Yazar: Av. Ahmet Karaca · İlk yayın ve kaynak kontrolü:
Elkoyma kararında 1 BTC yazıyor; saklama adresinde ise 0,99998 BTC görünüyor. Aradaki fark işlem ücreti olabilir. Fakat aynı görüntü, yanlış tutarın gönderilmesinden veya henüz açıklanmamış başka bir çıkıştan da kaynaklanabilir. Bunu ayıran belge, cüzdan ekranının fotoğrafından ibaret olmayan bir transfer ve muhafaza kaydıdır.
Elkonulan kripto varlıkta mutabakat; hangi ağdaki hangi varlığın, hangi yetkiyle, hangi işlem üzerinden, ne kadar ücretle ve hangi saklama düzenine geçtiğini kayıtlarla eşleştirmektir. Transfer öncesindeki miktar, hedefe geçen miktar, ücret ve kalan miktar aynı hesapta açıklanabilmelidir. Bu çalışma, elkoymanın hukuka uygunluğunu veya varlığın kime ait olduğunu tek başına ispatlamaz.
Yazının bölümleri
Bu yazı, verilmiş bir kararın uygulanması ve sonrasındaki kayıt düzenine odaklanır. Tedbirin şartları, borsa hesabı ile kişisel cüzdan arasındaki fark ve iade yolları için kripto varlıklara elkoyma ve müsadere rehberine bakılabilir. Aşağıdaki tablolar, mevzuatta bütün kurumlar için belirlenmiş tek tip bir “kripto emanet formu” değildir; somut işlemin denetlenebilmesi için hazırlanmış bir kayıt çerçevesidir.
Karar, transfer ve saklama kaydı neden ayrı tutulmalı?
Karar, müdahalenin hukuki dayanağını ve kapsamını gösterir. Zincir işlemi, varlığın teknik hareketini gösterir. Saklama kaydı ise bu hareketten sonra erişimin, sorumluluğun ve bakiye takibinin nasıl sürdürüldüğünü açıklar. Bu üç belgeden biri diğerinin yerini tutmaz.
Bir borsa hesabındaki varlık, sağlayıcının kayıtlarında kısıtlanmış olarak kalabilir; başka bir adrese transfer edilmemiş olabilir. Kişisel cüzdandaki varlıkta ise donanım cihazının teslim alınması ile harcama kontrolünün güvenceye alınması farklı işlemlerdir. Bu nedenle tutanakta gerçekten ne yapıldığı yazılmalıdır: hesapta kısıtlama mı uygulandı, belirli varlık mı aktarıldı, yalnız cihaz mı teslim alındı?
CMK m.123/3, muhafaza altına alınan veya elkonulan eşya ya da malvarlığı değerlerinin kıymetinin tespitini düzenler. Miktar ile kıymet ayrı alanlardır: 1 BTC’nin miktarı aynı kalırken TL karşılığı değişebilir. Tutanaktaki değer, belirli tarih ve yöntemle yapılan tespittir; gelecekte aynı fiyattan satılacağına veya aynı TL tutarının ödeneceğine dair güvence değildir.
Transfer tutanağında hangi bilgiler bulunmalı?
Önce işlemi başka bir işlemle karıştırmayı önleyen bilgiler kaydedilir. “USDT gönderildi” ifadesi, ağ ve sözleşme belirtilmedikçe yeterince ayırt edici değildir. Aynı şekilde bir borsanın çekim referansı ile blockchain işlem kimliği farklı alanlara yazılır; biri bulunmuyorsa diğeri onun yerine işlem kimliği diye gösterilmez.
| Kayıt alanı | Ne gösterilmeli? | Hangi yanılgıyı önler? |
|---|---|---|
| Yetki ve kapsam | Kararın veya emrin mercii, tarihi, numarası; ilgili varlık ve işlem sınırı; uygulayan ve teslim alan kişiler. | Bir teknik erişimin bütün varlıklar üzerinde sınırsız tasarruf yetkisi sayılması. |
| Ağ ve varlık | Ağ adı, ana ağ/test ağı ayrımı; yerel para veya token; token sözleşmesi ve miktarın ondalık gösterimi. | Aynı sembolü taşıyan başka bir tokenın veya başka ağın kayda alınması. |
| Kaynak ve hedef | Tam adresler; hedefin ilgili muhafaza düzenine bağlandığını gösteren doğrulama; gerekiyorsa sağlayıcı hesap referansı. | Hedefin yalnız adres defterindeki adına bakılarak doğru kabul edilmesi. |
| Zaman ve zincir konumu | İşlem kimliği, blok numarası ve blok özeti; gözlem saati ve saat dilimi; kaydedildiği andaki onay veya kesinleşme durumu. | Yayınlanmış fakat henüz bloka alınmamış işlemin tamamlanmış sayılması. |
| Miktar ve masraf | Önceki miktar, aktarılması istenen miktar, gerçekleşen miktar, ücretin tutarı ve varlığı, kalan miktar. | Ağ ücretinin kayıp veya başka bir varlığın eksilmesi gibi gösterilmesi. |
| Değerleme | Fiyat kaynağı, fiyatın zamanı, kullanılan para birimi ve hesap yöntemi. | Farklı saatlerdeki iki fiyatın varlık eksilmesiyle karıştırılması. |
| Muhafaza ve teslim | Teslim eden ve alan, erişim rolleri, teslim zamanı, dayanak kayıtlar ve sonraki kontrolün kapsamı. | Transferden sonraki sorumluluk ve kayıt zincirinin belirsiz kalması. |
Tokenın ekranda görünen ondalık miktarı da doğrulanmalıdır. ERC-20 standardındaki decimals alanı, ham tutarın kullanıcıya nasıl gösterildiğiyle ilgilidir ve standartta isteğe bağlıdır; yalnız sembolden hareketle her token için aynı ondalık basamak varsayılamaz. ERC-20 standardı bu ayrımı açıklar.
1 BTC aktarılırken 0,99998 BTC gelirse hesap nasıl kapanır?
Varsayımsal örnek: Bir Bitcoin işlemine alınan harcanmamış çıktının toplamı 1,00000 BTC’dir. İşlemde yalnız doğrulanmış saklama adresine giden bir çıktı vardır; para üstü veya başka alıcı yoktur. Ağ ücreti 0,00002 BTC olarak gerçekleşmiştir. Bu örnek gerçek bir dosya veya ücret önerisi değildir.
| Kalem | Miktar | Dayanak |
|---|---|---|
| İşleme alınan toplam girdi | 1,00000 BTC | Harcanan önceki işlem çıktıları. |
| Saklama adresine çıkan tutar | 0,99998 BTC | İlgili işlemin hedef çıktısı. |
| Gerçekleşen ağ ücreti | 0,00002 BTC | Girdiler toplamı ile çıktılar toplamı arasındaki fark. |
| Açıklanamayan fark | 0,00000 BTC | 1,00000 − 0,99998 − 0,00002. |
Burada 0,00002 BTC, belgelendirilmiş işlem masrafıdır. Aynı 1 BTC girdiyle gerçek işlemdeki tek çıktı 0,99997 BTC ise ağ ücreti tanım gereği 0,00003 BTC’dir. Buna rağmen tutanakta ücret 0,00002 BTC yazıyorsa, 0,00001 BTC’lik bir kayıt uyuşmazlığı vardır; bu fark doğrudan kayıp sayılmaz. Tutanak, gerçek işlemdeki girdiler, bütün çıktılar ve bunlardan hesaplanan ücretle karşılaştırılarak düzeltilmelidir.
Bitcoin’de hesap, tek bir cüzdan ekranındaki toplam üzerinden değil, harcanan ve oluşturulan çıktılar üzerinden kurulabilir. Para üstü çıktısı varsa ayrıca gösterilir. Bir adresteki sıfır bakiye, aynı cüzdanın bütün adreslerinin boş olduğunu kanıtlamaz. Bu hesaplamanın teknik temeli Bitcoin işlem, ücret ve para üstü belgelerinde yer alır.
USDT aktarımında token miktarı ile ağ ücreti neden ayrılır?
Ethereum ana ağında olağan bir ERC-20 transferinde USDT miktarı ile ağ ücreti aynı varlık değildir: ücret ETH ile ödenir. Örneğin 10.000 USDT aktarılmış ve 0,001 ETH işlem ücreti gerçekleşmişse, bunlar iki ayrı varlık satırına kaydedilir. 0,001 ETH, 10.000 USDT’den aritmetik olarak çıkarılmaz. Bir sağlayıcının ayrıca USDT cinsinden hizmet veya çekim kesintisi uygulaması ise kendi kaydıyla açıklanması gereken farklı bir masraftır.
Gaz, işlemin gerektirdiği hesaplama için kullanılan ölçüdür; gwei ise ETH’nin bir alt birimidir. Gerçekleşen ücret, işlemde kullanılan gaz ile gerçekleşen gaz fiyatı üzerinden değerlendirilir. Başarısız bir işlemde de ücret harcanabilir. Ethereum’un gaz ve ücret belgesi, bu yüzden miktar kaydından ayrı bir ücret kaydı tutulmasını anlamlı kılar.
“Başarılı” etiketi de tek başına hedefe istenen tokenın ulaştığını göstermez. İşlem makbuzu, doğru token sözleşmesinin hareket kayıtları ve hedef bakiyesi birlikte okunur. Ethereum makbuzundaki durum, blok, kullanılan gaz ve gaz fiyatı alanları resmî JSON-RPC belgesinde açıklanır. Başka ağlar, akıllı hesaplar ve masrafı üçüncü kişinin ödediği yapılar kendi işleyişleriyle incelenmelidir.
Önceki ve sonraki bakiye hangi anda sabitlenmeli?
“İşlemden önce” ve “işlemden sonra” ifadeleri, hangi zincir konumuna bakıldığını göstermelidir. Başlangıç ve kapanış için blok numarasıyla birlikte blok özeti; ekran veya kayıt için de alınma saati ve saat dilimi tutulur. İşlemin bloka alınma zamanı ile görevlinin ekran görüntüsünü aldığı saat aynı bilgi değildir.
İki blok arasındaki bakiye farkını tek bir transfere bağlamadan önce aradaki diğer hareketler incelenir. Aynı blok içinde başka giriş veya çıkış varsa blok sonu bakiyesi bunları da içerir. Dolayısıyla yalnız iki bakiye ekranı, hedef transferin miktarını ispatlamaya yetmeyebilir; işlem sırası ve ilgili hareket kayıtları gerekir.
Bir saklama adresi için belirli dönem hesabı şu mantıkla kurulur: açılış miktarı + doğrulanmış girişler − doğrulanmış çıkışlar − aynı varlıktan ödenen ücretler = beklenen kapanış miktarı. Ücret çıkış toplamına zaten dâhil edilmişse ikinci kez düşülmez. Token ve ağ parası için ayrı hesap açılır. Beklenen miktar ile gözlenen kapanış arasındaki fark, açıklanmış bir kaleme bağlanmadıkça açık bırakılır.
Adres birden fazla dosya için kullanılıyorsa toplam bakiye, tek dosyanın miktarı gibi sunulamaz. Dosyaya bağlanan girişler, izinli çıkışlar ve masraf dağılımı ayrı kayıtlarda izlenmelidir. Sonradan gelen, kaynağı henüz açıklanmayan bir transfer de kendiliğinden önceki dosyanın elkonulan varlığına eklenmez.
Tutanağa ne yazılır, hangi bilgi erişimi sınırlı tutulur?
İşlemi denetlemek için gereken adres ve işlem kimliği ile varlığı harcatabilen özel anahtar aynı nitelikte bilgi değildir. Özel anahtar, seed phrase ve ek kurtarma parolası genel dağıtıma giren tutanak metnine, ekran görüntüsüne veya teknik rapor tablosuna yazılmaz. Elde edilmiş gizli materyalin muhafazası gerekiyorsa dosyanın usulüne uygun, erişimi sınırlandırılmış delil ve emanet düzeni kullanılır; asıl kayıtta bunun delil referansı ve teslim zinciri gösterilir.
Bu ayrım, savunmanın delile erişim hakkını ortadan kaldıran genel bir gizlilik kuralı değildir. Amaç, dosyanın çoğaltılmasıyla varlık üzerinde yeni ve denetimsiz tasarruf imkânı doğurmamaktır. Erişimin kim tarafından, hangi yetkiyle ve nasıl sağlanacağı somut dosyanın usulüne göre çözülür. Açık adresler de kişisel veya soruşturmaya ilişkin bilgi taşıyabilir; kamuya açıklanacak kopya ayrıca değerlendirilir.
Kâğıt cüzdandaki iki QR kodundan biri alım adresini, diğeri özel anahtarı içerebilir. Fotoğrafı bütünüyle rapora eklemek bu ayrımı ortadan kaldırır. Üzerinde “adres” yazdığı varsayılarak rastgele bir çevrimiçi QR hizmetine yüklemek yerine, içerik yetkili ve güvenli inceleme ortamında belirlenir. Cihaz ve dosya ediniminin hukuki sınırları için CMK 134 ve cüzdan verileri incelemesi tamamlayıcıdır.
Kaynak dosyanın korunması, erişim kayıtları, kopyaların bütünlük kontrolü ve teslim geçmişi de önemlidir. Dosya özeti, yani hash, sonradan karşılaştırma yapmayı sağlar; içeriğin doğru kişiye ait olduğunu veya ilk elde edilişin hukuka uygunluğunu tek başına göstermez. NIST IR 8387, dijital delillerin muhafazasında kaynak, bütünlük ve erişim denetiminin birlikte ele alınmasına dayanak sağlar.
Muhafaza sürerken kim, neyi kontrol eder?
Transfer onaylandıktan sonra kayıt işi bitmez. Teslim edilen miktarın hangi kişi veya kuruluşun muhafazasında olduğu, kimlerin hangi işlemleri yapabildiği, erişim değişikliklerinin nasıl kaydedildiği ve sonraki bakiyelerin hangi kapsamda kontrol edildiği belirli olmalıdır. Her dosyada aynı marka cihaz veya aynı saklama modelinin kullanıldığı varsayılamaz.
CMK m.132/4 elkonulan eşyanın değerinin muhafazası ve zarar görmemesi için gerekli tedbirlerin alınmasını düzenler. Maddenin ilk üç fıkrası ise zarar veya esaslı değer kaybı tehlikesi hâlinde hüküm kesinleşmeden elden çıkarmanın şartlarını, karar merciini ve ilgililerin dinlenmesini ele alır. Bu çerçeve, her fiyat düşüşünde kriptonun kendiliğinden satılması veya değer kaybının otomatik olarak karşılanması anlamına gelmez. Somut tehlike, uygun muhafaza seçeneği ve yetkili merciin kararı ayrı değerlendirilir.
Kontrol sırasında açıklanamayan çıkış, erişim kaybı veya sağlayıcı kaydıyla zincir arasında uyuşmazlık görülürse önce mevcut kayıtlar korunur. Hangi farkın hangi anda ortaya çıktığı ve varlığın bugün doğrulanabilen durumu yetkili makama somutlaştırılır. “Bakiye azalmış” şeklindeki tek cümle yerine, önceki kontrol, sonraki kontrol ve aradaki işlemler gösterilir.
İade kararı verilirse son tutanak neyi uzlaştırır?
İade aşamasında ilk teslim miktarı, aradaki bütün izinli hareketler, gerçekleşen masraflar ve mevcut miktar aynı dosya çizelgesinde karşılaştırılır. İade için bildirilen adresin doğru ağla uyumu ve hak sahibiyle bağlantısı ayrıca doğrulanır; eski bir işlemde kullanılan adrese sorgusuz gönderim yapılmaz.
CMK m.131, muhafaza gereği kalmayan veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılan eşyanın iadesini; ikinci fıkrasında ise m.128 kapsamında elkonulan, mağdura ait olan ve delil olarak artık ihtiyaç duyulmayan değerlerin sahibine iadesini düzenler. Bu nedenle yalnız başarılı bir transfer kaydı, paranın belirli bir kişiye ödenmesi için yeterli hak sahipliği kararı değildir. Müsadere ve mağdura iade arasındaki ayrım kripto varlıkların müsaderesi incelemesinde ayrıntılandırılmıştır.
İade de zincir transferiyle yapılmışsa yeni işlem kimliği, hedefe geçen miktar, ücret, zaman ve teslim kaydı korunur. Varlık daha önce yetkili kararla elden çıkarılmışsa kripto miktarıyla satış bedeli birbirine karıştırılmaz; satış, gider ve ödeme kayıtları üzerinden hesap kurulur.
BTC miktar mutabakatı: hesabı karşılaştırın
Bu araç aynı kapsam ve dönem için girilen BTC miktarlarını toplar. Önce hangi adresin veya adres grubunun hesabını tuttuğunuzu belirleyin; açılış ve kapanış aynı kapsama ait olmalıdır. Kapsam içindeki adresler arasında hareketi dış giriş veya çıkışa eklemeyin; kapsam dışından ödenen ücreti düşmeyin. Ağdan veri çekmez; adres, anahtar veya dosya istemez. Hukuki sorumluluk, hak sahipliği veya işlemin geçerliliği hakkında karar vermez. Her alanı belgeye dayandırın; bilinmeyen miktarı sıfır kabul etmeyin.
Hesap: Açılış + giriş − çıkış − ücret = beklenen kapanış. Çıkış alanına yalnız ücret hariç miktarı yazın. Aynı ücreti iki kez düşmeyin; başka tokenları veya TL tutarını bu BTC hesabına eklemeyin.
Ondalık ayracı virgül veya nokta olabilir; binlik ayırıcı kullanmayın. En fazla sekiz ondalık basamak girin. Sıfır olduğu bilinen alana 0 yazın. Giriş değiştiğinde eski sonuç temizlenir.
Örnek düğmesi, kaynak cüzdanın hesabını doldurur: 1 BTC açılış, dışarı aktarılan 0,99998 BTC, 0,00002 BTC ücret ve sıfır kapanış. Hedef saklama adresi bu hesabın dışındadır; hedefteki 0,99998 BTC kaynak cüzdanın kapanışına yazılmaz.
Hesap aracının çalışması için JavaScript gerekir. Yukarıdaki formülü ve 1 BTC’lik varsayımsal tabloyu kullanarak aynı karşılaştırmayı elle yapabilirsiniz.
Kaynaklar ve kapsam
20 Ekim 2026 tarihli bu incelemede, iPROCEEDS-2 kapsamında hazırlanmış 2021 tarihli kılavuzun raporlama yaklaşımı güncel mevzuat ve protokol belgeleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Kılavuzdaki eski cihaz menüleri ve örnek ücretler güncel işlem talimatı olarak aktarılmamıştır. Tablolar ve sayısal örnek, bu yazı için hazırlanmış açıklama araçlarıdır.
- Kripto Paralara El Koyma Kılavuzu, iPROCEEDS-2, 2021; bölüm 3.9, basılı s.117, PDF s.122. Kripto adı, miktar, ücret, zaman dilimi, işlem kimliği ve adreslerin kaydı; gizli anahtarların raporda ifşa edilmemesi.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.123, 131 ve 132: kıymet tespiti, iade, muhafaza ve elden çıkarma.
- Bitcoin Developer Guide — Transactions: girdiler, çıktılar, ücret ve para üstü.
- Ethereum — Gas and fees; JSON-RPC işlem makbuzu; ERC-20 standardı: ücret, işlem durumu ve token miktarı.
- NIST IR 8387 — Digital Evidence Preservation: Considerations for Evidence Handlers, Eylül 2022: dijital delilin kaynağı, bütünlüğü ve erişim denetimi. Türk hukukunda bağlayıcı bir muhafaza formu değildir.
