Son güncelleme: · İlk yayın: 28.09.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
Kredili işlem (marjin işlem) yapan yatırımcılar, piyasadaki sert dalgalanmalarla birlikte aracı kurumlardan teminat tamamlama çağrısı (mevzuattaki adıyla özkaynak tamamlama bildirimi) almakta ve süresinde karşılık verilmediğinde pozisyonlarının resen satıldığını görmektedir. Fon krizi döneminde artan fiyat oynaklığı, bu tür bildirim ve satışların sayısını artırmış; “aracı kurum beni bilgilendirmeden sattı”, “bana tanınan süre yeterli değildi” veya “%20 esnekliğini uygulayacağını söylemişti, uygulamadı” biçimindeki şikâyetleri gündeme getirmiştir.
Bu rehber, Seri:V No:65 sayılı Tebliğ’in özkaynak ve bildirim hükümlerini, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 2026/60 sayılı Bülteni ile getirdiği geçici yüzde 20 esnekliğini, aracı kurumun sorumluluğunu doğurabilecek usul hatalarını, yatırımcının aleyhine sonuçlanabilecek Yargıtay kararlarını ve itiraz, TSPB Hakem Heyeti, SPK şikâyeti ile dava yollarını adım adım açıklar. — Av. Ahmet Karaca
- Seri:V No:65 sayılı Tebliğ’in 17 nci maddesi uyarınca kredili işlemde başlangıç özkaynak oranı asgari yüzde 50, işlemin devamı süresince asgari yüzde 35’tir.
- SPK Bülteni 2026/60 (17.09.2026) ile devam özkaynak oranı, aracı kurumun risk politikasına bağlı olarak 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar asgari yüzde 20’ye esnetilebilir; bu bir zorunluluk değildir.
- Tebliğ’in 18 inci maddesi uyarınca özkaynak tamamlama bildirimi en seri iletişim aracıyla yapılır ve teyit alınır; bildirimden itibaren en çok iki iş günü içinde tamamlanmazsa aracı kurum ayrıca ihbarname göndermeden resen satış yapabilir.
- Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, E. 2010/13182, K. 2011/10110 (14.07.2011) kararıyla, süresinde tamamlanmayan özkaynak nedeniyle yapılan resen satış sonrası bakiye borcun aracı kurumca talep edilebileceği onanmıştır.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/5296, K. 2016/2412 (03.03.2016) kararıyla, aracı kurumun bir süre özkaynak tamamlama istememiş olmasının sonradan bu talebi ileri sürmesini hakkın kötüye kullanılması hâline getirmediği kabul edilmiştir.
- TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne başvuru için önce Birlik üyesine (aracı kuruma) yazılı başvuru şarttır; üyenin 30 gün içindeki olumsuz veya yetersiz cevabından itibaren 60 gün içinde Heyete başvurulabilir.
- Tazminat talebinin zamanaşımı, talebin hukuki sebebine göre değişir; haksız fiil temelli talepte TBK m.72 uyarınca öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır.
Kredili işlemde özkaynak ve özkaynak oranı nedir, nasıl hesaplanır?
Kredili işlem (aracı kurumdaki adıyla sermaye piyasası araçlarının kredili alımı), yatırımcının kendi parasının yanına aracı kurumdan kredi kullanarak sermaye piyasası aracı satın almasıdır. Seri:V No:65 sayılı Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğ’in 17 nci maddesi, bu işlemlerde özkaynağı (işleme konu kıymetlerin cari değeri ile bu kıymetlere ödenen kâr payı/faiz toplamından kredi tutarı ve tahakkuk eden faizin düşülmesiyle bulunan tutarı) ve özkaynak oranını şu formülle tanımlar: (işleme konu kıymetlerin cari piyasa değeri − kredi tutarı) / işleme konu kıymetlerin cari piyasa değeri.
Aynı madde, müşterinin kredili alım işleminde başlangıçta asgari yüzde 50 oranında özkaynak yatırmak zorunda olduğunu; işlemin devamı süresince ise özkaynak oranının asgari yüzde 35 olmasının zorunlu olduğunu düzenler. Piyasa fiyatları düştükçe kredili alınan kıymetlerin değeri de düşer ve özkaynak oranı bu yüzde 35 sınırının altına inebilir; bu noktada Tebliğ’in 18 inci maddesindeki bildirim ve resen satış mekanizması devreye girer.
SPK Bülteni 2026/60 ile özkaynak oranı neden yüzde 20’ye esnetildi?
Evet, ancak bu bir kural değişikliği değil, geçici ve ihtiyari bir esnekliktir. SPK, 17.09.2026 tarihli ve 2026/60 sayılı Bülteni’nde şu duyuruyu yapmıştır:
“Seri:V, No:65 sayılı Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğ’in 17 nci maddesi uyarınca kredili sermaye piyasası aracı işlemlerinin devamı süresince özkaynak koruma oranının asgari %35 olması hususundaki hükmün, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde ve müşteri taleplerini de olabildiğince gözeterek, ikinci bir duyuruya kadar, 02.10.2026 tarihi seans sonuna kadar işlemlerinin devamı süresince özkaynak oranı asgari %20 olacak şekilde esnek olarak uygulanabilmesine”
Bu kararın hukuki dayanağı, 6362 sayılı SPKn m.1 çerçevesinde ve m.128/1-(a) uyarınca sermaye piyasalarının güvenilir ve istikrarlı işleyişini sağlamaya yöneliktir. Uygulamada önemli olan üç nokta vardır: (i) esneklik zorunlu değildir, her aracı kurum kendi risk politikasına göre karar verir ve bazı kurumlar yüzde 35’i korumaya devam edebilir; (ii) esneklik “ikinci bir duyuruya kadar” ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar geçerlidir; (iii) esneklik yalnızca işlemin devamı süresindeki yüzde 35 oranına ilişkindir, işlemin başındaki yüzde 50 başlangıç özkaynağı zorunluluğunu değiştirmez.
Teminat tamamlama çağrısı (özkaynak tamamlama bildirimi) nasıl yapılır?
Tebliğ’in 18 inci maddesi uyarınca aracı kurumlar, müşterilerinin kredi hesabındaki özkaynak tutarını her iş günü itibarıyla hesaplamak ve raporlamak zorundadır. Özkaynak tutarı, gerekli oranın (başlangıç oranı olan yüzde 50’ye tamamlanacak şekilde) altına düştüğünde, aracı kurum eksikliğin tespit edildiği gün itibarıyla müşteriye en seri iletişim aracıyla (faks, telefon, elektronik ortam ve benzeri) ulaşarak özkaynak tamamlama bildiriminde bulunur ve teyit alır. Bildirimin yapılmış sayılması için yalnızca gönderilmiş olması yetmez; aracı kurumun bu bildirimin müşteriye ulaştığına dair bir teyit kaydı tutması gerekir.
Özkaynağın, bildirimin müşteriye yapıldığı tarihten itibaren iki iş gününü geçmeyecek şekilde çerçeve sözleşmesinde belirlenen süre içinde tamamlanmaması hâlinde, aracı kurum ayrıca bir ihbarname göndermesine gerek kalmaksızın, kredili olarak alınan ve/veya özkaynak olarak verilen sermaye piyasası araçlarını satarak krediyi kapatma yetkisine sahiptir; bu işlem uygulamada resen satış olarak anılır. Aynı madde, bildirim gönderilen müşterinin hiçbir alım emrinin, bildirim gününden özkaynak tamamlanıncaya kadar geçecek süre boyunca yerine getirilmeyeceğini de öngörür — yani bildirim süresi içinde yatırımcı yeni kredili alım yapamaz.
Yatırımcı kendi isteğiyle daha erken resen satış talep edebilir mi?
Evet, Tebliğ m.17 buna izin verir. Müşteri, zararını durdurmak amacıyla, aracı kurumla imzalanan çerçeve sözleşmesinde yer alan veya madde hükümleri çerçevesinde alt sınırları belirlenen özkaynak oranına ulaşmadan, daha yüksek bir özkaynak oranında sermaye piyasası araçlarının satışını sağlayan bir resen satış emrinin uygulanması konusunda sözleşmeye hüküm konulmasını isteyebilir. Bu, yasal asgari oranların yatırımcı lehine sözleşmeyle sıkılaştırılabileceği anlamına gelir; aracı kurumun tek taraflı olarak yasal asgari oranın üzerinde bir eşik uygulaması ise ayrı bir konudur ve sözleşmede buna dair açık bir hüküm aranır.
Kredi ne zaman muaccel hâle gelir?
Tebliğ’in 22 nci maddesi uyarınca kredi borcu üç hâlde muaccel (vadesi gelmiş, talep edilebilir) hâle gelir: (a) aracı kurum tarafından yapılan özkaynak tamamlama bildirimine rağmen müşterinin süresi içinde özkaynağı tamamlamaması, (b) sözleşmeyle belirlenen kredi süresinin sona ermesi, (c) işlem yapılan sermaye piyasası araçlarının kredili işlem yapılabilecek listeden çıkarılması. Kredi muaccel hâle geldiğinde, sözleşmede hüküm bulunması kaydıyla özkaynak olarak yatırılan kıymetler nakde dönüştürülerek tasfiye edilebileceği gibi aracı kurumun hesabına da geçirilebilir.
Aracı kurumun resen satışta hangi hataları sorumluluk doğurabilir?
Resen satış yetkisinin varlığı, her resen satışın usulüne uygun yapıldığı anlamına gelmez. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık tartışılan usul hatalarını ve bunların hukuki önemini özetler; her satırdaki değerlendirme somut olayın delillerine göre değişir.
| Olası ihlal | Dayanak | Hukuki önemi |
|---|---|---|
| Özkaynak tamamlama bildiriminin yapıldığının veya teyit alındığının ispatlanamaması | Tebliğ m.18 | Bildirim ve teyit koşulu Tebliğ’in açık şartıdır; bunlar ispatlanamazsa resen satışın usulüne uygunluğu tartışmaya açılır. |
| Bildirimden itibaren sözleşmedeki (en çok iki iş günü) süre tanınmadan satış yapılması | Tebliğ m.18 | Süre koşuluna uyulmaması, resen satış yetkisinin zamanından önce kullanıldığı iddiasını güçlendirir. |
| Çerçeve sözleşmesindeki özkaynak oranı veya süreye aykırı işlem | Çerçeve sözleşmesi, Tebliğ m.17-18 | Sözleşmeye aykırılık, sözleşmesel sorumluluk tartışmasını (TBK m.146/147) gündeme getirebilir. |
| Yüzde 20 esnekliğini uygulayacağını beyan edip fiilen uygulamamak | SPK Bülteni 2026/60 (esneklik ihtiyaridir) | Esneklik zorunlu olmadığından, kurumun kendi beyanı ile fiili uygulaması arasındaki tutarsızlık somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gereken bir noktadır. |
| Satışın zamanlaması veya fiyatının özen yükümlülüğüne aykırı olduğu iddiası | Genel özen/vekâlet ilkeleri | Bu iddia somut olayda ileri sürülebilir; resen satışın mevzuata uygun yapılmış olması, satışın en uygun zamanda/fiyattan gerçekleştiğini tek başına göstermez. |
Resen satışta yatırımcı aleyhine sonuçlanabilecek durumlar nelerdir?
Yargıtay içtihadı, resen satış uyuşmazlıklarında her zaman yatırımcı lehine sonuçlanmamaktadır. Birincisi, resen satıştan elde edilen tutarın krediyi karşılamaması hâlinde aracı kurumun bakiye borcu yatırımcıdan talep edebilmesidir (aşağıda “Güncel içtihatlar”). İkincisi, aracı kurumun bir süre boyunca özkaynak tamamlama istememiş olmasının, sonradan bu talebi ileri sürmesini hakkın kötüye kullanılması hâline getirmediğidir; “aracı kurum aylarca sesini çıkarmadı, artık teminat isteyemez” savunması tek başına yeterli görülmemiştir.
2 Ekim 2026’dan sonra özkaynak oranı yeniden yüzde 35’e mi dönecek?
Muhtemelen evet, ancak kesin bir tarih verilemez. SPK Bülteni 2026/60’taki esneklik “ikinci bir duyuruya kadar” ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar tanımlanmıştır; bu bir kural değişikliği değil, süreli ve geri alınabilir bir izindir. Süre dolduğunda ve SPK yeni bir duyuru yapmadığında, Tebliğ m.17’deki asgari yüzde 35 hükmünün yeniden bağlayıcı hâle gelmesi beklenir; bununla birlikte SPK süreyi uzatabilir veya farklı bir düzenleme getirebilir. 26 Eylül 2026 itibarıyla bu yönde ayrı bir açıklama bulunmamaktadır.
Aracı kurum pozisyonumu kapattı, nasıl itiraz ederim?
İlk adım, aracı kuruma yazılı bir itiraz dilekçesi göndermektir. Dilekçede resen satışın tarihi, saati, satılan kıymetler ve satış fiyatı belirtilmeli; bildirimin yapılıp yapılmadığı, teyit alınıp alınmadığı ve bildirim ile satış arasında geçen sürenin sözleşmedeki azami süreyi (en çok iki iş günü) aşıp aşmadığı sorgulanmalıdır. İtiraz, kayıt altına alınabilmesi için iadeli taahhütlü posta, noter kanalı veya kayıtlı elektronik posta (KEP) ile gönderilmelidir; bu, hem TSPB Hakem Heyeti’ne başvurunun ön şartı olan “Birlik üyesine yazılı başvuru”yu karşılar hem de aracı kurumun cevap süresinin başlangıcını belgeler.
TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne nasıl başvurulur?
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) bünyesindeki Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti, Birlik üyeleri (aracı kurumlar dâhil) ile müşterileri arasında borsa işlemleri dışındaki sermaye piyasası faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklara bakar; özkaynak tamamlama bildirimi ve resen satış uyuşmazlığı genel olarak bu kapsamdadır. Satışa konu emrin bizzat borsada eşleştirilme biçimine yönelik bir itiraz söz konusuysa, bu kısım için Borsa İstanbul’un kendi uyuşmazlık mekanizmasına da bakılması gerekebilir.
Başvuru sahibi, işlem veya eylem tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde Birlik üyesine (aracı kuruma) yazılı başvuru yapar; üye 30 gün içinde cevap vermek zorundadır. Cevap olumsuzsa, yetersizse veya hiç verilmemişse, başvuru sahibi bunu izleyen 60 gün içinde Heyete başvurabilir — başvuru ücretsizdir. Heyet uyuşmazlığı en geç 90 gün içinde (özel hâllerde bir defaya mahsus 30 gün uzatarak) sonuçlandırır; kararına karşı tebliğini izleyen 10 iş günü içinde SPK nezdinde itiraz edilebilir. Heyetin, Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği m.6’daki parasal üst sınıra kadar olan ve başvuru sahibi lehine kesinleşmiş kararları Birlik üyesince uygulanmak zorundadır; bu sınırı aşan kararlar için zorunlu uygulama yoktur ve yargı yoluna başvurulur.
SPK’ya şikâyet param geri gelir mi?
Hayır. SPK’nın kendi resmî açıklamasına göre, Kurul’a yapılan şikâyet ve ihbar başvuruları üzerine yürütülen idari incelemeler yalnızca mevzuata uygunluk denetimi niteliğindedir ve bu incelemelerde zarar tazminine karar verilmez. Başvuruda, mevzuata aykırı olduğu iddia edilen işlemlerin tarihi, hangi sermaye piyasası aracına ve yatırım kuruluşuna ilişkin olduğu ve ihlal edildiği düşünülen hak veya menfaatin ne olduğu, somut bilgi ve varsa belgelerle birlikte SPK’ya iletilmelidir. SPK, mevzuata aykırılık tespit ederse idari yaptırım (para cezası, faaliyet yasağı gibi) uygulayabilir; ancak yatırımcının zararının tazmini için TSPB Hakem Heyeti’ne veya genel mahkemelere başvurması gerekir.
Hangi mahkeme görevli: ticaret mahkemesi mi, tüketici mahkemesi mi?
Bu, kredili işlem çerçeve sözleşmesinin niteliğine göre değişir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 4 üncü maddesi, tarafların ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarını ve bankalara, kredi kuruluşlarına ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerden doğan davaları ticari dava saymaktadır; aracı kurum bir anonim şirket olduğundan ve kredili işlem bir kredi ilişkisi içerdiğinden, dava genellikle bu kapsamda değerlendirilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2348, K. 2019/82 (07.02.2019) sayılı kararında, sözleşmede işlemlerin ticari amaçla yapılacağının açıkça belirtilmiş olması hâlinde görevli mahkemenin tüketici mahkemesi değil ticaret mahkemesi olduğuna hükmetmiştir:
“eldeki davaya konu sözleşmenin ticari amaçla yapıldığının açıkça belirtilmiş olmasına göre uyuşmazlığın çözümünde tüketici mahkemeleri görevli sayılamaz.”
Buna karşılık, mesleki veya ticari amaçla hareket etmediği anlaşılan bir yatırımcı için tüketici mahkemesinin görevli sayılabileceği yönünde kararlar da mevcuttur; ayrım, çerçeve sözleşmesinin metnine ve yatırımcının işlem geçmişine göre yapılır. Görevli mahkeme ticaret mahkemesiyse ve dava konusu para alacağı, tazminat, itirazın iptali veya menfi tespit ise, TTK m.5/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (arabulucu altı hafta içinde, zorunlu hâllerde iki hafta uzatarak sonuçlandırır). Görevli mahkeme tüketici mahkemesiyse, TKHK m.73/A uyarınca yine kural olarak arabuluculuk dava şartıdır; ancak uyuşmazlık tutarı tüketici hakem heyetinin (2026 için 186.000 TL) görev alanındaysa önce hakem heyetine başvurulur ve arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.
Zamanaşımı süresi ne kadardır?
Uygulanacak süre, talebin hukuki sebebine göre değişir. Talep haksız fiile (aracı kurumun kusurlu işlemine) dayanıyorsa, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 72 nci maddesi uyarınca zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar; tazminat, daha uzun bir zamanaşımı öngören bir suçtan doğmuşsa o süre uygulanır. Talep sözleşmeye aykırılığa dayanıyorsa TBK m.146 uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı, vekâlet niteliğindeki bir ilişkiden doğan alacaklarda ise TBK m.147/5 uyarınca 5 yıllık zamanaşımının ileri sürülmesi riski bulunabilir. Bu belirsizlik karşısında planlamayı en kısa süreye (2 yıl) göre yapmak ihtiyatlıdır. Önemli bir istisna: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun (HUAK) 18/A maddesinin 15 inci fıkrası uyarınca, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
Adım adım süreç ve delil listesi nedir?
Resen satışa itiraz sürecinde izlenebilecek adımlar şunlardır:
- Kredili işlem çerçeve sözleşmesini ve ekli özkaynak/oran hükümlerini incele.
- Aracı kurumdan işlem geçmişini, günlük özkaynak hesap tablolarını, bildirim kayıtlarını (e-posta, SMS, arama kaydı) ve teyit belgesini yazılı olarak talep et.
- Resen satışın tarih, saat ve fiyatını tespit et; bildirim ile satış arasındaki sürenin sözleşmedeki azami süreyi (en çok 2 iş günü) aşıp aşmadığını karşılaştır.
- Aracı kuruma iadeli taahhütlü posta, noter veya KEP yoluyla yazılı itiraz dilekçesi gönder.
- Olumsuz veya yetersiz cevap alınırsa, bunu izleyen 60 gün içinde TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne başvur; gerekiyorsa eşzamanlı olarak SPK’ya yazılı şikâyette bulun.
- Heyet süreci sonuçsuz kalır veya tutar bağlayıcılık sınırını aşarsa, dava şartı olan arabulucuya başvur ve ardından görevli mahkemede (ticaret veya tüketici mahkemesi) dava aç.
Toplanması gereken başlıca belgeler: çerçeve sözleşmesi ve ekleri; bildirime ilişkin e-posta/SMS ve çağrı kayıtları; günlük özkaynak oranı tabloları; resen satış işlem dekontu; hesap ekstresi ve kredi bakiyesi hesaplamaları; aracı kurumla yazışmalar.
Güncel içtihatlar
| Merci | Tarih | Esas / Karar | İlke |
|---|---|---|---|
| Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi | 14.07.2011 | E. 2010/13182, K. 2011/10110 | Süresinde tamamlanmayan özkaynak nedeniyle yapılan resen satış sonrası bakiye borç talep edilebilir. |
| Yargıtay 11. Hukuk Dairesi | 03.03.2016 | E. 2015/5296, K. 2016/2412 | Aracı kurumun bir süre teminat tamamlama istememesi, sonradan bu talebi hakkın kötüye kullanılması yapmaz. |
Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, E. 2010/13182, K. 2011/10110, 14.07.2011
Aracı kurum, marj oranının sözleşmede öngörülen sınırın altına düşmesi üzerine tamamlama bildirimi göndermiş; müşteri teminatı tamamlamayınca teminatı resen satmış, elde edilen tutar krediyi karşılamayınca bakiyenin tahsili için itirazın iptali davası açmıştır. Yerel mahkeme aracı kurumu alacaklı bulmuş, Yargıtay bu kararı onamıştır.
“davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA”
İlke: Müşteri öz kaynak tamamlama yükümlülüğünü süresinde yerine getirmezse aracı kurum teminatı resen satabilir ve satış sonrası bakiye borcu müşteriden talep edebilir. Uygulamaya etkisi: Yatırımcı, satılan kıymetlerin bedeli krediyi karşılamadığında aracı kuruma hâlâ borçlu kalabilir. Kesinleşme durumu: ONANDI — oybirliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/5296, K. 2016/2412, 03.03.2016
Davacı yatırımcı, özkaynak oranı düşük olmasına rağmen bankanın uzun süre teminat tamamlama talebinde bulunmamasının, sonradan bu talebi ileri sürmesini hakkın kötüye kullanılması yaptığını ileri sürmüştür. Yerel mahkeme davacı lehine karar vermiş; Yargıtay bu gerekçeyle kararı bozmuştur.
“davalı bankanın öz kaynak tamamlama isteminde bulunmayıp sonradan özkaynak oranının yasal orana tamamlanmasını istemesinin taraflar arasındaki sözleşme ve anılan yasal düzenleme karşısında hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirelemeyecektir.”
İlke: Bankanın bir süre teminat tamamlama talebinde bulunmamış olması, sonradan sözleşme ve mevzuat çerçevesinde bu talebi ileri sürmesini hakkın kötüye kullanılması hâline getirmez. Uygulamaya etkisi: Aracı kurumun gecikmesi, yatırımcı için otomatik bir savunma oluşturmaz. Kesinleşme durumu: BOZULDU (banka yararına) — yerel mahkemeye iade edilmiştir, bu kararla kesinleşmemiştir.
Doğru bilinen yanlışlar
“Aracı kurum bana hiç haber vermeden pozisyonumu satamaz.” Kesin cevap: Kısmen doğru, kısmen yanlış. Tebliğ m.18 uyarınca önce özkaynak tamamlama bildirimi yapılması ve teyit alınması zorunludur; ancak süresinde tamamlama yapılmazsa aracı kurum ayrıca bir ihbarname göndermesine gerek kalmaksızın resen satış yapabilir.
“Yüzde 20 esnekliği bütün aracı kurumlarda otomatik uygulanıyor.” Kesin cevap: Hayır. SPK Bülteni 2026/60, esnekliği aracı kurumun kendi risk politikasına bırakmıştır; bazı kurumlar yüzde 35 oranını korumaya devam edebilir.
“Aracı kurum uzun süre teminat istemediyse artık isteyemez.” Kesin cevap: Hayır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E. 2015/5296, K. 2016/2412 sayılı kararına göre bu durum hakkın kötüye kullanılması sayılmaz.
“SPK’ya şikâyet edersem zararımı SPK öder.” Kesin cevap: Hayır. SPK, mevzuata uygunluk denetimi yapan idari bir kurumdur; zarar tazminine karar vermez, tazminat için TSPB Hakem Heyeti’ne veya mahkemeye başvurulması gerekir.
Sık sorulan sorular
Bildirimden sonra kaç gün içinde özkaynağı tamamlamam gerekir?
Süre, çerçeve sözleşmesinde belirlenir ve Tebliğ m.18 uyarınca bildirimin yapıldığı tarihten itibaren en çok iki iş günüdür. Bu süre içinde tamamlama yapılmazsa aracı kurum ayrıca ihbarname göndermeden resen satış yapabilir.
Resen satıştan sonra hâlâ borcum çıkabilir mi?
Evet. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi’nin E. 2010/13182, K. 2011/10110 sayılı kararında görüldüğü gibi, resen satıştan elde edilen tutar krediyi karşılamazsa aracı kurum bakiye borcu itirazın iptali davasıyla talep edebilir.
Aracı kurum pozisyonumu kapattı, nasıl itiraz ederim?
Önce aracı kuruma iadeli taahhütlü posta, noter veya KEP yoluyla yazılı itiraz dilekçesi gönderilir; bildirimin yapılıp yapılmadığı, teyit alınıp alınmadığı ve sürenin aşılıp aşılmadığı sorgulanır. Olumsuz veya yetersiz cevap alınırsa, cevap tarihinden itibaren 60 gün içinde TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne başvurulabilir.
SPK’ya şikâyet param geri gelir mi?
Hayır. SPK’nın kendi açıklamasına göre şikâyet başvuruları üzerine yapılan inceleme yalnızca mevzuata uygunluk denetimidir; Kurul zarar tazminine karar vermez. Tazminat için TSPB Hakem Heyeti, arabuluculuk ve görevli mahkeme yoluna başvurulması gerekir.
Hangi mahkemede dava açmalıyım, tüketici mi ticaret mahkemesi mi?
Bu, çerçeve sözleşmesinin ticari amaçla yapılıp yapılmadığına bağlıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E. 2017/2348, K. 2019/82 sayılı kararına göre sözleşmede işlemlerin ticari amaçla yapılacağı açıkça belirtilmişse ticaret mahkemesi görevlidir; aksi hâlde tüketici mahkemesi görevli sayılabilir.
Aracı kurum yüzde 20 esnekliğini uygulamak zorunda mıdır?
Hayır. SPK Bülteni 2026/60’taki yüzde 20 esnekliği, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde ve müşteri taleplerini de olabildiğince gözeterek uygulayabilecekleri ihtiyari bir imkândır; zorunlu değildir ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar geçerlidir. Bazı aracı kurumlar Tebliğ m.17’deki yüzde 35 oranını korumaya devam edebilir; bu, tek başına mevzuata aykırılık oluşturmaz.
Kredi borcu ne zaman muaccel hâle gelir?
Tebliğ’in 22 nci maddesi uyarınca kredi borcu üç hâlde muaccel olur: müşterinin özkaynak tamamlama bildirimine rağmen süresi içinde özkaynağı tamamlamaması, sözleşmeyle belirlenen kredi süresinin sona ermesi veya işlem yapılan sermaye piyasası aracının kredili işlem yapılabilecek listeden çıkarılması. Muaccel hâle gelen krediye karşılık, sözleşmede hüküm bulunması kaydıyla özkaynak olarak yatırılan kıymetler nakde dönüştürülerek tasfiye edilebilir veya aracı kurumun hesabına geçirilebilir.
Zararımı durdurmak için yasal sınırdan daha erken resen satış talep edebilir miyim?
Evet. Tebliğ m.17 uyarınca müşteri, zararını durdurmak amacıyla, çerçeve sözleşmesinde yer alan veya madde hükümleri çerçevesinde alt sınırları belirlenen özkaynak oranına ulaşmadan, daha yüksek bir özkaynak oranında satışı sağlayan bir resen satış emrinin uygulanmasına ilişkin sözleşmeye hüküm konulmasını isteyebilir. Bu imkân, yasal asgari oranların yatırımcı lehine sözleşmeyle sıkılaştırılabileceği anlamına gelir; talebin sözleşmede açıkça yer alması gerekir.
İlgili rehberler
- Fon krizi: tasfiye edilen fonlarda yatırımcı hakları
- Tasfiye edilen 131 fonun ödeme takibi
- “Paranızı kurtarırız” dolandırıcılığı ve korunma
- Nitelikli olmadan serbest fon satışı: dağıtıcı sorumluluğu
- İtirazın iptali davasının amacı ve süreci
- Bankacılık ve finans hukuku hizmetlerimiz
Kaynaklar
Mevzuat ve kurum kararları
- Sermaye Piyasası Kurulu, Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğ (Seri:V, No:65), m.17, 18, 22 — Resmî Gazete: 14.07.2003/25168
- SPK Bülteni 2026/60 (17.09.2026), A) maddesi — spk.gov.tr
- SPK, “Şikâyet Başvurusu Nereye, Nasıl Yapılır?” — spk.gov.tr
- TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti Yönergesi, m.8, 9, 10, 11, 14 — tspb.org.tr
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.4, 5/A — mevzuat.gov.tr
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.72, 146, 147 — mevzuat.gov.tr
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/A — mevzuat.gov.tr
Yargı kararları
- Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi, E. 2010/13182, K. 2011/10110, 14.07.2011 — UYAP Bedesten, belge no 809656900; karararama.yargitay.gov.tr
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2015/5296, K. 2016/2412, 03.03.2016 — UYAP Bedesten, belge no 214928500; karararama.yargitay.gov.tr
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2348, K. 2019/82, 07.02.2019 — UYAP Bedesten, belge no 498838000; karararama.yargitay.gov.tr
Güncelleme notu: 28.09.2026 — ilk yayın.
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
Kredili işlem hesabınızda resen satış mı yaşadınız?
Kredili işlem hesabınızda teminat tamamlama çağrısı veya resen satış nedeniyle zarara uğradıysanız, aracı kurumla uyuşmazlığınızda avukatlık hizmeti için Av. Ahmet Karaca’dan randevu talep edebilirsiniz.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), sermaye piyasası hukuku, kripto varlık hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir. Kaynak gösterirken: pegahukuk.com — Av. Ahmet Karaca.
