Şubat 2026’da Tether, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebiyle, yasa dışı bahis ve aklama soruşturmasına konu yaklaşık 544 milyon dolar değerindeki USDT’yi dondurdu; aynı soruşturma sürecinde bir milyar doları aşan varlığa el konulduğu açıklandı. Bir ay önce, Kapalıçarşı merkezli aklama operasyonunun dördüncü dalgasında, suç gelirlerinin paravan şirketler üzerinden kripto firmalarına aktarılarak yurt dışına çıkarıldığı iddiasıyla yüz milyonlarca liralık malvarlığına elkoyma kararı alındı. Bu dosyaların ortak hukuki zemini CMK 128 değil, 5549 sayılı Kanun’un 17. maddesidir. Aklama suçu 128’in kataloğunda yer almaz; ona ulaşan köprü 17. maddedir ve bu köprünün kendine özgü şartları, süreleri ve zayıf noktaları vardır. Bu yazı o köprüyü anlatıyor. Elkoymanın genel şartlarını CMK 128 yazısında, soruşturmanın bütününü kripto varlık soruşturması rehberinde ele aldık.
Aklama katalogda yok; köprü neden gerekti
TCK 282, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkaran ya da bunların gayrimeşru kaynağını gizlemek veya meşru yolla elde edildiği kanaatini uyandırmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutan kişiyi üç yıldan yedi yıla kadar hapisle cezalandırır. Kripto varlık, bu tanımdaki “çeşitli işlemler” için biçilmiş kaftandır: TL’den USDT’ye, USDT’den başka bir zincire, oradan bir karıştırıcıya ve yurt dışı platforma. Buna rağmen 282, CMK 128/2 kataloğunda yer almaz. Kanun koyucu bu boşluğu 5549 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle kapatmıştır:
“(1) Aklama ve terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe bulunan hallerde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesindeki usûle göre malvarlığı değerlerine elkonulabilir. (2) Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da elkoyma kararı verebilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim en geç yirmi dört saat içinde onaylanıp onaylanmamasına karar verir. Hâkimin onaylaması hâlinde 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 128 inci maddesinde belirtilen değere ilişkin rapor üç ay içinde alınır ve tekrar hâkim onayına sunulur. Onaylanmama veya raporun üç ay içinde alınamaması hâlinde Cumhuriyet savcılığının kararı hükümsüz kalır.”
5549 sayılı Kanun m. 17 (7262 sayılı Kanun ile değişik)
Madde iki şey yapar. İlk fıkra, aklama ve terörün finansmanı suçlarını 128’in usulüne bağlar: kararı hâkim verir, 128’in rapor şartı ve ölçülülük denetimi uygulanır. İkinci fıkra ise 128’de bulunmayan bir savcı yetkisi ekler ve bu yetkiyi üç kilide bağlar: yirmi dört saatte hâkim onayı, onaydan sonra üç ayda rapor, raporun yeniden hâkim onayına sunulması. Kilitlerden biri açılmazsa savcılığın kararı hükümsüz kalır. Kripto dosyalarında bu üç kilit, savunmanın en somut araçlarıdır; çünkü rapor süresi sıklıkla aşılır ve raporun yeniden hâkime sunulduğu dosyalarda bile onay kararı çoğu zaman bulunmaz.
Öncül suç: aklamanın gölgesindeki asıl soru
Aklama, kendi başına var olamayan bir suçtur; bir öncül suçtan kaynaklanan malvarlığı olmadan aklama olmaz. Bu yüzden 17. madde kararlarını denetlerken ilk soru, aklandığı iddia edilen malvarlığının hangi suçtan geldiğidir. Kanun, öncül suçun alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis gerektiren bir suç olmasını ister. Kripto dosyalarında bu şart üç yerde sınanır.
İlki bahistir. Yasa dışı bahis oynatmak ve bahis parasının nakline aracılık etmek 7258 sayılı Kanun’da hapis cezasıyla düzenlenmiştir ve öncül suç olabilir. Buna karşılık bahis oynamak, aynı kanunda idari para cezasına bağlanmış bir kabahattir; bahis oynayan kişinin kazandığı ya da kaybettiği para “suçtan kaynaklanan malvarlığı” değildir. Bahis sitesine para yatırmış bir kullanıcının hesabına aklama isnadıyla 17. madde kararı alınmışsa, öncül suç halkası kopuktur. Bahis dosyalarındaki bloke rejimini bahis ve hesap blokesi yazısında anlattık.
İkincisi, öncül suçun ispat derecesidir. Yargıtay, aklama mahkûmiyeti için öncül suçtan mahkûmiyet kararı aranmadığını ama öncül suçun işlendiğinin dosyada ortaya konulması gerektiğini kabul eder. Elkoyma aşamasında aranan, bu ispat değil, kuvvetli şüphedir; ancak öncül suça ilişkin hiçbir somut olgu bulunmayan bir dosyada aklama şüphesi de kuvvetli olamaz. “Kaynağı belirsiz para” tek başına aklama şüphesi değildir; aklama, belirli bir suçtan gelen paranın gizlenmesidir.
Üçüncüsü, TCK 282/2’dir: suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini bu özelliğini bilerek satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu fıkra, kripto dosyalarında P2P alıcı ve satıcılarını hedef alır: dolandırıcılık ürünü USDT’yi satın alan kişi, bunu “bilerek” yapmışsa aklamanın ikinci fıkrasından sorumludur. “Bilme” unsuru, iyiniyet tartışmasının ceza hukukundaki karşılığıdır ve fiyat, kanal ve hesap ölçütleriyle sınanır; bu ölçütleri müsadere yazısındaki iyiniyet bölümünde anlattık.
Temsili bir dosya: bahis oynayan müşteri, aklama isnadı ve üç kilit
Bir bahis operasyonunda site işletmecisinin hesaplarından geriye doğru izlenen para hareketleri, siteye para yatırmış yüzlerce kullanıcıyı dosyaya sokar. Bunlardan biri, kaybettiği bahis parasını kripto platformundan çektiği USDT ile ödemiş bir kullanıcıdır; savcılık, aklama şüphesiyle 5549 m. 17/2 uyarınca kendi kararıyla platform hesabına el koyar. Müdafi iki noktayı yazar. Öncül suç: bahis oynamak hapis cezası gerektiren bir suç değil, idari para cezasına bağlı bir kabahattir; kullanıcının kaybettiği para “suçtan kaynaklanan malvarlığı” değildir, tersine kullanıcının kendi meşru parasıdır ve aklama için gerekli olan gizleme maksadı, bahis borcunu ödemekte yoktur. Usul: savcının kararı yirmi dört saatte hâkim onayına sunulmuş, ama onaydan sonra üç ay içinde değer raporu alınıp yeniden hâkime sunulmamıştır; 17/2’nin açık hükmü gereği karar hükümsüz kalmıştır. Hâkimlik ikinci gerekçeyi yeterli bularak elkoymayı kaldırır; kullanıcı hakkında bahis oynama kabahatinden idari yaptırım süreci ayrıca yürür. Dosyadaki belirleyici belge, hukuki bir gerekçe değil, UYAP’taki tarih damgalarıydı.
Aynı hesapta üç rejim: 17, 19/A ve 128/A
Aklama şüphesi, kripto hesabına üç ayrı kanaldan dokunabilir ve bunlar sıklıkla karıştırılır. MASAK’ın 5549 m. 19/A’daki yetkisi, şüpheli işlemi yedi iş günü süreyle askıya almaktır; bu bir elkoyma değil, idari bir ertelemedir, hâkim kararı gerektirmez ve süre dolunca kendiliğinden biter. CMK 128/A, üç bilişim suçuyla sınırlı kırk sekiz saatlik askı rejimidir ve aklamayı kapsamaz. 5549 m. 17 ise adli elkoymadır: hâkim kararıyla (ya da savcı kararı ve onayla) konulur, süresi belirsizdir ve ancak itiraz, iade talebi ya da kararın hükümsüz kalmasıyla sona erer. Dosyada hangi rejimin uygulandığı, hesap sahibine gelen mesajdan anlaşılmaz; platformdan kararın künyesi istenir ve UYAP’tan doğrulanır.
| Ölçüt | MASAK 19/A ertelemesi | 5549 m. 17 elkoyması | CMK 128/A askısı |
|---|---|---|---|
| Niteliği | İdari | Adli koruma tedbiri | Adli; kurumun kendi işlemi |
| Karar mercii | Bakan (yetki devriyle bakan yardımcısı) | Hâkim; gecikmede savcı + 24 saatte onay | Kurum; elkoyma için hâkim veya savcı |
| Şüphe | Şüpheli işlem | Kuvvetli şüphe | Makul şüphe |
| Suç | Aklama ve terörün finansmanı şüphesi | TCK 282 ve terörün finansmanı | TCK 142/2-e, 158/1-f ve l, 245 |
| Süre | Yedi iş günü | Sınırsız; ölçülülük denetimi | 48 saat |
| Rapor | Yok | Savcı kararında onaydan sonra 3 ay; alınamazsa hükümsüz | Aranmaz |
| Denetim | Süre sonunda kendiliğinden biter; idari yargı | İtiraz (iki hafta), CMK 131 iade | Savcıya başvuru (24 saat) |
Bu üç rejim sırayla da uygulanabilir: MASAK yedi iş günü erteler, savcılık bu sürede 17. madde kararı alır, hesap açılmadan adli tedbire geçilir. Hesap sahibi çoğu zaman yalnızca sürenin uzadığını görür. Yedi iş günlük ertelemeyi MASAK blokesi yazısında, kripto özelindeki işleyişini MASAK 19/A ve yedi iş günü yazısında anlattık.
Platform bir yükümlüdür: ŞİB’den 17. maddeye giden yol
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları 2021’den bu yana 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüdür; kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama yükümlülükleri taşırlar. Aralık 2024’te Tedbirler Yönetmeliği’ne eklenen 24/A maddesi, kripto transferlerinde gönderen ve alıcı bilgilerinin iletilmesini zorunlu kılan “seyahat kuralını” getirdi; Haziran 2025’teki 29 Sıra No.lu Genel Tebliğ ise çekimlerde bekleme süreleri ve stablecoin transfer sınırları koydu. Bu düzenlemelerin aklama dosyasındaki karşılığı, platformun MASAK’a yaptığı şüpheli işlem bildirimidir. ŞİB, dosyanın başlangıç noktası olur; MASAK analiz raporunu savcılığa gönderir; savcılık 17. madde kararını alır.
Bu zincirde savunmanın dikkat etmesi gereken nokta, ŞİB ile kuvvetli şüphe arasındaki mesafedir. ŞİB, platformun kendi uyum kurallarına göre açıklayamadığı bir işlemi bildirmesidir; MASAK’ın analiz raporu, işlem örüntülerini değerlendirir. Bunların hiçbiri öncül suçu göstermez. 17. madde kararı, öncül suça ilişkin somut bir olgu (dolandırıcılık şikâyeti, bahis operasyonu tespiti, uyuşturucu dosyası) olmadan yalnızca ŞİB ve analiz raporuna dayanıyorsa, kuvvetli şüphe eşiğinin altındadır. ŞİB’in ne olduğunu ve fon kaynağı incelemesinin nasıl yürüdüğünü ŞİB ve fon kaynağı yazısında anlattık.
İki büyük dosyanın gösterdikleri
Şubat 2026’daki Tether dondurması, 17. madde rejiminin sınırlarını da gösterdi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Türk platformlarındaki hesaplara adli tedbir uygulayabilir; ama zincir üzerindeki USDT, Türk mahkemesinin kararıyla değil, ihraççının kendi kullanım koşullarına dayanarak dondurulur. Tether, kolluk kuvvetlerinden gelen bilgiler doğrultusunda ve ülke yasalarına uygun şekilde işlem yaptığını açıkladı. Bu, hukuken bir adli elkoyma değil, özel hukuk zemininde bir sözleşme uygulamasıdır; Türkiye’de itiraz edilecek bir merci yoktur ve dondurmanın kaldırılması ihraççının kendi sürecine bağlıdır. İhraççı dondurmasının nasıl işlediğini elkoyma ve müsadere yazısında, yurt dışı platformlardaki varlıklar için izlenecek yolu uluslararası dondurma ve iade yazısında anlattık.
Kapalıçarşı dosyası ise öncül suçun önemini gösterir: iddia, döviz ve altın ticaretinden elde edilen kayıt dışı gelirin paravan şirketler ve kripto firmaları üzerinden yurt dışına aktarılmasıdır. Burada aklama isnadı, kaçakçılık ve vergi suçları gibi öncül suçlara dayanır; kripto firmaları ise aracıdır. Bu tür dosyalarda kripto firması çalışanları ve müşterileri, kendi işlemlerinin öncül suçla bağını gösteren somut bir olgu olmadan 17. madde tedbirine maruz kalabilir. Savunma, paravan şirket iddiasının müvekkilin işlemlerine hangi kayıtla bağlandığını sormalıdır; gerçek faydalanıcı ve paravan şirket analizini ayrı bir yazıda anlattık.
17. madde kararına karşı savunmanın dört ekseni
Aklama şüphesiyle verilen elkoyma kararlarında savunma, 128’in genel denetimine dört özel ekseni ekler. Öncül suç ekseni: aklandığı iddia edilen malvarlığının hangi suçtan geldiği, o suçun alt sınırının altı ay veya daha fazla hapis gerektirip gerektirmediği ve dosyada öncül suça ilişkin somut olgu bulunup bulunmadığı. Kast ekseni: 282/1’in “gizleme” ve “meşru kanaat uyandırma” maksadı ile 282/2’nin “bilerek” unsuru; kripto transferinin normal bir yatırım ya da ticaret davranışı olarak açıklanabilir olması bu unsuru zayıflatır. Usul ekseni: savcı kararında yirmi dört saatlik onay, üç aylık rapor ve yeniden onay kilitlerinin işleyip işlemediği; işlememişse kararın hükümsüz kaldığının tespiti. Kaynak ekseni: varlığın meşru kaynağını gösteren dosya; aklama isnadında bu dosya yalnızca elkoymayı değil, isnadın kendisini de çürütür, çünkü kaynağı belgeli bir varlık tanım gereği aklanmış olamaz. Kaynak dosyasının nasıl kurulduğunu meşru kaynak savunması bölümünde anlattık.
Aklama dosyasına özgü bir de çıkış kapısı vardır: TCK 282/6, kovuşturma başlamadan önce suç konusu malvarlığının ele geçirilmesini sağlayan ya da yerini bildiren kişiye aklama suçundan ceza verilmemesini düzenler. Bu hüküm, kripto dosyalarında anahtarı vermenin lehe olduğu az sayıdaki durumdan biridir; ancak öncül suçtan sorumluluğu kaldırmaz ve kararı müdafi ile birlikte vermek gerekir. Bu tercihi şifre ve kurtarma ifadesi yazısında ele aldık.
Aklama şüphesiyle elkoyma hakkında sorulanlar
Aklama suçunda kripto varlığa el konulabilir mi?
Evet, ancak CMK 128 kataloğu üzerinden değil, 5549 sayılı Kanun m. 17 üzerinden. Madde, CMK 128’in usulüne atıf yapar ve gecikmesinde sakınca hâlinde savcıya karar yetkisi tanır.
Savcının aklama şüphesiyle verdiği elkoyma kararı ne kadar geçerlidir?
Karar yirmi dört saatte hâkim onayına sunulur ve hâkim yirmi dört saatte karar verir; onaylanırsa değer raporu üç ayda alınıp yeniden hâkime sunulur. Onaylanmama ya da raporun üç ayda alınamaması hâlinde karar hükümsüz kalır.
Bahis oynadığım için hesabıma aklama şüphesiyle el konulabilir mi?
Bahis oynamak idari para cezası gerektiren bir kabahattir, hapis cezası gerektiren bir suç değildir; bu yüzden bahis oynayanın parası aklamanın öncül suçundan kaynaklanan malvarlığı sayılamaz. Bahis oynatmak ve para nakline aracılık etmek ise hapis cezalı suçlardır ve öncül suç olabilir.
MASAK blokesi ile aklama elkoyması aynı şey mi?
Hayır. MASAK’ın 19/A yetkisi yedi iş günlük idari bir ertelemedir; 17. madde kararı ise süresiz adli bir elkoymadır. İkisi peş peşe uygulanabilir; hesap sahibi çoğu zaman yalnızca sürenin uzadığını görür.
Tether USDT’mi dondurduysa Türkiye’de nereye itiraz edeceğim?
Dondurma bir Türk soruşturmasına bağlıysa muhatap, talebi yapan başsavcılıktır; ancak dondurmanın kendisi Türk mahkemesinin kararı değil, ihraççının kullanım koşullarına dayanan bir uygulamadır. Kaldırılması için hem dosyadaki tedbirin kaldırılması hem de ihraççıya başvuru gerekir.
Şüpheli işlem bildirimi yapıldı diye hesabıma el konulur mu?
ŞİB tek başına elkoyma sebebi değildir; 17. madde kuvvetli şüphe arar ve kuvvetli şüphe, öncül suça ilişkin somut olgu gerektirir. ŞİB ve analiz raporundan ibaret bir dosyada verilen karar itiraza açıktır.
Dayanaklar
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m. 4, 17, 19/A (7262 sayılı Kanun, RG 31.12.2020 5. Mükerrer, S. 31351 ile değişik); Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik m. 4, 24/A (9305 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, RG 25.12.2024, S. 32763); MASAK Genel Tebliği Sıra No: 29 (RG 28.6.2025, S. 32940).
- 5237 sayılı TCK m. 282; 5271 sayılı CMK m. 128, 128/A, 131, 267-271; 7258 sayılı Kanun m. 5.
- Kamuya açık haber kaynakları: Tether’in İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebiyle yaklaşık 544 milyon dolarlık varlığı dondurması (7.2.2026); Kapalıçarşı merkezli aklama operasyonu dördüncü dalgası (6.1.2026).
