Oyun içinde biriktirilen parayı bir alım satım şirketine satmak, satıcı açısından gelir vergisiyle; satın alan şirket açısından ise ödeme ve belge düzeniyle ilgili iki ayrı soru doğurur. Şirketin ödeme sırasında vergi kesmemesi, oyuncunun kazancının vergiden muaf olduğu anlamına gelmez. Satışın arada bir yapılmasıyla, düzenli bir ticari faaliyet olarak yürütülmesi de aynı sonucu doğurmaz.
Gelir İdaresinin 17 Haziran 2022 tarihli, 38418978-125[6-18/10]-281844 sayılı özelgesi, oyunculardan oyun parası satın alan bir şirketin sorusunu cevaplıyor. Belgede ulaşılan sonuç, oyun parasının adı veya oyuncunun vergi kaydının bulunup bulunmamasından çok, faaliyetin nasıl yürütüldüğüne dayanıyor. Bugünkü uygulamada bu görüşün yanında, 2025’te yürürlüğe giren elektronik ticaret kesintisini de ayrıca kontrol etmek gerekiyor.
Yazıdaki bölümler
Oyuncunun sattığı şey kadar, satışı nasıl yaptığı da belirleyici
Özelgedeki şirket, oyun oynayarak coin kazanan ve vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerden bu coinleri satın alıyordu. İdare, bu satışları esnaf muaflığı içinde değerlendirmedi. Kazanç sağlama amacı taşıyan ve devamlılık göstermeyen işlemler için arızi ticari kazanç; ticari bir organizasyon içinde devamlı yürütülen faaliyet için ticari kazanç ayrımını yaptı.
Buradaki devamlılık değerlendirmesi yalnız banka hesabındaki transfer sayısını sayarak yapılamaz. Satış için düzenli stok oluşturulması, sürekli ilan verilmesi, alıcılarla kurulan düzen, başka oyunculardan alım yapılıp yeniden satılması ve işin yürütülmesine ayrılan organizasyon birlikte incelenir. Bunlar somut olayı anlamaya yarayan verilerdir; kanunda “şu kadar satışa kadar serbest” biçiminde bir oyun parası kotası yoktur.
| Olay | Özelgedeki yaklaşım | Sonucu değiştirebilecek kayıt |
|---|---|---|
| Kazanç amacıyla yapılan, devamlı olmayan satış | Arızi ticari kazanç | Yıl içindeki bütün işlemler, maliyet ve satış giderleri |
| Organizasyon içinde düzenli alım satım | Ticari kazanç | Alış-satış dökümü, ilanlar, stok ve faaliyet düzeni |
| Şirketin oyuncudan kendi hesabına satın alması | 2022 özelgesinde bu ödeme için GVK 94 kapsamında kesinti öngörülmüyor | Şirketin gerçek alıcı olduğunu gösteren sözleşme ve teslim kaydı |
| Şirketin başkalarının satışına aracılık edip bedeli aktarması | 2025 sonrası elektronik ticaret hükümleri ayrıca incelenir | Pazar yeri sözleşmesi, satıcının mükellefiyet durumu ve ödeme akışı |
350.000 TL, düzenli ticaret için vergisiz satış sınırı değildir
GVK 82’deki arızi kazanç istisnası 2026 gelirleri için 350.000 TL’dir. Özelgede geçen 43.000 TL ise 2021 yılı tutarıdır. İstisna, kapsama giren arızi kazançların yıllık toplamına uygulanır; her oyun, her hesap veya her satış için yeniden başlamaz. Devamlı ticari faaliyet kazancına da bu başlık altında uygulanamaz.
İkinci fark, satış bedeliyle kazanç arasındadır. GVK 82/1 kapsamında safi kazanç hesaplanırken satış bedelinden maliyet bedeli ve satış dolayısıyla yapılan giderler indirilir. Buna karşılık, oyun oynamak için yapılan bütün kişisel harcamaların satış gideri olduğunu varsaymak doğru olmaz. Harcamanın ne olduğu ve satılan oyun parasıyla ilişkisi gösterilmelidir.
Varsayımsal örnek: Gerçekten arızi nitelikteki bir satıştan 400.000 TL bedel alındığını, belgelenebilen maliyetin 80.000 TL, satış giderinin 20.000 TL olduğunu düşünelim. Bu varsayımlarla safi arızi kazanç 300.000 TL olur. 2026’da istisna hesabına girecek başka arızi kazanç bulunmuyorsa bu tutar istisna içinde kalır. Aynı 400.000 TL satışın düzenli bir ticari organizasyonun parçası olması hâlinde ise bu örnekteki istisna sonucu kullanılamaz.
Faturayı oyuncu mu, gider pusulasını şirket mi düzenler?
2022 özelgesi, ticari kazanç kapsamındaki satışta satıcının fatura; arızi kazanç kapsamındaki alımda şirketin gider pusulası düzenlemesi gerektiğini belirtiyor. Kişinin henüz vergi kaydı açmamış olması, gerçekte sürekli yürüttüğü işi arızi hâle getirmez. Alıcı şirketin yalnız “vergi levhası yok” beyanıyla yetinmesi bu nedenle eksik bir değerlendirme olur.
Gider pusulasında da güncel VUK 234 uygulanır. Genel süre teslim veya hizmetten itibaren azami yedi gündür. Kanunun aradığı bilgileri içeren ve bu süre içinde banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılan ödemeye ilişkin belgeler, belirtilen şartlarla gider pusulası yerine geçebilir. Sadece bir havale ekran görüntüsünün bulunması, gerekli içerik ve süre koşullarının karşılandığını göstermez.
Pratikte alım kaydı; satıcının bilgilerini, oyun ve sunucuyu, teslim edilen birim miktarını, bedeli, teslim anını ve ödeme belgesini aynı işlemle eşleştirebilmelidir. Oyun hesabı kullanıcı adı tek başına ödemenin kime yapıldığını veya satışın gerçekleştiğini açıklamaz. Ödeme başka kişiye gidiyorsa bunun nedeni ayrıca belgelenmelidir.
2022’deki “stopaj yok” cevabı, pazar yerinin bugünkü ödemesini tek başına çözmez
Özelge, şirketin oyun parasını doğrudan satın aldığı olaya ve o tarihteki GVK 94’e dayanıyor. GVK 94/19 ile 1 Ocak 2025’ten itibaren, 6563 sayılı Kanun kapsamındaki aracı hizmet sağlayıcıların ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların hizmet sağlayıcılara yaptıkları ödemeler için ayrı bir kesinti düzeni getirildi. İlgili Cumhurbaşkanı Kararıyla oran %1 olarak belirlendi; uygulamanın kapsam ve istisnaları 330 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanıyor.
Bu nedenle önce şirketin rolü sorulmalı: Oyun parasını kendi adına alıp daha sonra kendisi mi satıyor, yoksa oyuncunun başka bir müşteriye satışını sağlayıp tahsil ettiği parayı mı aktarıyor? İkinci durumda satıcının mükellefiyet durumu ve Tebliğdeki kesinti yapılmayacak ödeme grupları da kontrol edilir. İnternetten yürütülen her alım için otomatik %1 kesinti sonucu çıkarılamayacağı gibi, 2022 özelgesine dayanılarak bütün pazar yeri ödemelerinin kesintisiz olduğu da söylenemez.
330 Seri No.lu Tebliğin 6. maddesine göre ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle vergi mükellefiyeti bulunmayanlara yapılan ödemeler, ilgili belge veya GİB sistemiyle durum doğrulanarak kesintisiz yapılabilir. Diğer kesinti yapılmayacak gruplar için de kendi koşulları aranır. Mükellefiyetin veya ödemenin kapsamının kesin belirlenemediği durumda ise Tebliğ, kesinti yapılmasını ve şartları varsa yersiz kesintinin vergi dairesinden iadesinin istenebilmesini düzenler. Uygulanan %1 kesinti, yıllık beyan yükümlülüğünün yerine geçen nihai vergi değildir; ilgili gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir.
Bu özelge hangi soruları cevaplamıyor?
Belge, oyun oynayarak kazanılan paranın şirkete satışındaki gelir vergisi ve belge düzenini ele alıyor. Oyun geliştiren şirketin uygulama içi coin satışı, yayıncılık ve sponsorluk geliri, e-spor oyuncusunun ücreti veya blokzincirde işlem gören bir token aynı faaliyet değildir. KDV bakımından da bu özelgeden bütün oyun parası işlemleri için genel bir istisna çıkarılamaz.
Vergisel kayıt, işlemin başka hukuk alanları bakımından uygunluğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Şirketlerin üçüncü kişi ödemelerini ve alım kayıtlarını karşılaştırması, oyun parası ve e-pin işlemlerinde suç gelirine ilişkin riskleri değerlendirirken de önem taşır.
Özelge, başvuranın anlattığı olaya verilmiş idari görüştür. Başka bir satıcının farklı iş modeline uygulanması ve kişisel koruma etkisi, VUK 413 ve 369 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Sürekli satış yapan kişinin ilk ihtiyacı, kendisi için en yüksek istisna tutarını bulmak değil, faaliyet ve mükellefiyet türünü doğru belirlemektir.
Oyun parasını oyuncudan satın almakla, geliştiricinin kendi uygulamasında coin satması farklı iş modelleridir. İkinci modelde uygulama içi coin satışının KDV ve hizmet ihracı şartları ile platforma düzenlenecek fatura öne çıkar.
Oyuncudan oyun parası alımına ilişkin özelgenin tam metni
2022’de verilen bu görüş, oyuncudan alım yapan şirketin sorularını cevaplar. Metindeki kesinti yapılmayacağı yönündeki sonuç, 2025’te yürürlüğe giren elektronik ticaret ödemeleri düzenlemesi ve istisnaları incelenmeden bugünkü pazar yeri ödemelerine taşınmamalıdır.
Aşağıdaki metinler, GİB’in yayımladığı özelgelerden aktarılmıştır; yalnız sayfa düzeni web okumasına uyarlanmıştır. Özelge, başvuranın açıkladığı somut olay için verilen idari görüştür; herkese uygulanacak genel bir vergi istisnası veya bağlayıcı yargı kararı değildir.
17.06.2022 — Oyun parası ticaretinin vergilendirilmesi hk — tam metni açın
Tarih: 17.06.2022
Sayı: 38418978-125[6-18/10]-281844
GİB’deki resmî özelge kaydını açın
T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞIAnkara Vergi Dairesi BaşkanlığıGelir Kanunları Gelir Vergileri Grup MüdürlüğüSayı : 38418978-125[6-18/10]-281844 17.06.2022 Konu : Oyun parası ticaretinin vergilendirilmesi hk. İlgi : 13/04/2018 tarihli özelge talep formunuz. İlgide kayıtlı özelge talep formunda, şirketinizin online olarak oynanan oyunlardan kazanılan coinlerin (oyun paralarının) ticaretini yapmakta olduğu, bu oyun paralarını internette oyun oynayarak kazanan vergi mükellefi olmayan gerçek kişilerden satın almakta olduğunuz belirtilerek, vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerden aldığınız oyun paraları karşılığı yaptığınız ödemelerden stopaj yapılıp yapılmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Vergiden Muaf Esnaf" başlıklı 9 uncu maddesinde esnaf muaflığına ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, esnaf muaflığından faydalanabilecekler bentler halinde sayılmıştır.Aynı Kanunun 37 nci maddesinde, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır.Ticari faaliyet bir tür emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup bir gerçek kişinin ticari kazanç açısından gelir vergisi mükellefi olması için faaliyetin ticari bir organizasyona bağlı olarak yürütülmesi ve devamlılık arz etmesi gerekmektedir.Gelir Vergisi Kanunun 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de, arızi olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançların arızi ticari kazanç olduğu hükme bağlanmış ve maddenin ikinci fıkrasında, bir takvim yılında elde edilen arızi kazançlar toplamının (2021 yılı için 43.000 TL'lik)kısmının gelir vergisinden müstesna olduğu belirtilmiştir.Aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, vergi tevkifatı yapmak zorunda olanlar ile tevkifata tabi tutulacak ödemeler sayılmış olup, anılan maddede ticari kazançlar üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacağına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.Bu hüküm ve açıklamalar uyarınca, online olarak oynanan oyunlardan kazanılan coinlerin (oyun paralarının) Şirketinize satılması faaliyetinin esnaf muaflığı kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.Bu bağlamda, online olarak oynanan oyunlardan kazanılan coinlerin (oyun paralarının) ticaretini yapmakta olan şirketinizin vergi mükellefi olmayan gerçek kişilerden satın aldığı oyun paraları nedeniyle, bu kişilerce;- söz konusu faaliyeti kazanç sağlama amacıyla ve devamlılık arz etmeyecek şekilde yapmaları halinde, elde edilen kazançların arızi ticari kazanç,- söz konusu faaliyetin, ticari bir organizasyon dahilinde devamlı suretle yapılması halinde, söz konusu faaliyetin gerçekleştirilmesinden doğan kazancın ticari kazanç,olarak vergilendirilmesi gerekmektedir.Diğer taraftan, ticari kazanç kapsamında yapılan ödemeler karşılığı kişilerce Şirketinize fatura düzenlenmesi gerektiği, arızi kazanç kapsamında yapılan ödemeler için ise Şirketinizin gider pusulası düzenlemesi gerektiği ve yapılan ödemelerden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi kapsamında tevkifat yapılmayacağı tabiidir.Bilgilerinize sunulur.(*) Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.(**) İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.
Kaynaklar
- GİB, 17.06.2022 tarihli oyun parası ticareti özelgesi.
- GVK 37, 82 ve 94.
- 330 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği — elektronik ticarette kesinti kapsamı, matrah ve kesinti yapılmayacak ödemeler.
- VUK 234 — gider pusulası ve yerine geçen belgeler.
