Kripto Varlık Soruşturması: İhbardan Hükme Koruma Tedbirleri, Deliller ve Savunma Rehberi

Soruşturma nasıl başlar: beş tetikleyici

Kripto dosyaları beş kapıdan açılır ve hangi kapıdan açıldığı, ilk tedbirin ne olacağını belirler. En sık görüleni mağdur şikâyetidir: sahte yatırım platformuna para gönderen, cüzdanı boşaltılan ya da P2P işleminde dolandırılan kişi savcılığa başvurur ve dosya, mağdurun gösterdiği adres ya da IBAN’dan başlayarak ileriye doğru izlenir. İkincisi, platformun ya da bankanın kendi bildirimidir: şüpheli işlem bildirimi MASAK’a gider, MASAK analiz raporunu savcılığa iletir; ya da platform CMK 128/A uyarınca hesabı kırk sekiz saat askıya alıp durumu doğrudan başsavcılığa bildirir. Üçüncüsü, kolluğun kendi çalışmasıdır: siber suçlarla mücadele birimlerinin bahis, aklama ya da dolandırıcılık şebekelerine yönelik operasyonlarında yüzlerce hesap aynı anda dosyaya girer. Dördüncüsü, başka bir dosyadan gelen bulgudur: bir uyuşturucu ya da göçmen kaçakçılığı soruşturmasında ele geçen telefonda bulunan cüzdan verisi, ayrı bir kripto dosyası doğurur. Beşincisi, yurt dışından gelen taleptir: yabancı bir makam, kendi soruşturmasındaki varlığın Türk platformuna ulaştığını tespit eder ve adli yardımlaşma yoluyla dondurma ister.

Bu beş kapının hukuki sonucu farklıdır. Şikâyetle açılan dosyada ilk tedbir genellikle platformdan bilgi talebi ve 128/A askısıdır; MASAK kaynaklı dosyada yedi iş günlük erteleme ve ardından aklama şüphesiyle elkoyma; operasyon dosyasında eş zamanlı arama, cihaz incelemesi ve toplu elkoyma; yurt dışı kaynaklı dosyada ise dondurma talebi. Hesabında bir kısıt gören kişinin ilk sorması gereken soru, bu beş kapıdan hangisinin açıldığıdır; cevap, itiraz yolunu ve süresini belirler.

Dosyada kim ne yapar

İhbardan hükme zaman çizelgesi

Zaman çizelgesi her dosyada aynı değildir, ama kripto soruşturmalarında belirli kalıplar tekrar eder. İlk kırk sekiz saat, kısıtların saatidir: platform 128/A uyarınca hesabı askıya alır ve başsavcılığa bildirir; hesap sahibi savcıya başvurursa savcı yirmi dört saatte karar verir; MASAK devredeyse yedi iş günlük erteleme başlar. Bu saatlerde savcılık, askıdaki menfaate hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca hâlinde kendi yazılı emriyle el koyabilir; emir yirmi dört saatte hâkime sunulur, hâkim kırk sekiz saatte karar verir. Bu rejimi CMK 128/A rehberinde madde madde anlattık.

İlk hafta, kararların haftasıdır: savcılık sulh ceza hâkimliğinden 128 kararı ister; dosya operasyon dosyasıysa arama ve cihaz incelemesi kararları aynı gün alınır ve sabah uygulanır. Platforma bilgi yazısı gider; cevap on günde gelir. Bu haftada verilen kararlar, dosyanın geri kalanının zeminidir ve itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. 128 kararının şartlarını, aramanın usulünü ve itirazın nasıl yazılacağını ayrı yazılarda işledik.

İlk aylar, raporların aylarıdır: kolluğun zincir analizi, MASAK’ın analiz ve değer raporu, cihaz incelemesi raporu ve varsa savunmanın uzman mütalaası dosyaya girer; ifadeler alınır. Bu aşamada savunmanın en verimli işi, raporları ham veriyle karşılaştırmak ve kaynak dosyasını sunmaktır. Ardından iddianame ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı gelir; ikincisi elkonulan varlığın iadesini gerektirir ve gecikirse tazminat sebebidir. Kovuşturma aşamasında mahkeme tedbiri her celse yeniden değerlendirebilir; hükümle birlikte müsadere, mağdura iade ya da sahibine iade kararı verilir. Kesinleşmeden sonra haksız tedbir için CMK 141 uyarınca tazminat davası açılabilir.

Koruma tedbirleri matrisi

Aşağıdaki tablo, bir kripto dosyasında karşılaşılabilecek bütün tedbirleri tek yerde toplar. Her satır, tedbirin kim tarafından, hangi şüphe eşiğiyle ve ne süreyle uygulanabileceğini ve nasıl denetleneceğini gösterir; son sütun, tedbirin ayrıntılı işlendiği yazıya bağlanır.

Tablonun gösterdiği şey, aynı hesabın altı ayrı hukuki rejimle kilitlenebildiğidir ve hesap sahibinin ekranında bunların hepsi aynı görünür: “hesabınız kısıtlanmıştır”. Kısıtın kaynağını bulmadan itiraz yazılmaz; kaynağı bulmanın yolu platformdan kararın künyesini istemek ve UYAP’tan doğrulamaktır. Banka, MASAK, icra ve platform kaynaklı kısıtların tamamını hesap blokesi rehberinde, terimlerin farklarını elli terimlik sözlükte anlattık.

Şüpheli için: ilk hafta ve haklar

Şüpheli sıfatıyla dosyaya giren kişinin ilk haftasında dört karar verilir ve dördü de geri alınamaz. İlki, varlığa dokunup dokunmamaktır: arama ya da kısıttan sonra kurtarma ifadesinin başka kopyasıyla varlığı taşımak, dosyadaki en zararlı harekettir; 128 kararı varsa karara aykırılık, yoksa aklama şüphesi doğurur. İkincisi, şifre ve kurtarma ifadesinin verilip verilmeyeceğidir: Anayasa m. 38/5 ve CMK 147 uyarınca kimse kendini suçlayan beyanda bulunmaya zorlanamaz; kanun, şifresi çözülemeyen cihaz için elkoymayı öngörür, şifrenin söylenmesini değil. Bu kararı susma hakkı ve cihaz kilidi yazısında bütün yönleriyle ele aldık. Üçüncüsü, ifadede ne söyleneceğidir: cüzdan adresleri konusunda tahmin yürütmemek, susma hakkını kısmen kullanmak ve konuşulan kısmın doğru olmasını sağlamak. Dördüncüsü, kaynak dosyasının kurulup kurulmayacağı ve ne zaman sunulacağıdır; bu dosya elkoymayı kaldırmanın en etkili aracıdır ama ifadeyle çelişmemesi için müdafi ile planlanır.

Haklar bakımından üç madde her dosyada hatırlanmalıdır. CMK 153, müdafiin soruşturma dosyasını incelemesine ve örnek almasına imkân verir; kısıtlama kararı olsa bile tedbir kararlarının kendisi savunmadan saklanamaz. CMK 268, itiraz süresini kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta olarak belirler; internetteki eski kaynaklardaki yedi günlük süre 2024’te değişmiştir. CMK 141, koşulları oluşmadan uygulanan ya da zamanında kaldırılmayan tedbir için Devletten tazminat istenebileceğini düzenler; tedbir sürerken yazılı olarak yapılan koruma ve kaldırma talepleri, bu davanın zeminidir. Tazminat davasını haksız bloke ve elkoyma tazminatı yazısında anlattık.

Mağdur için: iz sürme ve iade

Mağdurun dosyadaki gücü, hızıdır. Varlık bir platforma ulaştıysa, 128/A askısı ilk kırk sekiz saatte uygulanabilir ve elkonulan menfaat mağdura ait olduğu anlaşıldığında soruşturma evresinde bile iade edilebilir (128/A-5). Varlık kişisel cüzdanda ya da yurt dışı platformdaysa, iz sürme ve dondurma talebi hemen başlatılmalıdır; yurt dışı platformlar kolluk taleplerine cevap verir ama bağlayıcı yol adli yardımlaşmadır ve aylar sürer. Mağdurun ilk günde yapması gerekenleri ilk yapılması gerekenler rehberinde, şikâyetten iadeye bütün süreci kripto para dolandırıcılığı rehberinde anlattık.

İade, üç maddeyle sağlanır: CMK 131/2 (128 kapsamında elkonulan malvarlığının mağdura iadesi), CMK 128/A-5 (askıdaki menfaatin erken iadesi) ve TCK 55/1 (müsadereden önce mağdura iade önceliği). Bu üç madde, mağdurun zararını belgeleriyle ve iade talebini açıkça yazmasını gerektirir; ceza hâkimi zararı hesaplamak zorunda değildir ve talep yoksa varlık müsadereye gidebilir. Birden fazla mağdurun aynı cüzdana para gönderdiği dosyalarda paylaştırma, hukuk davasına kalabilir; ihtiyati haciz yolunu ayrı bir yazıda ele aldık. Savcılığın dosyayı “kripto takip edilemez” gerekçesiyle kapatması hâlinde izlenecek yol ise kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz yazısının konusudur.

Şüpheli olmayan hesap sahibi: aracı hesap, P2P satıcısı, eş

Kripto dosyalarının önemli bir kısmında hesabı kısıtlanan kişi, dosyanın şüphelisi değildir. Mağdurun parası bir P2P işlemiyle bir satıcının hesabına gelmiş, satıcı USDT’yi teslim etmiş ve hesabı kilitlenmiştir; ya da bir kişi hesabını başkasına kullandırmış, hesap dolandırıcılıkta aracı olarak kullanılmıştır; ya da şüphelinin eşinin hesabına aktarılmış bir varlık dosyaya girmiştir. Bu üç konumun hukuki sonucu farklıdır. İyiniyetli P2P satıcısı, işlemin kayıtlarıyla (emir numarası, emanet süreci, karşı tarafın KYC’si, kendi banka hesabından ödeme) iyiniyetini belgeleyerek hem elkoymanın kaldırılmasını hem de ceza sorumluluğundan kurtulmayı sağlayabilir; bu konumu iyiniyetli P2P satıcısı yazısında anlattık. Hesabını kullandıran kişi ise 31 Temmuz 2026’dan bu yana TCK 158/4 kapsamındadır: dolandırıcılığa iştiraki yalnızca hesabını ya da ödeme aracını başkasına vermekle sınırlıysa ceza yarı oranında indirilir; ama bu bir cezasızlık değil, indirim sebebidir ve aracı hesap şüphesi dosyanın en sık görülen sıfatıdır. Eşin ya da yakının hesabındaki varlık için ise 128/1’in ikinci cümlesi ve CMK 131/1’in üçüncü kişilere ilişkin iade hükmü devreye girer; bu konuyu elkoyma yazısının üçüncü kişi bölümünde ele aldık.

Deliller: dört kaynağın birbirini doğrulaması

Kripto dosyasında delil dört kaynaktan gelir ve hiçbiri tek başına yetmez. Zincir kaydı, transferin gerçekleştiğini gösterir ama kimin yaptığını göstermez. Platform verisi, hesabın kime ait olduğunu ve hangi cihazdan kullanıldığını gösterir ama zincir dışındaki hareketi göremez. Cihaz verisi, cüzdan uygulamasını, kurtarma ifadesini ve yazışmaları gösterir ama CMK 134 usulüne uyulmadan alındığında hükme esas olamaz. İfade ve tanık beyanı, bu üçünü birbirine bağlar ama beyan olarak çürütülebilir. Savcılığın dosyayı kurması da, savunmanın dosyayı çözmesi de bu dört kaynağın eşleşmesine bağlıdır: mağdurun işlem kimliği ile platformun yatırma kaydı, platformun çekim adresi ile zincirdeki adres, zincirdeki adres ile cihazdaki cüzdan, cihazdaki cüzdan ile ifadedeki beyan.

Bu eşleşmenin teknik tarafını blockchain analizi ve fon takibi yazısında, teknik raporun nasıl kurulduğunu teknik uzman raporu yazısında, karıştırıcı kullanılan dosyalarda takibin sınırını demixing yazısında anlattık. Cihaz verisi bakımından 2026’nın en önemli gelişmesi, Anayasa Mahkemesi’nin CMK 134’ün bazı bölümlerini, elde edilen kişisel verilerin yargılama sonrasında saklanması ve silinmesine ilişkin güvence bulunmadığı gerekçesiyle iptal etmesidir (E. 2023/128, K. 2026/36, 12.2.2026); iptal hükmü yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek ve yasama organının bu süre içinde yeni düzenleme yapması beklenmektedir. Kripto dosyalarındaki emsal kararların haritasını içtihat yazısında topladık.

Dosyalarda en pahalıya mal olan on hata

Kısıtın kaynağını bulmadan itiraz yazmak

128/A askısına itiraz, 128 kararına savcıya başvuru, MASAK ertelemesine sulh ceza dilekçesi; her biri yanlış mercie gider ve süre geçer.

Aramadan sonra varlığı taşımak

Karara aykırılık, delil gizleme ve aklama şüphesi; dosyadaki en zararlı hareket.

Şifreyi aramanın ilk saatinde vermek

Susma hakkı, kullanılmadığı anda kaybedilir; anahtar bir pazarlık gücü olmaktan çıkar.

İfadede cüzdan adresi tahmin etmek

“Benim değil” denilen adresin zincir analizinde kişiyle ilişkilendirilmesi, bütün beyanların güvenilirliğini bitirir.

Kaynak dosyasını ekran görüntüleriyle kurmak

Dekontu yatırma numarasıyla eşlemeyen, özet değeri olmayan, tarih-tutar tablosu bulunmayan bir dosya hâkimi ikna etmez.

Yalnızca “kararın kaldırılmasını” istemek

Kısmi kaldırma, değer koruma ve geçim çekimi talepleri yazılmadığında hâkimin ret ile kabul arasında karar yazacağı bir yer kalmaz.

Tutanağı imzalamamak

İmzalamamak itirazı kaydetmez; şerh düşerek imzalamak kaydeder.

İtiraz süresini yedi gün sanmak

Süre 2024’ten bu yana iki haftadır; ama “öğrenme” tartışmasına girmemek için platform bildiriminden itibaren iki hafta içinde yetiştirmek gerekir.

Platform özetini ham veri sanmak

“Hesap şüpheliye aittir” özeti, erişim kayıtlarındaki cihaz ve konum verisiyle karşılaştırılmadan kabul edilmez.

“Kurtarma” hizmeti satanlara ikinci kez para vermek

Dondurulmuş adresi “açacağını”, blokeyi “kaldıracağını” vaat eden kişiler, mağduru ikinci kez mağdur eder; hiçbir özel kişi zincirdeki bir dondurmayı kaldıramaz.

2024-2026: kripto soruşturmalarını değiştiren dokuz düzenleme

Kripto soruşturmalarının hukuki zemini son üç yılda neredeyse baştan yazıldı. Bugün bir dosyada karşılaşılan tedbirlerin çoğu, 2024 öncesinde ya yoktu ya da başka şartlarla uygulanıyordu. Aşağıdaki takvim, dosya okurken “bu kural o tarihte var mıydı” sorusunun cevabıdır; kripto dosyalarında olay tarihi, karar tarihinden daha belirleyicidir.

Rehberde geçen terimler

Askıya alma

Platform, banka ya da ödeme kuruluşunun CMK 128/A uyarınca hesabı en çok kırk sekiz saat süreyle kendi kararıyla kilitlemesi. Adli bir tedbirdir ama kararı kurum verir.

Erteleme

MASAK’ın 5549 m. 19/A uyarınca şüpheli işlemi yedi iş günü süreyle askıya alması. İdari bir işlemdir; süre dolunca kendiliğinden biter.

Elkoyma

Malvarlığı değeri üzerindeki tasarruf yetkisinin adli kararla kaldırılması. Kripto varlıkta CMK 128 (hâkim), 128/A-4 ve 5549 m. 17 (gecikmede savcı) üzerinden uygulanır; platform hesabında kaydın kilitlenmesi, kişisel cüzdanda varlığın makamın adresine aktarılması biçimini alır.

Muhafaza altına alma

CMK 123 uyarınca ispat aracı ya da müsadere konusu olabilecek eşyanın rızayla teslim alınması; rıza yoksa elkoymaya dönüşür (CMK 127).

Müsadere

Suçta kullanılan eşyanın (TCK 54) ya da suçtan elde edilen kazancın (TCK 55) hükümle Devlete geçirilmesi. Kripto varlık kazanç müsaderesine konu olur; elkonulamayan varlığın karşılığı eşdeğer müsadereyle alınır.

İade

Elkonulan varlığın sahibine ya da mağdura geri verilmesi (CMK 131, 128/A-5). Kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve beraat iadeyi gerektirir.

İmaj (adli kopya)

Cihazdaki verinin bütünüyle ve değiştirilmeden kopyalanması; CMK 134/3’teki “yedekleme”. Bir kopyası şüpheliye verilir.

Özet değeri (hash)

Bir verinin matematiksel parmak izi; imajın alındığı andan itibaren değişmediğini ispatlar. Tutanağa yazılması gerekir.

Kurtarma ifadesi (seed phrase)

On iki ya da yirmi dört kelimelik dizi; cüzdanın bütün anahtarlarını yeniden üretir. Zihindeyken beyan, kâğıttayken belgedir.

İhraççı dondurması

Stablecoin ihraççısının (örneğin Tether) bir adresi kendi akıllı sözleşmesinde kara listeye alması. Türk mahkeme kararı değil, özel hukuk uygulamasıdır; Türkiye’de itiraz mercii yoktur.

Kaynak dosyası

Kripto varlığın meşru kaynağını gösteren belgelerin tek bir tarih-tutar tablosunda birleştirilmesi; elkoymanın kaldırılmasının en etkili aracı.

Katalog suç

CMK 128/2’de sayılan ve 128 elkoymasının uygulanabileceği suçlar. Aklama, banka kartı kötüye kullanımı ve bahis katalogda değildir.

Bu külliyatın bölümleri

Bu rehber bir haritadır; her tedbirin ayrıntısı aşağıdaki yazılarda işlenmiştir. Yazılar birbirine bağlıdır ve birlikte okunmak üzere kurgulanmıştır.

Malvarlığına yönelen tedbirler

• Kripto Varlıklara CMK 128 Kapsamında Elkoyma: Katalog Suç, Kuvvetli Şüphe ve Meşru Kaynak Savunması — kararın altı şartı, yol denetimi, karışık fonlar, üçüncü kişi ve kaynak dosyasının yedi katmanı.
• CMK 128 Katalog Suçları: Tam Liste, 128/A ile Farkı ve Kripto Dosyalarında Kapsam Denetimi — kataloğun tamamı ve kripto dosyalarındaki isnatların kapsam testi.
• Aklama Şüphesiyle Kripto Varlığa Elkoyma: 5549 sayılı Kanun m. 17, TCK 282 ve Savcının 24 Saati — katalog dışı aklamanın köprüsü, öncül suç ve üç kilit.
• Kripto Varlığa Elkoyma Kararına İtiraz: Süre, Merci, Gerekçeler ve Dilekçe Örneği — sekiz gerekçe kalıbı, kademeli talep ve dilekçe iskeleti.
• Kripto Varlıkların Müsaderesi: TCK 54-55, Eşdeğer Müsadere, İyiniyetli Üçüncü Kişi ve Mağdura İade — elkoymanın kalıcı sonucu ve mağdurun önceliği.
• Kripto Varlıklara Elkoyma ve Müsadere: USDT Dondurma, Soğuk Cüzdan, Saklama ve İade — elkonulan varlığın fiilen nerede beklediği, ihraççı dondurması, değer kaybı ve iade dilekçesi.
• CMK 128/A Nedir? 48 Saatlik Hesap Askıya Alma ve Elkoyma — kırk sekiz saatin fıkra fıkra işleyişi.
• Savcılık Blokesi: CMK 128 Elkoyma Kararı Nasıl Verilir, Nasıl İtiraz Edilir — banka hesapları bakımından 128 rejimi.

Fiziki ve dijital tedbirler

• Kripto Varlık Soruşturmalarında Arama Tedbiri: CMK’ya Göre Şartları ve Avukatın İzleyeceği Yol — makul şüphe, kararın unsurları, nesnelerin rejimi, tutanak şerhleri ve delil yasağı.
• Seed Phrase, Cüzdan Şifresi ve PIN Vermek Zorunda mıyım? Susma Hakkı ve Cihaz Kilidi — beyan ile eşya arasındaki çizgi, biyometrik kilit ve anahtarı vermenin lehe olduğu durumlar.
• Kripto Soruşturmasında Telefona ve Bilgisayara El Konulması: CMK 134 ve Cüzdan Verileri — cihaz incelemesinin teknik ve hukuki usulü.
• Yazılı Arama Kararı Olmadan Yapılan Aramalar ve Hukuka Aykırı Delil — sözlü emir ve delil yasağı.

Bilgi, delil ve uluslararası boyut

• Savcılık Kripto Borsasından Hangi Bilgileri İsteyebilir? CMK 128/A(7), KYC, IP, Cüzdan Verileri — on günlük süre, istenebilecek veriler, yurt dışı platformlar ve savunmanın okuması.
• Kripto Adli Bilişim: Blockchain Teknik Uzman Raporunu Nasıl Hazırlıyoruz? — raporun yöntemi ve dosyadaki işlevi.
• Uluslararası Kripto Varlık Dondurma ve İade — yurt dışı platform, adli yardımlaşma ve sınır ötesi delil.
• Kripto İşlemlerinde MASAK Şüpheli İşlem Bildirimi — ŞİB’in dosyayı nasıl başlattığı ve fon kaynağı incelemesi.

Mağdur ve hesap sahibi

• Kripto Para Dolandırıcılığı: Şikâyet, Delil, Fon Takibi ve Para İadesi ve Kripto Para Mağdurları Ne Yapmalı? — mağdurun yolu.
• Hesap Blokesi: Banka, Savcılık, MASAK, İcra ve Kripto Blokelerinin Tamamı — kısıtların bütün türleri.
• Haksız Bloke ve Elkoyma Tazminatı: CMK 141 — tedbirin bedeli.

Kripto varlık soruşturması hakkında sık sorulanlar

Haritayı bilmek, yolu kısaltır

Kripto varlık soruşturmalarının çoğu, tedbirlerin ağırlığından değil, tedbirlerin birbirine karıştırılmasından zarar görür. Kırk sekiz saatlik askıya itiraz yazılır, hâkim kararına savcıya başvurulur, elkonulan cihazla elkonulmuş varlık aynı sanılır, şifre ilk saatte verilir ve varlık ertesi gün taşınır. Bu rehberin amacı, dosyaya giren kişinin hangi tedbirin hangi kapıdan geçtiğini, kimin karar verdiğini, ne kadar süreceğini ve nasıl denetleneceğini ilk günde görebilmesidir. Geri kalanı, her tedbirin kendi yazısında, kendi şartları ve kendi savunma araçlarıyla anlatılmıştır.

Rehberin dayandığı metinler

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 67, 100-109, 116-123, 127, 128, 128/A (7571 sayılı Kanun, RG 25.12.2025, S. 33118), 131, 132, 134, 135, 139, 140, 141, 147, 153, 256-259, 267-271 (7499 sayılı Kanun, RG 12.3.2024, S. 32487), 332.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54, 55, 157-158 (158/4: 7589 sayılı Kanun, RG 31.7.2026, S. 33326), 245, 282; 5549 sayılı Kanun m. 4, 7, 8, 17, 19/A; 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 3, 35/B, 35/C, 99/A, 109/A (7518 sayılı Kanun, RG 2.7.2024, S. 32590); 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu.
• Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği; SPK III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı Tebliğler (RG 13.3.2025, S. 32840); MASAK Genel Tebliğleri Sıra No: 28 ve 29 (RG 12.6.2025 ve 28.6.2025); Tedbirler Yönetmeliği m. 24/A (RG 25.12.2024, S. 32763).
• Anayasa Mahkemesi, E. 2023/128, K. 2026/36, 12.2.2026 (RG 25.5.2026, S. 33264); AA ve diğerleri [GK], B. No: 2017/31079, 10.6.2021; Sait Görmüş [GK], B. No: 2022/19376, 12.12.2024. Yargıtay 16. CD, 10.10.2019, E. 2019/2637, K. 2019/5904; Yargıtay CGK, 26.6.2018, E. 2016/20-761, K. 2018/305.