Kripto Varlık Soruşturmalarında Arama Tedbiri: CMK’ya Göre Şartları ve Avukatın İzleyeceği Yol

Kripto soruşturmasında arama tedbiri kapak görseli

Sabah altıyı biraz geçe kapı çalınır. Kolluk, elinde bir sulh ceza hâkimliği kararıyla içeri girer; kararda “kripto varlıklara ilişkin cihaz, belge ve kayıtların” aranacağı yazar. Salondaki çekmecede bir donanım cüzdanı, kitaplığın arasında on iki kelimelik bir kâğıt, masada iki telefon ve bir dizüstü bilgisayar vardır. Bundan sonraki iki saatte olacaklar, dosyanın kaderini iddianameden daha fazla belirler: kâğıt fotoğraflanacak mı, cihaz açılacak mı, bilgisayarın imajı yerinde mi alınacak, tutanağa ne yazılacak? Bu yazı, kripto varlık soruşturmalarında aramanın kanuni şartlarını ve müdafiin kararı gördüğü andan tutanağın imzalandığı âna kadar izlemesi gereken yolu anlatıyor.

Arama, kripto varlık soruşturmalarında koruma tedbirlerini bütün olarak ele aldığımız rehberin fiziki tedbirler bölümüdür. Aramada bulunan eşyaya elkonulması (CMK 123, 127), cihazlardaki verinin incelenmesi (CMK 134) ve zincir üzerindeki varlığa elkonulması (CMK 128) birbirinden ayrı üç tedbirdir ve her biri ayrı karar ister. Bu ayrımı görmeyen bir savunma, aramanın en sık yapılan hatalarını da göremez.

Aynı sabahta üç ayrı tedbir: arama, elkoyma, inceleme

Kripto dosyalarında “arama” kelimesi üç farklı işlemi aynı anda anlatır ve kanun her birine ayrı bir madde ayırmıştır. CMK 116 ve devamındaki arama, gizli olanı ortaya çıkarmak için konuta, işyerine, kişinin üstüne ve eşyasına yönelen fiziki bir araştırmadır; hedefi, kişiyi yakalamak ya da delil bulmaktır. Bulunan eşyanın alınıp götürülmesi aramanın parçası değil, CMK 123 ve 127’ye tabi ayrı bir işlem olan elkoymadır. Bulunan bir telefonun ya da bilgisayarın içindeki verinin okunması, kopyalanması ve çözülmesi ise üçüncü bir tedbirdir: CMK 134, bunun için kuvvetli şüphe, başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması ve kural olarak hâkim kararı arar.

Bu üçlü ayrımın kripto dosyasındaki karşılığı şudur: bir donanım cüzdanının bulunması aramadır; cüzdanın torbaya konulup götürülmesi elkoymadır; cüzdanın içindeki anahtarla erişilen varlığın makamın kontrolüne geçirilmesi ise ne aramadır ne de o cihaza elkoymadır. Zincir üzerindeki varlık, ancak CMK 128’in şartlarıyla verilmiş ayrı bir kararla elkonulabilecek bir malvarlığı değeridir. Sabah altıda kapıdan giren kolluğun elindeki arama kararı, bu üç işlemden yalnızca ilkine yetki verir.

Aramada bulunan donanım cüzdanı üzerinden fiziki arama, eşyaya elkoyma, CMK 134 veri incelemesi ve CMK 128 elkoymasının ayrışmasını gösteren şema
Aramada bulunan bir donanım cüzdanı üzerinden üç ayrı tedbirin ayrışması: fiziki arama (CMK 116-121), eşyaya elkoyma (CMK 123, 127) ve veri incelemesi (CMK 134); zincir üzerindeki varlık için ayrıca CMK 128 kararı gerekir. Şema: PEGA Hukuk.

Aramanın eşiği: makul şüphe ve kararın dört unsuru

CMK 116, şüphelinin üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerlerin aranabilmesi için “yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe” arar. Bu eşik, tutuklama ve 128 elkoyması için aranan kuvvetli şüphenin altındadır; ama boş bir kalıp da değildir. Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 6. maddesi makul şüpheyi “hayatın akışına göre somut olaylar karşısında genellikle duyulan şüphe” olarak tanımlar ve iki ek şart koyar: ihbar veya şikâyeti destekleyen emareler bulunmalı, arama sonunda belirli bir şeyin bulunacağını öngörmeyi gerektiren somut olgular mevcut olmalıdır. Kripto dosyalarında bu somut olgu, çoğu zaman zincir analizinin şüpheliye ait bir adresi göstermesi ve o adresin bir kişisel cüzdandan yönetildiğine ilişkin işaretlerdir. Yalnızca platform hesabında bakiye bulunması, konutta bir şey bulunacağını öngörmeye yetmez; platform hesabındaki varlık zaten platformdadır ve ona ulaşmak için konuta girmek gerekmez.

Kararın kendisi CMK 119/2’de sayılan unsurları taşımak zorundadır: aramanın nedenini oluşturan fiil, aranacak kişi ve yer (ya da eşya), kararın geçerli olacağı süre. Bu üç unsur açıkça gösterilmelidir. Kripto dosyalarındaki kararlar, aranacak eşyayı çoğunlukla “kripto varlıklara ilişkin cihaz, belge ve kayıtlar” gibi genel bir ifadeyle tanımlar. Bu genellik tek başına kararı hukuka aykırı yapmaz, ama aramanın sınırını da genişletmez: “kripto varlıklara ilişkin” olmayan eşya kararın kapsamı dışındadır ve tutanakta ayrıca belirtilmelidir. Sürenin dolduğu bir kararla yapılan arama, kararsız aramadır.

Arama kararını ilk okuyuşta kontrol edilecek noktalar
Unsur Dayanak Kripto dosyasında ne aranır Eksikse sonucu
Kararı veren makam CMK 119/1 Konut, işyeri ve kapalı alanlarda yalnızca hâkim; gecikmesinde sakınca hâlinde savcı. Kolluk amirinin yazılı emri bu yerlerde yetmez. Yetkisiz makamın emriyle arama; delil hukuka aykırıdır
Fiil CMK 119/2-a Hangi suç, hangi olay; isnat ile aranan eşya arasındaki bağ Genel “kripto” araması; kapsam itirazı
Yer ve eşya CMK 119/2-b Adres tam mı; araç, depo, ofis kararda var mı; “eşya” tanımı neleri kapsıyor Kararda olmayan yerde arama kararsız aramadır
Süre CMK 119/2-c Kararın geçerlilik tarihi; aramanın bu tarih içinde başlaması Süresi dolmuş kararla arama
Zaman dilimi CMK 118 Konut ve kapalı yerlerde gece araması yasağı; suçüstü veya gecikmesinde sakınca istisnası kararda gerekçelendirilmiş mi Gece yapılan aramanın hukuka aykırılığı
Hazır bulunanlar CMK 119/4, 120 Savcı yoksa ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi; avukatın hazır bulunması engellenemez İşlem tanığı yokluğu; tutanağın güvenilirliği tartışılır

Gece, üçüncü kişinin evi ve avukat bürosu

CMK 118, konutta, işyerinde ve diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılmasını yasaklar; istisna, suçüstü ve gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile kaçan tutuklu veya hükümlünün yakalanmasıdır. Kripto dosyalarında “gecikmesinde sakınca” gerekçesi sık kullanılır: şüphelinin varlığı başka bir adrese taşıyabileceği ileri sürülür. Bu gerekçe, sabah altıdaki bir aramayı meşrulaştırmaya yeter mi? Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat önceye kadar süren dilimdir (TCK 6/1-e). Yaz aylarında sabah altı gece sayılmaz; kış aylarında sayılabilir. Tutanağa aramanın başlangıç saatinin dakikasıyla yazılması bu yüzden önemlidir. Yargıtay, hâkim kararı olmadan gece vakti konutta yapılan aramayı CMK 118/1 ve 119/1-4’e aykırı bulmuş ve bu şekilde elde edilen delilin hükme esas alınamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 16. CD, E. 2016/2112, K. 2017/1164).

Şüpheli dışındaki bir kişinin konutu veya işyeri ancak CMK 117’nin şartlarıyla aranabilir: aranan kişinin ya da delilin orada bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olaylar bulunmalıdır. Kripto dosyalarında bu hüküm, şüphelinin anne-babasının evi, eşinin ayrı ikametgâhı ya da şirket ortağının ofisi için gündeme gelir. Bu yerlerin aranması için, cüzdanın ya da kurtarma ifadesinin orada olduğuna işaret eden somut bir olay gerekir; “şüphelinin sık gittiği yer” olması yetmez. Avukat bürolarında ise CMK 130 uygulanır: yalnızca mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla sınırlı olarak, savcının denetiminde ve baro temsilcisinin huzurunda. Kripto varlıklarını avukatına emanet eden bir müvekkilin cüzdan bilgileri bu korumanın kapsamındadır; meslek sırrı itirazı yapılan belge zarflanıp mühürlenir ve kararı hâkim verir.

Bulunan eşyanın sınıflandırılması: hangi nesne hangi rejime tabi

Aramanın kripto dosyasına özgü zorluğu, bulunan nesnelerin çoğunun ne olduğunun kolluk tarafından anlaşılamamasıdır. Bir metal plakaya kazınmış yirmi dört kelime, bir kâğıt cüzdanın QR kodu, bir NFC kart ya da bir USB bellek, sıradan bir aramada dikkat çekmez. Aksine, dikkat çektiğinde de yanlış işleme tabi tutulur: kâğıt fotoğraflanır, cihaz açılır, telefondaki cüzdan uygulamasına girilip bakiye ekranı görüntülenir. Her nesne için doğru rejimi önceden bilmek, müdafiin arama sırasındaki en önemli araçlarından biridir.

Kripto dosyasında aramada karşılaşılan nesneler ve tabi oldukları rejim
Nesne Hukuki niteliği Uygulanacak hüküm Sık yapılan hata
Donanım cüzdanı (Ledger, Trezor vb.) Eşya; içindeki anahtar güvenli elemanda saklıdır, imajı alınamaz CMK 123, 127 (eşyaya elkoyma). Zincirdeki varlık için ayrıca CMK 128 Cihazın açılıp bakiyeye bakılması; cihaz alındı diye varlığa el konuldu sanılması
Kurtarma ifadesi (kâğıt, metal plaka) Belge; okunması hâlinde varlığa doğrudan erişim sağlar CMK 122 (belgeleri inceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir); zilyet kendi mührünü koyabilir Kolluğun kâğıdı fotoğraflaması; fotoğrafın tutanağa yazılmaması
Kâğıt cüzdan (QR kodlu) Belge ve aynı zamanda anahtar taşıyıcısı CMK 122; kopyalanması hâlinde tutanak QR kodun taranıp bakiyenin sorgulanması
Akıllı telefon, bilgisayar, tablet Bilgisayar ve bilgisayar kütüğü CMK 134: ayrı karar, yedekleme (imaj), kopyanın şüpheliye verilmesi Karar olmadan cihazın açılıp uygulamaya girilmesi; imaj alınmadan götürülmesi
USB bellek, harici disk, SD kart Bilgisayar kütüğü CMK 134 “Eşya” gibi işlem yapılıp içeriğin sonradan incelenmesi
Defter, not, banka dökümü, platform yazışması Belge veya kâğıt CMK 122 Kolluğun yerinde okuyup değerlendirmesi
Platform hesabı (telefonda açık oturum) Üçüncü kişi nezdindeki hesap; cihazın parçası değildir Bilgi ve belge talebi (CMK 128/A-7, 332); varlık için CMK 128 Açık oturumdan girip işlem geçmişinin görüntülenmesi ya da transfer yapılması

Kâğıdın üzerindeki on iki kelime bir belgedir

Kurtarma ifadesinin bulunduğu kâğıt, aramada karşılaşılan en kritik nesnedir ve hukuki niteliği çoğu zaman gözden kaçar. CMK 122/1 açıktır: hakkında arama işlemi uygulanan kimsenin belge veya kâğıtlarını inceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir. Kolluk bu yetkiye sahip değildir. Kolluğun kâğıdı okuması, fotoğraflaması ya da kelimeleri tutanağa yazması, kanunun kolluğa vermediği bir yetkinin kullanılmasıdır. Doğru işlem, belgenin zarfa konulup mühürlenmesidir; zilyet 122/2 uyarınca kendi mührünü de koyabilir veya imzasını atabilir. İnceleme sonucunda suçla ilgili olmadığı anlaşılan belgeler 122/3 gereği geri verilir.

Bu hükmün kripto dosyasındaki önemi şudur: kurtarma ifadesi kopyalandığı anda varlık fiilen erişilebilir hâle gelir. Kopyanın kim tarafından, hangi yetkiyle ve ne zaman alındığı, sonradan varlığın makamın adresine taşınmasının hukuka uygunluğunu belirler. Tutanakta “kâğıt fotoğraflandı” yazmıyorsa ama varlık sonradan hareket etmişse, savunmanın soracağı ilk soru anahtara kimin nasıl ulaştığıdır. Bu yüzden müdafi, aramada kâğıdın mühürlenmesini ister ve mühürlenmemişse, fotoğraflanıp fotoğraflanmadığını tutanağa yazdırır.

Telefon ve bilgisayar: arama kararı 134 kararı değildir

Aramada bulunan telefon ve bilgisayar iki ayrı rejime tabidir. Cihazın kendisine elkonulması CMK 123 ve 127’ye göre yapılır; içindeki verinin aranması, kopyalanması ve çözülmesi ise CMK 134’ün konusudur. 134/1, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde hâkimin, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının karar verebileceğini düzenler; savcının kararı yirmi dört saatte hâkim onayına sunulur ve hâkim yirmi dört saatte karar verir. Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır (134/3); yedekten bir kopya çıkarılıp şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilir (134/4). Şifrenin çözülememesi ya da işlemin uzun sürecek olması hâlinde cihaza elkonulabilir; çözüm ve kopyalama tamamlanınca cihaz gecikmeksizin iade edilir (134/2).

Yargıtay, bu usulü delilin geçerliliğinin şartı olarak okur. 16. Ceza Dairesi, hâkim kararı alınmadan, mahallinde imaj alınmadan ve ilgilisine kopyası verilmeden elkonulan dijital materyalden elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağını belirtmiş; maddedeki “yedekleme” ifadesinin imaj alma anlamına geldiğini, diskin alındığı anda özet (hash) değerinin hesaplanıp tutanağa yazılması ve bütün işlemlerin şüpheli veya müdafiin huzurunda yapılması gerektiğini vurgulamıştır (Yargıtay 16. CD, 10.10.2019, E. 2019/2637, K. 2019/5904). Cihaz yerinde imajlanamıyorsa seri numarası tutanağa yazılarak mühürlenir ve mühür ancak hâkim huzurunda açılır. Cihazın içindeki cüzdan verilerinin nerede bulunduğunu ve teknik incelemenin nasıl yürüdüğünü CMK 134 ve cüzdan verileri yazısında anlattık.

25 Şubat 2027’den sonra 134 değişecek

Anayasa Mahkemesi, 12.2.2026 tarihli ve E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı kararıyla CMK 134/1’in arama ve kopyalamaya ilişkin birinci cümlesinin bir bölümünü ve 134/2’nin elkoymaya ilişkin birinci cümlesinin bir bölümünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Gerekçe, elde edilen kişisel verilerin yargılamanın kesinleşmesinden sonra saklanması, silinmesi ve işlenmesinin sınırlandırılması konusunda kanunda hiçbir güvence bulunmamasıdır; Mahkeme bu eksikliği ölçüsüz bir sınırlama saydı. İptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı 25.5.2026’dan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. O tarihe kadar hüküm uygulanmaya devam eder; ancak karar, bugünden itibaren savunmaya somut bir talep hakkı kazandırır: alınan kopyaların soruşturma sonunda ne olacağının, saklama süresinin ve silinme usulünün dosyada belirlenmesini istemek. Yasama organının bu süre içinde yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir.

Donanım cüzdanı: elkonulan cihaz, elkonulmamış varlık

Donanım cüzdanı, kripto dosyasındaki en yanıltıcı nesnedir. Cihazın içinde varlık yoktur; özel anahtar vardır ve o anahtar güvenli bir yongada saklandığı için cihazın adli imajı alınamaz. Cihaza CMK 127 uyarınca elkonulması, zincirdeki varlığa el konulduğu anlamına gelmez; varlık aynı kurtarma ifadesiyle başka bir cihazda yeniden üretilebilir ve hareket ettirilebilir. Bu iki yönlü bir sonuç doğurur. Makam açısından, cihazı almak yetmez; varlığın makamın kontrolündeki bir adrese aktarılması için hem anahtara ulaşmak hem de CMK 128 kararı almak gerekir. Şüpheli açısından, cihaz alındıktan sonra kurtarma ifadesinin başka bir kopyasıyla varlığı hareket ettirmek, ortada bir 128 kararı varsa o karara aykırılık, karar yoksa bile suç delillerini gizleme ya da aklama şüphesi doğurur. Aramadan sonra varlığa dokunmamak, çoğu dosyada en doğru yoldur; bu konuyu şifre ve kurtarma ifadesi yazısında ayrıca ele aldık.

Aramada cihazın açılması, PIN girilmesi ya da ekranında bakiyenin görüntülenmesi 134 kapsamında bir “bilgisayar kütüğünde arama”dır ve ayrı karar ister. Kolluğun “sadece ne olduğuna bakalım” diyerek cihazı açması, kararsız bir 134 işlemidir. Müdafi bunu tutanağa yazdırır; cihazın kapalı hâlde, seri numarası kaydedilerek ve mühürlenerek muhafaza altına alınmasını ister.

Müdafiin izlediği yol: karardan tutanağa

Aşağıdaki sıra, bir kripto aramasında müdafiin fiilen yaptıklarını anlatır. Her adımın dayanağı kanundadır; ama uygulamada işe yarayan şey, adımların sırası ve her birinin tutanağa yansımasıdır.

  1. Kararı okumak ve kopyasını istemek

    CMK 120/3 uyarınca avukatın aramada hazır bulunmasına engel olunamaz; arama başlamışsa gelinir, henüz başlamamışsa gelene kadar başlamaması istenir, kolluk bunu kabul etmek zorunda değildir. Kararın ya da yazılı emrin aslı görülür; makam, fiil, yer, eşya tanımı ve süre kontrol edilir. Karar yalnızca konutu kapsıyorsa araç ve depo aranamaz. Sözlü emirle arama yapılamayacağını yazılı karar olmadan yapılan aramalar yazısında anlattık.

  2. Hazır bulunanları ve saati kaydetmek

    Savcı yoksa CMK 119/4 uyarınca ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin hazır bulunması gerekir; bulunmuyorsa bu husus tutanağa yazdırılır. Aramanın başlangıç saati dakikasıyla kaydedilir; gece yasağı buna göre denetlenir.

  3. Aramanın konusunu daraltmak

    Kararda “kripto varlıklara ilişkin” eşya yazıyorsa, bununla ilgisi olmayan belge ve cihazların aranmaması, alınmışsa tutanakta ayrıca gösterilmesi istenir. Aramada tesadüfen bulunan ve başka bir suça ilişkin görünen eşya için CMK 138 rejimi uygulanır; bunun tutanakta “tesadüfen ele geçirilen” olarak ayrılması, ileride kapsam itirazının zeminidir.

  4. Belgeleri mühürletmek

    Kurtarma ifadesi kâğıtları, kâğıt cüzdanlar, defterler ve platform yazışmaları zarfa konulup mühürlenir; müvekkilin kendi mührü ya da imzası eklenir (CMK 122/2). Kolluğun bu belgeleri okumaya veya fotoğraflamaya yetkisi bulunmadığı hatırlatılır; fotoğraf çekilmişse tutanağa yazdırılır.

  5. Cihazlarda 134 usulünü istemek

    Telefon ve bilgisayar için 134 kararı var mı sorulur. Varsa yerinde imaj alınması, özet değerinin tutanağa yazılması ve kopyanın verilmesi istenir. Yoksa cihazın açılmaması, kapalı hâlde ve seri numarasıyla mühürlenmesi talep edilir. Donanım cüzdanının açılmamasının ve hiçbir işlem yapılmamasının tutanağa yazılması istenir.

  6. Şifre sorusuna cevap vermemek

    Kolluğun cihaz veya cüzdan şifresini sorması hukuka aykırı değildir; ama müvekkilin cevap verme yükümlülüğü yoktur. Anayasa m. 38/5 ve CMK 147/1-e uyarınca kimse kendini suçlayan beyanda bulunmaya zorlanamaz; kanun, şifrenin çözülememesi hâlinde cihaza elkonulmasını öngörür (134/2), şifrenin söylenmesini değil. Müdafi bu hakkı arama sırasında hatırlatır.

  7. Tutanağı satır satır okumak

    Yönetmelik m. 11, tutanakta kararın tarih ve sayısı, aramanın yeri, tarihi ve saati, konusu, sonuçları, elkonulan eşyanın belirleyici bilgileri ve işlemi yapanların kimlikleri gibi unsurların bulunmasını ister. CMK 121/3 uyarınca elkonulan eşyanın tam bir defteri yapılır ve mühürlenir. Müdafi, her nesnenin seri numarasıyla, kapalı veya açık hâliyle, fotoğraflanıp fotoğraflanmadığıyla ve kimin elinde olduğuyla yazılmasını ister; eksik ya da yanlış yazılan her husus için şerh düşer.

  8. Belge ve defter istemek

    CMK 121/1 uyarınca aramanın 116 veya 117’ye göre yapıldığını ve fiilin niteliğini belirten belge, elkonulan eşyanın listesini içeren defter ve şüpheyi haklı kılan bir şey bulunmadıysa bunu belirten belge istenir. Tutanağın bir sureti ilgiliye verilir.

Tutanağa düşülecek şerhler: neyi yazdırırız

Arama tutanağı, ileride hukuka aykırılık iddiasının ve tazminat davasının tek yazılı zeminidir; aramadan aylar sonra “kâğıt fotoğraflanmıştı” demek, tutanakta yazmıyorsa ispatlanamaz. Kripto dosyalarında şerh olarak yazdırdığımız hususlar genellikle şunlardır: aramanın başlangıç ve bitiş saati; savcının hazır bulunup bulunmadığı ve işlem tanıklarının kimliği; her cihazın seri numarası ve arama anındaki durumu (kapalı, açık, kilitli); herhangi bir cihazın açılıp açılmadığı ve açıldıysa hangi ekranların görüntülendiği; kurtarma ifadesi kâğıtlarının fotoğraflanıp fotoğraflanmadığı ve mühürlenip mühürlenmediği; hiçbir kripto varlık transferinin yapılmadığı; imaj alınan cihazlar için özet değeri ve kopyanın verilip verilmediği; müvekkilin elkonulan eşyanın mülkiyetine ilişkin görüşü (CMK 121/2); kararın kapsamı dışında kalan eşyanın alınıp alınmadığı. Tutanağa yazılan bir şerh, imzalanmayan bir tutanaktan daha değerlidir: tutanağı imzalamamak itirazı kaydetmez, şerh düşerek imzalamak kaydeder.

Aramadan sonraki 24 ve 48 saatlik onay süreleri, bilgi talebi ve itiraz süresini gösteren zaman çizelgesi
Aramadan sonraki ilk iki hafta: 24 ve 48 saatlik onay süreleri, 134 kararının onayı, belge talebi ve itiraz süresi. Şema: PEGA Hukuk.

Aramadan sonra: onaylar, itiraz, hukuka aykırı delil ve tazminat

Aramanın bittiği saatte iki süre başlar. Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma işlemi yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar verir; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar (CMK 127/3). Savcı kararıyla yapılan 134 işlemi de yirmi dört saatte hâkim onayına sunulur ve hâkim yirmi dört saatte karar verir; süre dolar ya da hâkim aksine karar verirse kopyalar imha edilir (134/1). Bu iki sürenin işleyip işlemediği UYAP üzerinden takip edilir; onay kararı yoksa elkoymanın kendiliğinden kalktığı yazılı olarak savcılığa bildirilir ve eşyanın iadesi istenir.

Arama kararına ve elkoyma kararına karşı itiraz yolu açıktır; süre, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (CMK 268/1, 7499 sayılı Kanun ile değişik). Aramanın tamamlanmış olması itirazı konusuz bırakmaz: itiraz üzerine verilen hukuka aykırılık tespiti, hem aramada elde edilen delilin akıbetini hem de tazminat davasını doğrudan etkiler. Elkonulan eşya için CMK 127/4 uyarınca hâkimden her zaman karar istenebilir; iade için CMK 131’e dayanılır. İtirazın gerekçe kalıplarını ve dilekçe iskeletini itiraz yazısında topladık.

Hukuka aykırı arama, Türk ceza muhakemesinde delil yasağına bağlanmıştır: Anayasa m. 38/6 kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini söyler; CMK 206/2-a, 217/2 ve 289/1-i bu yasağı muhakemenin her aşamasında işletir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, adlî arama kararı gerektiren olayda karar alınmadan yapılan aramanın hukuka aykırı olduğunu ve bu yolla elde edilen delilin hükme esas alınamayacağını istikrarlı biçimde tekrarlar; aynı içtihat, gözle görülen ya da açıkta bırakılan şeylerin aramanın konusu olamayacağını da belirtir (Yargıtay CGK, 26.6.2018, E. 2016/20-761, K. 2018/305). Kripto dosyasında bu ilkenin karşılığı şudur: kararsız açılan cihazdaki cüzdan verisi, fotoğraflanan kurtarma ifadesi ve bunlara dayanılarak yapılan zincir analizi, hukuka aykırı delilin uzantısıdır ve savunma bunu ilk fırsatta, tercihen iddianamenin kabulünden önce ileri sürer.

Tazminat boyutu ise CMK 141/1-i ve j’den gelir: arama kararı ölçüsüz biçimde gerçekleştirilen ya da eşyasına koşulları oluşmadığı hâlde elkonulan kişi maddi ve manevi zararını Devletten isteyebilir. Ölçüsüzlük, kararın kapsamını aşan aramada, gereksiz yere açılan cihazlarda ve haklı bir sebep olmadan uzayan elkoymada somutlaşır. Davanın şartlarını haksız bloke ve elkoyma tazminatı yazısında, ceza davası sonrası tazminat sürecini ise ayrı bir yazıda anlattık.

Ofis, sunucu ve bulut: aramanın kapsamı nerede biter

Kripto işiyle uğraşan şirketlerin aranmasında iki soru öne çıkar. İlki, şirket ofisinin CMK 116 kapsamında “işyeri” olarak şüphelinin mi, yoksa 117 kapsamında üçüncü kişinin mi yeri sayılacağıdır; şüpheli şirketin ortağı ya da yöneticisiyse ofis genellikle 116 kapsamındadır, çalışanıysa 117 devreye girer. İkincisi, ofisteki bilgisayardan erişilen uzak sunucu ve bulut hesaplarıdır. Yönetmelik m. 17, yedeklemenin bilgisayar ağları ve uzak bilgisayar kütükleri hakkında da uygulanacağını söyler; ama bu, arama kararının otomatik olarak yurt dışındaki bir sunucuyu ya da üçüncü bir şirketin sistemindeki hesabı kapsadığı anlamına gelmez. Bir platform hesabına şüphelinin telefonundaki açık oturumdan girilmesi, cihazın aranması değil, üçüncü kişi nezdindeki bir sisteme erişimdir ve o hesaptaki bilgiler için doğru yol, platformdan bilgi ve belge istenmesidir. Savcılığın platformdan hangi verileri, hangi sürede isteyebileceğini bilgi talebi yazısında ele aldık.

Arama yapıldıktan sonra en çok sorulanlar

Kripto soruşturmasında evim aranabilir mi?

Evet; suç delillerinin evde bulunabileceğine ilişkin makul şüphe ve hâkim kararı (gecikmesinde sakınca hâlinde savcının yazılı emri) varsa konut aranabilir. Kolluk amirinin yazılı emri konut için yeterli değildir. Kararda fiil, yer ve geçerlilik süresi açıkça yazılı olmalıdır.

Polis donanım cüzdanımı aldı; kripto varlıklarıma el konulmuş mu oldu?

Hayır. Cihaza elkoyma (CMK 127) ile zincirdeki varlığa elkoyma (CMK 128) ayrı işlemlerdir. Varlığa elkonulabilmesi için ayrı bir hâkim kararı ve anahtara erişim gerekir. Bununla birlikte cihaz alındıktan sonra varlığı hareket ettirmek ciddi hukuki risk taşır.

Aramada seed phrase kâğıdımın fotoğrafını çektiler; bu hukuka uygun mu?

Belge ve kâğıtları inceleme yetkisi savcı ve hâkime aittir (CMK 122); kolluğun belgeyi okuması veya fotoğraflaması bu yetkinin aşılmasıdır. Doğru işlem kâğıdın zarfa konulup mühürlenmesidir. Fotoğraf çekildiyse bunun tutanağa yazdırılması gerekir.

Arama kararı olmadan telefonuma bakabilirler mi?

Telefonun içeriğinin incelenmesi CMK 134 kapsamındadır ve ayrı karar ister; arama kararı bu yetkiyi vermez. Karar olmadan açılan telefondan elde edilen veriler hukuka aykırı delildir.

Aramada avukatım hazır bulunabilir mi?

Evet; CMK 120/3 uyarınca avukatın aramada hazır bulunmasına engel olunamaz. Ancak kolluk avukatın gelmesini beklemek zorunda değildir; bu yüzden müdafiin aramaya en kısa sürede ulaşması ve tutanağa şerh düşmesi önemlidir.

Gece saat 05.30’da yapılan arama geçerli mi?

Konutta gece araması yasaktır (CMK 118); istisna suçüstü ve gecikmesinde sakınca hâlidir. Gece vakti güneşin batmasından bir saat sonra başlar ve doğmasından bir saat önce biter; mevsime göre 05.30 gece sayılabilir. Tutanaktaki saat ve kararın gerekçesi birlikte değerlendirilir.

Arama tutanağını imzalamazsam ne olur?

İmzalamamak itirazınızı kayda geçirmez; tutanak yine düzenlenir. Doğru yol, itiraz edilen her hususu şerh olarak yazdırıp imzalamaktır.

Aramanın iki saati, dosyanın iki yılı

Kripto dosyalarında arama, delilin toplandığı değil, delilin hukuka uygun ya da aykırı doğduğu andır. Kâğıdın mühürlenip mühürlenmediği, cihazın açılıp açılmadığı, imajın yerinde alınıp alınmadığı ve tutanağa ne yazıldığı, aylar sonra iddianamedeki her zincir analizinin dayanağını belirler. Kanun, bu iki saat için ayrıntılı bir düzen kurmuştur: makul şüphe, yazılı karar, gece yasağı, işlem tanıkları, belgeleri inceleme yetkisinin savcı ve hâkimde olması, 134’ün imaj ve kopya usulü, tutanak ve belge hakkı. Müdafiin işi bu düzeni aramada hatırlatmak ve her sapmayı tutanağa yazdırmaktır. Geri kalanı, itiraz ve yargılama aşamasında o tutanağın üzerinde kurulur.

Yazıda atıf yapılan metinler ve kararlar

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 116-123, 127, 128, 130, 131, 134, 138, 141, 147, 153, 206, 217, 267-271, 289; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6/1-e; Anayasa m. 20, 21, 38.
  • Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği (RG 1.6.2005, S. 25832; son değişiklik RG 29.4.2016, S. 29698) m. 5, 6, 11, 17, 31.
  • Anayasa Mahkemesi, E. 2023/128, K. 2026/36, 12.2.2026 (RG 25.5.2026, S. 33264) — CMK 134/1 ve 134/2’nin bazı bölümlerinin iptali; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir.
  • Yargıtay CGK, 26.6.2018, E. 2016/20-761, K. 2018/305; Yargıtay 16. CD, 10.10.2019, E. 2019/2637, K. 2019/5904; Yargıtay 16. CD, 8.3.2017, E. 2016/2112, K. 2017/1164.
  • 7499 sayılı Kanun (RG 12.3.2024, S. 32487) — CMK 268’de itiraz süresinin iki hafta olarak düzenlenmesi; 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025, S. 33118) — CMK 128/A.

About the Author

Ahmet Karaca

Avukat Ahmet Karaca, PEGA Hukuk & Danışmanlık bünyesinde özellikle kripto varlık hukuku, bilişim hukuku ve ceza hukuku alanlarında çalışmaktadır.

Kripto P2P işlemleri, kripto varlık hizmet sağlayıcılığı, SPK ve MASAK mevzuatı, banka blokesi, üçüncü kişi ödemesi ve kripto dolandırıcılığı soruşturmaları konularında makaleler yazmakta ve hukuki danışmanlık vermektedir. pegahukuk.com üzerindeki Kripto Varlık Hukuku içerik kümesinin yazarlığını yürütmektedir.

Bunlar da ilginizi çekebilir.