğindeki rapor) olarak belirler; GİB gerekirse ek belge de isteyebilir. Tebliğin 7.1 numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-Defter Uygulama Kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-Defter kayıtlarının yeniden oluşturulması (…) için Başkanlık tarafından yazılı izin verilir.”

Kılavuz, kaybın uyumlu yazılım firmasından kaynaklanan eksik veya hatalı veri girişinden doğduğu durumu ayırır: bu hâlde mahkemeye değil, öğrenmeden itibaren 15 gün içinde teknik rapor ve Özel Amaçlı YMM Raporuyla doğrudan GİB’e başvurulur.

Defter ibraz edilemezse vergi incelemesinde ve ticari davada ne olur?

Defterini ibraz edemeyen tacir vergi ve ticari dava bakımından ağır sonuçlarla karşılaşabilir; zayi belgesi bu sonuçlara karşı başlıca resmî belgedir. VUK m.256, elektronik kayıtlara erişim için gereken “tüm bilgi ve şifreleri” de ibraz zorunluluğuna dahil eder. VUK m.30/3 mecburi defterlerin “her hangi bir sebeple” ibraz edilmemesini re’sen vergi tarhı sebebi sayar. VUK m.359/a ise varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit defterlerin incelemede ibraz edilmemesini kaçakçılık suçu bakımından “gizleme” kabul eder.

Zayi belgesi bu risklerin hepsini kaldırmaz. HMK m.388’e göre çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; belge vergi idaresi ve ceza mahkemesi önünde bağlayıcı bir tespit değil, güçlü bir delildir ve VUK m.30/3’teki “her hangi bir sebeple” ibaresi karşısında re’sen takdir ihtimali sürer. Buna karşılık belge, VUK m.13/4’teki “sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması” hâlini ve gizleme iddiasına karşı savunmayı destekler; VUK m.15’e göre mücbir sebep sürerken süreler işlemez.

Ticari uyuşmazlıklarda HMK m.220/3, ibrazına karar verilen belgeyi sunmayan taraftan “kabul edilebilir bir mazeret” ister; zayi belgesi bu mazeretin belgelenmiş hâlidir. İnceleme süreci için vergi hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Zayi belgesi talebi reddedilirse istinaf ve temyiz yolu var mı?

İlk derece kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilirsiniz (HMK m.345); bölge adliye mahkemesinin kararı ise kesindir, çünkü HMK m.362/1-ç çekişmesiz yargı işlerinde verilen bu kararları temyiz dışında tutar. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022’de siber saldırıya dayalı bir zayi dosyasında temyizi bu gerekçeyle reddetti; Bedesten’de “siber saldırı” ve “zayi belgesi” ifadelerini birlikte içeren tek Yargıtay kararı da budur.

İçtihadı bu yüzden bölge adliye mahkemeleri şekillendiriyor; daireler arasındaki farkları birleştirecek olağan bir temyiz incelemesi yok. İlk derece dosyasını baştan eksiksiz kurun: İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinde Ağustos 2022’de açılan dava Ekim 2025’te ikinci kez yeniden görülmek üzere geri gönderildi. HMK m.388 çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığını söylese de ret sonrası yeni başvuru otuz günlük süreye takılabilir; yerleşik uygulama yok.

Mahkemeler fidye yazılımı kaynaklı zayi taleplerinde nasıl karar veriyor?

UYAP Bedesten’de 08.10.2026 tarihli taramada “siber saldırı” ve “zayi belgesi” ifadelerini birlikte içeren 375 ilk derece, 92 istinaf ve 1 Yargıtay kararı görüldü; bu ifadelerle birlikte “hak düşürücü” 133 ilk derece, “ikincil” 79 istinaf kararında geçiyor. Sayılar ifadeyi içeren karar sayısıdır, hüküm içeriğini göstermez; Bedesten tüm kararları kapsamaz. Aşağıdaki kararların tam metni okundu ve otorite sırasına göre dizildi; ilk derece kararlarının kesinleşme durumu kayıttan anlaşılmıyor.

2024 ve öncesine ait kararlar eşanlı yükleme (22.05.2024) ve tebliğdeki 30 günlük süre (21.05.2024) öncesine aittir; özen ve kanun yolu ilkeleri bakımından güncelliklerini koruyor.

Tekirdağ BAM 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/53, K. 2026/101, 04.02.2026

Olay: E-yevmiye ve e-büyük defterleri siber saldırıyla zayi olan şirket, kaybın ancak kurtarma çalışmaları sonuçsuz kalınca kesinleştiğini savundu; ilk derece mahkemesi davayı süre aşımından reddetti.

“Maddede düzenlenen 30 günlük süre hak düşürücü süredir. Hak düşürücü sürenin haklarında zayi kararı istenen belgelerin kurtarılması için yapılan çalışmalardan bir sonuç alınamayacağının, başka bir ifade ile ziyaın kesin olarak öğrenildiği tarihten itibaren başlatılması gerekir.”

İlke ve uygulamaya etkisi: Kesin öğrenme ilkesi kabul edildi, ama GİB’e verilen ve kayıtların zayi olduğunu bildiren dilekçe öğrenme anı sayıldı. Kurumlara yazılan her dilekçe süre hesabında aleyhinize kullanılabilir.

Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi, E. 2026/331, K. 2026/782, 19.06.2026

Olay: Siber saldırıya uğrayan şirketler 2020–2025 dönemleri için zayi belgesi istedi. GİB, şirketlerden birinin sistemdeki e-defter kopyalarını mahkemeye gönderdi; vergi dairesi saldırıyı VUK m.13 kapsamında mücbir sebep saydı. İlk derece mahkemesi, kopyalar GİB’den alınabileceği ve özen gösterilmediği gerekçesiyle reddetti.

“İkincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Aksine Tebliğ’den Bakanlıktan ikincil örneklerin temin edilemediği hallerde zayi belgesi istenileceği belirtilmektedir.”

İlke ve uygulamaya etkisi: Daire kararı kaldırdı; kopyaların her şirket için GİB’de yüklü olup olmadığının denetime elverişli biçimde tespitini, yüklüyse GİB’e resmî başvurunun ve olumsuz cevaba karşı yasal yolların tüketilmesinin beklenmesini istedi.

Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/636, K. 2026/674, 15.09.2026

Olay: 22.07.2025’teki fidye yazılımı saldırısında 2022–2025 kayıtları yedekleriyle birlikte şifrelendi. Dava 16 gün sonra açıldı; mahkeme davacıya GİB’e başvurması için süre verdi, GİB’in ret yazısı dosyaya girdi, bilgisayar mühendisi bilirkişi yerinde inceleme yaptı.

“Alış ve satış faturaları ise TTK’nın 82. maddesi kapsamında saklanması gereken ticari belgelerden olmakla birlikte, dosya kapsamındaki araştırmaya göre başka bir sistem, özel entegratör veya üçüncü kişiden yeniden temin edilemeyecekleri de sabit ise bunlar yönünden de talebin kabulü gerekir. Buna karşılık yeniden temini mümkün faturalar yönünden zayi belgesi verilmesinde hukuki yarar bulunmamaktadır.”

İlke ve uygulamaya etkisi: E-defter, berat, muhasebe fişi ve temin edilemeyen faturalar için zayi belgesi verildi; envanter ve pay defteri ile mizan, cari hesap ve veritabanı kayıtları için talep reddedildi. Her kalemin neden başka yerden alınamadığı ayrı ayrı gösterilmeli.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Ransomware ve kripto fidye ödemesi — olay müdahalesi, ödeme kararı ve hukuki riskler
• Şirket siber saldırıya uğradığında KVKK veri ihlali — 72 saatlik bildirim ve ilk kararlar
• Verileri bozma ve erişilmez kılma: TCK 244 — fidye saldırısının ceza boyutu
• Siber suç mağduru ilk 24 saatte ne yapmalı? — delili koruyarak başvuruya hazırlanma
• Kripto adli bilişim ve blockchain analizi — ödenen fidyenin zincir üzerinde izlenmesi

Kaynaklar

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.5, 18, 82 — mevzuat.gov.tr (erişim: 08.10.2026)
2. 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m.55 ve m.65 — Resmî Gazete 05.07.2022, Sayı 31887 — resmigazete.gov.tr
3. Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1), 2–6 Sıra No.lu tebliğlerle değişik güncel hâli, 4.4.1, 6.3, 7.1, 7.2 — edefter.gov.tr (erişim: 08.10.2026)
4. Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 4), m.9–10 — Resmî Gazete 21.05.2024, Sayı 32552 — resmigazete.gov.tr
5. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Defter Uygulama Kılavuzu, Sürüm 1.12, Ocak 2025 — edefter.gov.tr
6. Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Defter Saklama Uygulaması Sıkça Sorulan Sorular — edefter.gov.tr (erişim: 08.10.2026)
7. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m.13, 15, 30, 256, 359 — mevzuat.gov.tr
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.220, 345, 362, 382, 385, 388 — mevzuat.gov.tr
9. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.243, 244 — mevzuat.gov.tr
10. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m.12 — mevzuat.gov.tr
11. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı Karar duyurusu — kvkk.gov.tr (erişim: 08.10.2026)
12. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/6953, K. 2022/8372, 28.11.2022 — UYAP Bedesten, documentId 851191000
13. Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi, E. 2026/331, K. 2026/782, 19.06.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1217402300
14. İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi, E. 2026/511, K. 2026/730, 16.04.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1215685000
15. Tekirdağ BAM 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/53, K. 2026/101, 04.02.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1196612600
16. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, E. 2024/126, K. 2025/1739, 30.10.2025 — UYAP Bedesten, documentId 1181940200
17. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, E. 2023/281, K. 2023/761, 16.05.2023 — UYAP Bedesten, documentId 897605400
18. Ankara BAM 21. Hukuk Dairesi, E. 2024/155, K. 2024/588, 02.05.2024 — UYAP Bedesten, documentId 1028589200
19. Adana BAM 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/2588, K. 2023/110, 10.04.2023 — UYAP Bedesten, documentId 881418400
20. Ankara Batı 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/636, K. 2026/674, 15.09.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1229896900
21. İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2026/829, K. 2026/642, 08.09.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1226569100
22. İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2026/968, K. 2026/689, 29.07.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1219305300
23. Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/1057, K. 2026/620, 09.07.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1217903100
24. Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2025/866, K. 2026/459, 19.06.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1227787100
25. İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2024/648, K. 2026/172, 01.04.2026 — UYAP Bedesten, documentId 1203143400
26. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2022/516, K. 2022/829, 26.12.2022 ve E. 2023/360, K. 2023/825, 18.12.2023 — UYAP Bedesten, documentId 844080600; documentId 972946600

Güncelleme notu: 11.10.2026: İlk yayın. Mevzuat ve kararlar 08.10.2026 itibarıyla doğrulandı. Yazı, TTK m.82/7, Elektronik Defter Genel Tebliği ve e-Defter Uygulama Kılavuzunun Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metinleri ile 2022–2026 tarihli ilk derece, istinaf ve Yargıtay kararlarına dayanır.