Kripto Varlığa Elkoyma Kararına İtiraz: İki Haftalık Süre, Merci, Gerekçe Kalıpları ve Dilekçe Örneği

Platformdan gelen e-posta üç cümledir: hesabınız bir adli makam kararıyla kısıtlanmıştır, ayrıntı için ilgili savcılığa başvurunuz, anlayışınız için teşekkürler. E-postada kararın tarihi, sayısı, hangi maddeye dayandığı ve hangi hâkimlikten çıktığı yazmaz. Oysa itiraz süresi bu e-postanın okunduğu günden değil, kararın öğrenildiği günden başlar ve iki haftadır. Kripto varlığa elkoyma kararına itiraz, bu yüzden hukuki bir metin yazmaktan önce bir belge bulma işidir. Bu yazı, kararın nasıl bulunacağını, itirazın hangi mercie, hangi sürede ve hangi gerekçelerle yapılacağını, kademeli talep tekniğini ve bir dilekçe iskeletini anlatıyor. Kararın şartlarını halka halka denetlediğimiz CMK 128 kapsamında elkoyma yazısı bu yazının hukuki zeminidir; tedbirlerin bütününü kripto varlık soruşturması rehberinde topladık.

Önce karar: e-postadan UYAP’a

Elkoyma kararı hesap sahibine tebliğ edilmez; platforma bildirilir. Hesap sahibi kararı çoğunlukla platformun kısa mesajından öğrenir ve bu mesaj hukuken bir tebligat değildir. Kararı bulmanın üç yolu vardır. İlki, platformun uyum birimine yazılı başvuruyla kararın tarih ve sayısını, kararı veren makamı ve soruşturma numarasını istemektir; platform kararın içeriğini paylaşmayabilir ama künyesini vermeyi çoğunlukla kabul eder. İkincisi, e-Devlet ve UYAP Vatandaş üzerinden şüpheli sıfatıyla açılmış bir dosya olup olmadığını sorgulamaktır; dosya varsa karar orada görünür. Üçüncüsü, müdafiin UYAP Avukat Portalı üzerinden vekâletle dosyaya erişmesidir. Dosyada kısıtlama kararı (CMK 153/2) varsa müdafi karar metnini yine görebilir; kısıtlama, tedbire dayanak belgeleri kapsayabilir ama tedbir kararının kendisini savunmadan saklamanın hukuki bir gerekçesi yoktur. Hesabınızda bir kısıt olup olmadığını hangi kanallardan öğrenebileceğinizi bloke sorgulama yazısında anlattık.

Karar bulunduğunda dört bilgi not edilir: kararı veren hâkimlik (ya da savcılık), kararın tarih ve sayısı, dayanak maddesi ve kapsamı. Bu dört bilgi, itirazın merciini, süresini ve gerekçesini belirler.

Merci, süre ve etki

İtiraz, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır (CMK 268/1). Kararı veren hâkim ya da mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (268/2). Sulh ceza hâkimliği kararlarına karşı yetkili merci, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara sırasına göre sonraki hâkimlik, son numaralı hâkimlik için birinci hâkimliktir; tek hâkimlik varsa en yakın ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğidir (268/3-a). Kovuşturma evresinde mahkemenin verdiği elkoyma kararına itiraz ise 268/3’ün ilgili bentlerine göre bir üst numaralı mahkemeye ya da ağır ceza mahkemesine yapılır.

Süre, ilgilinin kararı öğrendiği günden itibaren iki haftadır. Bu süre 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun’la yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır; internetteki eski kaynaklarda hâlâ yedi gün yazar. Öğrenme günü, kararın metnine ulaşıldığı gündür; platformun kısa mesajı, kararın künyesini içermiyorsa öğrenme sayılmamalıdır. Bununla birlikte “öğrenme” tartışmasına girmemek için en güvenli yol, platformun bildiriminden itibaren iki hafta içinde itirazı yetiştirmektir.

İtiraz kararın yerine getirilmesini durdurmaz (CMK 269/1); kararı veren merci ya da itirazı inceleyen merci, yerine getirmenin geri bırakılmasına karar verebilir. Kripto dosyalarında bu hükmün pratik anlamı küçüktür, çünkü elkoyma zaten uygulanmıştır; ama değer kaybı riski taşıyan bir varlık için “yerine getirmenin geri bırakılması” yerine CMK 132’ye dayanan koruma talebi daha işlevlidir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir (271/4); bu yüzden dilekçe, tek atışlık bir metin gibi yazılır.

Sekiz gerekçe kalıbı ve hangisinin ne zaman yazılacağı

İtiraz dilekçesinin gücü, gerekçelerin sayısından değil sıralamasından gelir. Kararı hukuki temelinden vuran gerekçeler önce, kapsamı daraltan gerekçeler sonra, belgeye dayanan meşru kaynak savunması en sona yazılır; çünkü hâkim dilekçeyi baştan okur ve ilk sayfada kararın neden verilemeyeceğini görmelidir. Aşağıdaki sekiz kalıp, kripto dosyalarında yazdığımız itirazların iskeletidir; her dosyada hepsi bulunmaz, ama sırası değişmez.

1. Yol hatası

   Karar 128’e dayanıyorsa ama isnat 128/A’nın üç suçundan biriyse ve rapor alınmamışsa; ya da karar savcının 127 yazısıyla platform hesabına uygulanmışsa; ya da aklama isnadında 5549 m. 17 yerine doğrudan 128 kullanılmışsa, kararın hukuki temeli yanlıştır. Bu gerekçe her zaman ilk sırada yazılır.

2. Katalog dışı isnat

   İsnat 128/2’de yer almıyorsa (TCK 245, 282, bahis, 6362 suçları) karar verilemez. İsnat katalogdaymış gibi etiketlenmişse (bahis dosyasında “dolandırıcılık”), dosyada mağdur ve hile bulunmadığı gösterilir. Katalog listesi ve kapsam testi bu gerekçenin dayanağıdır.

3. Somut delil yokluğu

   Dosyadaki belgeler tek tek sayılır ve her birinin neyi gösterdiği yazılır: ŞİB idari bir bildirimdir, risk puanı bir olasılıktır, mağdur beyanı para iziyle birleşmemiştir. “Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe” eşiğinin altında kalındığı bu listeyle gösterilir.

4. Elde edilme bağının kurulmaması ve kapsam aşımı

   Karar “hesabın tamamı” diyorsa ama dosyada belirlenen şüpheli tutar bunun küçük bir kısmıysa, 128/1’in “bu suçlardan elde edildiğine dair” ve “somut olarak belirlenen” ibarelerine aykırılık ileri sürülür; kalan kısım için kısmi kaldırma istenir.

5. Rapor şartının yerine getirilmemesi

   128/1’in son cümleleri uyarınca karardan önce ilgili kurumdan değer raporu alınması gerektiği, dosyada raporun bulunmadığı ya da raporun suçtan elde edilen değeri tutar olarak belirlemediği yazılır. 128/A’da rapor şartının açıkça kaldırılmış olması karşıt argüman olarak kullanılır.

6. Yetki

   128/9 uyarınca kararı yalnızca hâkimin verebileceği; savcı emriyle uygulanan işlemin 128 anlamında elkoyma olmadığı; 24 ve 48 saatlik onay sürelerine uyulmamışsa elkoymanın kendiliğinden kalktığı ileri sürülür.

7. Ölçülülük ve süre

   Tedbirin amaca ulaşmak için gerekenden geniş olduğu, geçim ve ticari faaliyeti fiilen durdurduğu, değer kaybı riski taşıdığı ve makul süreyi aştığı; Anayasa Mahkemesi’nin AA ve diğerleri (B. No: 2017/31079) ve Sait Görmüş (B. No: 2022/19376) kararlarındaki ölçütlerin dosyaya uygulanması istenir.

8. Meşru kaynak

   Kaynak dosyası ek olarak sunulur; tek sayfalık tarih-tutar tablosu dilekçenin gövdesine, belgeler eklerine konur. Bu gerekçe, dördüncü gerekçeyle birlikte kısmi kaldırma talebinin belgesel dayanağıdır. Kaynak dosyasının katmanlarını elkoyma yazısının ilgili bölümünde anlattık.

Kademeli talep: dilekçenin sonuç kısmı

Kripto itirazlarında en sık gördüğümüz yazım hatası, dilekçenin yalnızca “kararın kaldırılmasını” istemesidir. Hâkim tam kaldırmaya ikna olmazsa dilekçe boşa gider. Sonuç kısmı, hâkime birden fazla çıkış kapısı bırakacak biçimde kademeli yazılır: kararın kaldırılması; kabul edilmezse elkoymanın dosyada belirlenen tutarla sınırlandırılıp kalan bakiyenin serbest bırakılması; kabul edilmezse değer kaybı riskine karşı CMK 132 uyarınca varlığın istikrarlı bir varlığa çevrilerek muhafazası ya da teminat karşılığında sahibine bırakılması; her hâlde geçim giderleri için aylık belirli bir tutarın çekilmesine izin verilmesi. Kademeli talep, hâkimin “ret” ile “kabul” arasında bir karar yazabilmesini sağlar ve kripto dosyalarında en sık sonuç veren teknik budur.

Dilekçe iskeleti

Aşağıdaki iskelet, platform hesabındaki kripto varlığa CMK 128 ile el konulan ve dosyada belirlenen şüpheli tutarın bakiyenin küçük bir kısmı olduğu bir dosya için yazılmıştır. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; gerekçe başlıkları dosyada bulunmayanlar çıkarılarak kullanılır. Bir dilekçe iskeleti, dosyanın belgeleriyle doldurulmadığında yalnızca bir kalıptır; her dosyada gerekçelerin ağırlığı değişir.

İtiraz reddedilirse

İtiraz üzerine verilen karar kesindir; aynı gerekçeyle ikinci bir itiraz yapılamaz. Bununla birlikte elkoyma sürekli bir tedbirdir ve dosya değiştikçe yeniden değerlendirilebilir. Üç yol açık kalır. İlki, yeni olguya dayanan kaldırma talebidir: isnadın değişmesi, raporun gelmesi ve şüpheli tutarı belirlemesi, mağdurun zararının karşılanması ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi, CMK 131 uyarınca iade talebinin zeminidir; 127 ile uygulanan elkoymalarda 127/4 uyarınca hâkimden her zaman karar istenebilir. İkincisi, kovuşturma aşamasında mahkemeden tedbirin kaldırılmasını istemektir; mahkeme tedbiri her celse yeniden değerlendirebilir. Üçüncüsü, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvurudur; başvuru, olağan yolların tüketilmesinden ve kesin kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır ve tedbirin uzun sürmesi mülkiyet hakkı bakımından başvuru konusu olabilir. Tedbirin haksızlığı sonradan anlaşılırsa CMK 141/1-j uyarınca tazminat davası açılabilir; şartlarını haksız bloke ve elkoyma tazminatı yazısında anlattık.

Aramada elkonulan cihaz ve belgeler için itiraz yolu aynıdır; ancak arama tutanağına düşülen şerhler bu itirazın belgesel dayanağı olduğundan, arama tedbiri yazısındaki tutanak bölümü bu yazıyla birlikte okunmalıdır. Kişisel cüzdandaki varlığa yönelik bir kararın fiilen nasıl uygulandığı ve platformdaki varlığın nerede beklediği ise elkoyma ve müsadere yazısının konusudur.

İtiraz aşamasında sorulanlar

Dayanaklar

• 5271 sayılı CMK m. 127, 128, 128/A, 131, 132, 141, 153, 267-271 (268: 7499 sayılı Kanun, RG 12.3.2024, S. 32487 ile değişik).
• 5549 sayılı Kanun m. 17, 19/A; 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m. 45-47.
• Anayasa Mahkemesi, AA ve diğerleri [GK], B. No: 2017/31079, 10.6.2021; Sait Görmüş [GK], B. No: 2022/19376, 12.12.2024.