Tedrici Tasfiye Nedir? Aracı Kurumda Garameten Ödeme

Son güncelleme: 05.10.2026 · İlk yayın: 05.10.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula

Fon krizinde “tasfiye” kelimesi her gün kullanılıyor; ancak sermaye piyasası hukukunda aynı kelime birbirinden çok farklı iki rejimi anlatır. SPK’nın 17 Eylül 2026’da 131 fon için başlattığı süreç bir fon tasfiyesidir. Tedrici tasfiye ise yükümlülüklerini yerine getiremeyen bir aracı kurumun, iflas yerine YTM eliyle ve kanundaki sıraya göre tasfiye edilmesidir.

Bu yazı tedrici tasfiyenin kendisini anlatır: kararın aracı kurumda neyi değiştirdiği, ortakların malvarlığına hangi yollarla gidilebildiği, tasfiye bakiyesinin hangi sırayla dağıtıldığı ve tasfiyenin nasıl kapandığı. YTM’nin sitesindeki tek tedrici tasfiye örneği olan Toros Menkul Kıymetler’deki garameten dağıtım resmî ilanlardan aktarılıyor; fon tasfiyesiyle farklar da tabloyla gösteriliyor.

Tedrici tasfiye nedir, kimlere uygulanır?

Tedrici tasfiye (aracı kurumun malvarlığının genel tasfiye ve iflas hükümleri yerine YTM eliyle aşamalı olarak paraya çevrilip alacaklılara dağıtılması), SPK’nın yatırımcıları tazmin kararı verdiği kuruluşlar hakkında verilebilir. Kurul bu kararı, bankalar hariç olmak üzere, tazmin sürecinin kapanmasına ilişkin kararıyla birlikte verebilir (SPKn m.86/1). Tazmin Yönetmeliği m.20’ye göre Kurul tazmine ve tedrici tasfiyeye aynı anda da karar verebilir, bu durumda önce tazmin hükümleri uygulanır; tedrici tasfiyeye gitmeden doğrudan iflas da isteyebilir. Toros Menkul Kıymetler Ticaret A.Ş. hakkında SPK, 08.01.2016’da SPKn m.82 ve m.86 uyarınca tazmine ve tedrici tasfiyeye aynı kararla hükmetti.

Tasfiyenin amacı, kurumun malvarlığını aynen veya paraya çevirerek yatırımcıların tazmin sürecinde karşılanmayan bakiye alacaklarını ve YTM’nin yatırımcılara halef olmasından doğan alacaklarını ödemektir (m.86/2). Bu karar ve işlemlerde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve diğer mevzuatın tasfiye hükümleri uygulanmaz. Kurumun kanuni organlarının görev ve yetkileri, tasfiye sonuçlanıncaya kadar YTM tarafından yerine getirilir (m.86/3; Tazmin Yön. m.21). Karar, alındığı gün ilgili kurumlara bildirilir ve YTM tarafından en az iki gazete, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve KAP’ta ilan edilir (m.20/5, m.32).

Tazmin sürecinde hesaptaki araçlar aynen dağıtılır ve eksik kalan kısım azami tutara kadar ödenir; bu aşama aracı kurum batarsa hisselerin akıbeti ve YTM tazmin başvurusu yazılarında anlatıldı. Tedrici tasfiye, tazminin karşılamadığı kısım için devreye girer.

Karar verilince aracı kurumda ne değişir?

Tedrici tasfiye kararıyla kurumun bütün ödemeleri durur ve malvarlığı üzerinde yalnız YTM tasarruf edebilir (SPKn m.86/4). Kuruma yapılacak ödemeler yalnız YTM’ye yapılır; YTM’ye yapılmayan ödeme borcu sona erdirmez (Tazmin Yön. m.22/3). Kurum hakkında İcra ve İflas Kanunu ve 6183 sayılı Kanun kapsamında takip yapılmaz, başlamış takipler durur; bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Tasfiye kapatılıncaya kadar kurum hakkında iflas kararı da verilemez (m.86/4).

Malvarlığı, yetkinin kaldırılmasına ilişkin Kurul kararından tasfiyenin tamamlandığı ilan edilinceye kadar devredilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, tedbir konulamaz ve haczedilemez; mevcut hacizler ve ihtiyati tedbirler düşer (SPKn m.97/2; Tazmin Yön. m.22/1). YTM kararı, malvarlığını öğrendikçe tapu dairelerine, trafik birimlerine, bankalara, icra dairelerine ve mahkemelere derhal yazıyla bildirir (m.22/2). Müşterilerin MKK’daki hesaplarına kendilerinin koyduğu blokajlar YTM’nin talebiyle kaldırılır (m.22/3).

YTM kurumun aktif ve pasifini tespit eder; karardan sonra vadesi gelen sözleşmelerden doğan hak ve borçlar vadelerine göre belirlenir, mevzuat uyarınca verilmiş teminatlar aktife katılır (SPKn m.86/4; Tazmin Yön. m.25). Borsada işlem gören araçlar borsada, görmeyenler rayiç bedel üzerinden satılır; Kurul, YTM, MKK, Borsa İstanbul ve Takasbank personeli ile yakınları borsa dışı satışlardan alım yapamaz (m.26). Tahsil işlemleri tasfiyeyi geciktirecekse dağıtım tahsilat beklenmeden yapılır (m.27/2). Kurum portföy yönetiyorsa Kurul yönetimin başka kuruluşa devrine karar verebilir (SPKn m.86/6).

Ortakların malvarlığına gidilebilir mi?

Evet; kanun bunun için özel araçlar tanır. YTM, kurumun yönetim ve denetimini doğrudan veya dolaylı elinde bulunduran ortaklardan ve tüzel kişi ortakların sermayesinin yüzde beşinden fazlasına sahip gerçek kişi pay sahiplerinden, kendilerine, eşlerine ve velayet altındaki çocuklarına ait malvarlığını ve tasfiye ilanından önceki iki yıl içinde edindikleri veya devrettikleri malları gösteren mal beyannamesi ister (SPKn m.86/7). Beyanname en geç yedi gün içinde verilir; Yönetmelik bu süreyi talebin tebliğinden itibaren sayar (Tazmin Yön. m.24/1).

YTM bu ortakların malvarlığı üzerine teminat aranmaksızın ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve yurt dışına çıkış yasağı dâhil muhafaza tedbirleri isteyebilir; tedbir ve haciz kararlarından itibaren altı ay içinde dava açılmaz veya takip yapılmazsa bu kararlar kendiliğinden kalkar (m.86/7). İcra ve İflas Kanunu m.278–280’deki hâllerde YTM, aciz vesikası aranmaksızın iptal davası açabilir; YTM’nin tedrici tasfiye nedeniyle sahip olduğu dava hakkı genel zamanaşımı süresine tabidir (m.86/10). Ayrıca Kurul, m.97 uyarınca sorumlulukları tespit edilmiş olmak kaydıyla yüzde onun üzerinde paya sahip ortakların, görevdeki veya ayrılmış yönetim kurulu üyelerinin ve imzaya yetkili yöneticilerin şahsen iflasını isteyebilir (m.98/1).

Tasfiye bakiyesi hangi sırayla dağıtılır?

Kurumun nakdi ile YTM’nin paraya çevirdiği malvarlığı tasfiye bakiyesini oluşturur (Tazmin Yön. m.28/1). Malvarlığı nakde çevrildikten sonra yatırımcıların tazmin edilmeyen alacaklarını gösteren bir dağıtım listesi hazırlanır; listenin temin edileceği yer, ödeme esasları, tarih ve yerleri ilan edilir (m.28/2). Dağıtım sırası SPKn m.86/5 ve Yönetmelik m.29’da şöyle kurulur:

Bu sıra, YTM’nin yatırımcılara ödediği tazmin nedeniyle doğan halefiyet alacağını (SPKn m.85/4) müşteri ve kamu alacaklarından sonraya koyar. Kurum iflas ederse tablo değişir: SPKn m.97/2’ye göre iflasta YTM’nin ödemelerinden doğan alacakları, Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacak olarak öncelikle tahsil edilir.

Garameten ödeme (alacaklılara alacakları oranında ödeme yapılması) için tasfiye bakiyesi, yatırımcı alacakları toplamına bölünür ve bulunan oran her alacağa uygulanır (Tazmin Yön. m.29/1). Kurgusal rakamlarla bir örnek: bakiye 40 milyon TL, yatırımcıların kalan alacakları toplamı 100 milyon TL ise oran yüzde 40’tır ve 250.000 TL kalan alacağı olan yatırımcı 100.000 TL alır (hesaplandı). İhtilaflı alacaklarda kesinleşmiş yargı kararı esas alınır; YTM’ye bildirilmiş davalara konu alacaklar toplam alacak hesabına katılır ve bunlara düşen oransal tutar karar kesinleşinceye kadar bloke edilir (m.29/2). Tazminle karşılanan kısmın üst sınırı ve hesaplama kuralları YTM azami tazmin tutarı yazısında anlatılıyor.

Toros’ta tasfiye bakiyesi nasıl dağıtıldı?

Toros sürecinde Tasfiye Bakiyesi Dağıtım Listesi, Yönetmelik m.28 uyarınca hazırlanıp YTM Yönetim Kurulu’nun 17.05.2018 tarihli toplantısında kabul edildi; bu tarih, SPK kararından yaklaşık 28 ay sonrasına denk gelir (hesaplandı). YTM’nin 2018 ilanına göre özel hesapta toplanan tasfiye bakiyesi yatırımcı alacaklarının tamamını karşılamaya yetmediğinden ödeme, m.29 uyarınca bakiyenin yatırımcı alacakları toplamına bölünmesiyle bulunan oranla, garameten yapılacaktı; ilanda oranın kendisi yayımlanmadı. YTM’nin 26.04.2024 tarihli duyurusuna göre ise dağıtım oranı yüzde 100’e çıkarıldı: daha önce başvurup alacağını kısmen almış yatırımcılara ilave tutar, ilk kez başvuranlara dağıtım listesindeki alacağın tamamı ödeniyor. 2018 ilanının öngördüğü ve ilk maddesi dışında 2024 duyurusunda da tekrarlanan kurallar şunlardı:

• İhtilaflı alacaklarda kesinleşmiş yargı veya hakem kararı esas alınacak; bu alacaklara karşılık gelen kısım karar kesinleşinceye kadar bloke edilecekti.
• Ödeme ve hesaptaki araçların aktarımı için Tasfiye Bakiyesi Başvuru Formu’nun eksiksiz doldurulup imzalanarak elden veya postayla verilmesi istendi; elektronik ortamdan veya faksla yapılan başvuruların dikkate alınmayacağı bildirildi.
• Ödeme, formun ekleriyle birlikte YTM’ye iletildiği tarihi takip eden en geç bir ay içinde yapılacaktı; vekil ve mirasçı başvurularında vekâletname, veraset ilamı ve veraset ve intikal vergisi belgesi istendi.
• Haciz veya tedbir bulunan hesaplara ödeme bunlar kalkıncaya, rehinli hesaplara rehin hakkı sona erinceye kadar yapılmayacaktı.
• Kuruma borcu olan yatırımcılardan borçlarını 60 gün içinde YTM Toros Tedrici Tasfiye Hesabı’na ödemeleri istendi; ödenmezse hapis hakkının kullanılabileceği, hesaptaki araçların satılabileceği ve kalan kısım için takibe geçilebileceği bildirildi.
• Yatırımcılar dağıtım listesinin kendileriyle ilgili bölümünü YTM’ye başvurarak inceleyebilecekti.

2018 ilanında, Kurulun 24.05.2018 tarihli toplantısında tazmin sürecinin kapatıldığı da duyuruldu; tedrici tasfiye ise sürdü. YTM’nin tedrici tasfiye sayfasında, 27 Eylül 2026 itibarıyla, Toros tasfiyesinin kapatıldığına dair bir ilan görünmüyor.

Tablo: fon tasfiyesi ile tedrici tasfiye arasındaki fark

SPK’nın 17.09.2026 tarihli kararlarıyla başlayan süreç, 7 portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu 131 fonun malvarlığının tasfiyesidir; tasfiye edilen bir aracı kurum değil, yatırım fonlarıdır. İki rejim şu noktalarda ayrılır:

Fon tasfiyesinde yatırımcı, fonun kendi malvarlığından pay alır ve kurucunun ya da saklayıcının borçları bu havuza giremez (m.53/1-2). Tedrici tasfiyede ise yatırımcı, tazminle karşılanmayan kısım için batan kurumun alacaklısıdır ve kurumun diğer alacaklılarıyla aynı havuzdan, ama onlardan önce pay alır. Fon payının değer kaybı neden YTM kapsamına girmiyor sorusu YTM fon zararını karşılar mı? yazısında, fon ödemelerinin güncel durumu ise tasfiye edilen fonlar ödeme takibi sayfasında izleniyor.

Tedrici tasfiye nasıl kapanır, iflas ne zaman istenir?

Kurul, YTM’nin başvurusu üzerine tedrici tasfiyenin kapatılmasına karar verir (SPKn m.86/8; Tazmin Yön. m.30/1). Tasfiyenin sonuçlandığının ilan edildiği tarihte, başka bir işleme gerek kalmaksızın kurumun karardan önceki kanuni organları görev ve yetkilerini yeniden üstlenir (m.86/3; Tazmin Yön. m.21). Alacaklılar cetvelinde görünen hak sahiplerine, istemeleri hâlinde tasfiyenin kendileriyle ilgili sonuçlarını gösteren bir belge verilir (m.30/2).

Aktifler, hak sahiplerinin alacaklarını, tazmin ödemelerini ve tasfiye giderlerini karşılamaya yetmezse YTM, Kurulun uygun görüşüyle iflas isteyebilir. Kanun bu talebi “ilgililerin iflası” olarak ifade eder (m.86/8); Yönetmelik ise iflası istenebilecek kişileri, mal beyanı vermekle yükümlü ortaklar olarak gösterir (Tazmin Yön. m.30/1, m.24/1). Tasfiye sırasında YTM personelinin görevleri nedeniyle açılacak tazminat davaları YTM aleyhine açılır (m.86/9). İflas sürecinin genel kuralları için icra ve iflas hukuku sayfasına bakılabilir.

Güncel içtihatlar

Aşağıdaki üç Yargıtay kararı, mülga 2499 sayılı Kanun döneminde başlayan ve tasfiyeyi Yatırımcıları Koruma Fonu’nun (YKF) yürüttüğü dosyalarda verildi. Kararların dayandığı kurallar bugün SPKn m.86 ve m.97’de büyük ölçüde aynı sözcüklerle yer alıyor.

Yargıtay 12. HD, E.2009/23524, K.2010/7902, 01.04.2010

SPK 06.04.2009’da bir aracı kurumun faaliyetlerini sürekli olarak durdurup tedrici tasfiyesine karar vermişti. Kurumun bir alacaklısı 24.04.2009’da ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlattı; icra mahkemesi takibe yönelik şikâyeti reddetti.

Bu durumda, icra takibi, Sermaye Piyasası Kurulu’nun anılan kararından sonra başlatılmış olup, mahkemece şikayetin kabulü ile takibin iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile istemin reddi isabetsizdir.

İlke: Takip yasağı SPK kararının alındığı tarihten başlar; karardan sonra başlatılan takip iptal edilir. Karar oybirliğiyle verildi.

Uygulamaya etkisi: Bugün aynı kural SPKn m.86/4 ve m.97/2’dedir. Kurumdan alacaklı olan kişi, tasfiye sürerken takip yoluyla öne geçemez; alacağı için tasfiye bakiyesinden m.86/5’teki sıraya göre pay alabilir. Kesinleşme bilgisi karar metninde yer almıyor.

Yargıtay 15. HD, E.2006/7005, K.2006/7169, 07.12.2006

SPK’nın 16.08.2002 tarihli kararıyla faaliyetleri durdurulup tedrici tasfiyeye alınan bir aracı kurum adına YKF, İcra ve İflas Kanunu m.277 vd. uyarınca tasarrufun iptali davası açtı. Dava sürerken tasfiye kapandı ve kurumun iflası açıldı; ilk derece mahkemesi davayı takipsizlik nedeniyle açılmamış saydı.

Bilahare aracı kurumun tedrici tasfiyesi 14.10.2005 tarihi itibariyle kapanmış fon vekili tarafından tedrici tasfiyenin sonuçlandığının 01.12.2005 tarihinde ilan edildiği ve bu tarih itibariyle vekillik görevlerinin sona erdiği, aracı kurumun tedrici tasfiyeden önceki yasal organlarının görev ve yetkilerini yeniden üstlendikleri ve fon tarafından aracı kurumun iflasının istendiği mahkemeye bildirilmiştir.

İlke: Tasfiyenin sonuçlandığı ilan edilince fonun temsil yetkisi biter ve eski organlar yetkiyi geri alır; bu tarihten sonra fon vekiline yapılan tebligat geçersizdir. Kurumun iflası 11.04.2006’da açılmıştı; tasarrufun iptali davası iflasla durmayan acele davalardan olduğundan, mahkemenin iflas idaresine davayı takip edip etmeyeceğini bildirmesi için süre vermesi gerekirdi. Karar oybirliğiyle bozuldu.

Uygulamaya etkisi: SPKn m.86/3 ve Tazmin Yönetmeliği m.21 bugün aynı sonucu öngörür. Tasfiye kapanıp iflas açıldığında, kurum adına açılmış iptal ve alacak davalarında taraf sıfatı ve temsil yeniden kontrol edilmelidir. Kesinleşme bilgisi karar metninde yer almıyor.

Yargıtay 11. HD, E.2012/12119, K.2014/2981, 20.02.2014

Yukarıdaki 12. HD kararındaki aynı aracı kurum, müşterilerine ait hisseleri kendi kredi borcu için bankaya rehin vermişti. Tasfiyeyi yürüten YKF, kurumu temsilen hisselerin iadesi için karşı dava açtı; rehnin müşteri açısından sonuçları aracı kurum batarsa hisselerin akıbeti yazısında ayrıntılı ele alındı.

07.07.2009 tarihli … kapanış fiyatlarına göre toplam değeri 4.454.627,08 TL olan ve karşı davaya konu edilen hisse senetlerinin tüm semereleriyle birlikte davacı-karşı davalı fer’i zilyedliğinden alınarak, davalı-karşı davacı zilyedliği ve hesabına aynen iadesine

İlke: Tasfiyeyi yürüten kurum, aracı kurumu temsilen müşteri varlıklarını üçüncü kişilerden geri isteyebilir; rızası alınmayan müşterilerin hisseleri üzerindeki rehin, beş müşteri dışında geçersiz sayıldı ve Yargıtay hükmü oybirliğiyle onadı.

Uygulamaya etkisi: Av. Ahmet Karaca’ya göre tedrici tasfiyede YTM yalnız kurumun malvarlığını paraya çevirmez; kurum organlarının yetkisini kullanarak (SPKn m.86/3) müşterilere ait olup kurum dışına çıkarılmış varlıkları da geri isteyebilir. Kesinleşme şerhi karar metninde yer almıyor.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Kapsam, Sınır ve Başvuru
• Aracı Kurum Batarsa Hisselerim ve Nakdim Ne Olur?
• YTM Tazmin Başvurusu: Süre, Belgeler ve İtiraz
• Aracı Kurum İflasında SPK Sorumlu mu? Danıştay Ölçütü
• Tasfiye Edilen 131 Fon Listesi ve Ödeme
• Şirket Nakdi Tasfiye Edilen Fonda Kaldıysa: Hukuki Yol ve Nakit Planı

Kaynaklar

Mevzuat

1. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.53, m.82, m.84–86, m.96–98 — mevzuat.gov.tr (erişim 27.09.2026)
2. Yatırımcıların Tazmini ile Tedricî Tasfiye Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 29.03.2014/28956; değişik RG 26.08.2021/31580), m.20–32 — YTM’de yayımlanan metin (erişim 27.09.2026)

Kurum kaynakları

1. YTM, Tasfiye Halinde Toros Menkul Kıymetler Ticaret A.Ş. (Tasfiye Süreci) — ytm.gov.tr/Home/Sayfa/15; 26.04.2024 tarihli duyuru (“dağıtım oranı %100’e çıkarılmıştır”) — ytm.gov.tr/Home/Duyuru/43 (erişim 28.09.2026)
2. YTM, Toros tazmin sürecinin kapatılması ve tasfiye bakiyesinin dağıtımı ilanı — ytm.gov.tr (erişim 27.09.2026)
3. YTM, Tasfiye Halinde Toros Menkul Kıymetler Ticaret A.Ş. (Tazmin Süreci) — ytm.gov.tr/Home/Sayfa/13 (erişim 27.09.2026)
4. SPK Bülteni 2026/60 (17.09.2026) — spk.gov.tr
5. SPK Bülteni 2026/61 (17.09.2026), A/1, A/5, A/6, A/8 — spk.gov.tr
6. SPK, tasfiye konusu fonlara ilişkin süre düzenlemesi duyurusu (21.09.2026) — spk.gov.tr
7. SPK, tasfiye konusu fonlardaki yatırımcı sayısına ilişkin açıklama (23.09.2026) — spk.gov.tr

Yargı kararları

1. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2009/23524, K.2010/7902, 01.04.2010 — belge no 65027800 — karararama.yargitay.gov.tr
2. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi (kapatılan), E.2006/7005, K.2006/7169, 07.12.2006 — belge no 864673600 — karararama.yargitay.gov.tr
3. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2012/12119, K.2014/2981, 20.02.2014 — belge no 366433900 — karararama.yargitay.gov.tr

Güncelleme notu: 05.10.2026 — ilk yayın.