Son güncelleme: · İlk yayın: 27.09.2026 · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
“Param para piyasası fonundaydı, en düşük riskli üründü” — Eylül 2026 fon krizinde büromuza en sık gelen cümlelerden biridir. Para piyasası fonu, mevzuatta kısa vadeli ve yüksek likiditeli araçlardan oluşacak şekilde tanımlanmış, TEFAS’ta genellikle “düşük riskli” etiketiyle sunulan bir üründür. Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu (TP2), 17.09.2026’da tasfiyeye alınan 131 fondan biri olarak bu algının sınırını göstermiştir: KAP açıklamalarına göre fon, grup şirketiyle borsa dışında ve yüksek faizli bir ters repo işlemine taraf olmuş; bu işlem tam da SPK’nın ilişkili taraf riskini sınırlamaya çalıştığı geçiş döneminde gerçekleşmiştir.
Bu rehber; para piyasası fonunun hukuki tanımını, tasfiye listesindeki para piyasası fonlarını, TP2’nin ters repo işlemini, SPK Rehberi’nin 28.08.2026 değişikliğini ve yatırımcının kurucuya, saklayıcıya karşı izleyebileceği hukuki yolları anlatır. — Av. Ahmet Karaca
- Para piyasası fonu, III-52.1 Tebliği m.6/1-b uyarınca vadesine en fazla 184 gün kalmış likit araçlardan oluşan ve ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan şemsiye fon türüdür.
- Tasfiye listesindeki 131 fonun 12’si para piyasası fonudur (9’u konvansiyonel, 3’ü katılım); en büyüğü TP2, fintables.com verilerine göre (16.09.2026) 224,39 milyar TL büyüklüğe ve 167.000 yatırımcıya sahiptir.
- KAP açıklamalarına göre TP2, 8-9 Eylül 2026’da grup şirketi Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile %43 faizli, borsa dışı ve günlük yenilenen bir ters repo sözleşmesine taraf olmuştur.
- SPK Rehberi’nin 28.08.2026 tarihli değişikliği, ilişkili tüzel kişi ile borsa dışı repo/ters repo işlemini fon portföy değerinin %10’u ile sınırlamış (m.4.2.3/10) ve 31.12.2026’ya kadar bir geçiş takvimi öngörmüştür; TP2’nin işlemi tam olarak bu geçiş döneminin ilk haftasında gerçekleşmiştir.
- SPKn m.56/2 uyarınca portföy saklayıcısı, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle katılma payı sahiplerine verdiği zarardan doğrudan sorumludur.
- Yargıtay 11. HD, 17.04.2024 tarihli E.2023/5679 K.2024/2980 sayılı kararında, fon satımında kesinti konusunda eksik bilgilendirmeyi bankanın sorumluluğu saymıştır.
Para piyasası fonu hukuken nedir?
Para piyasası fonu, SPK’nın III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği m.6/1-b uyarınca “portföyünün tamamı devamlı olarak, vadesine en fazla 184 gün kalmış likiditesi yüksek para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan ve portföyünün günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan fonları kapsayan şemsiye fonlar” olarak tanımlanır ve “PARA PİYASASI ŞEMSİYE FONU” adını taşır. Tanımın iki unsuru birlikte okunmalıdır: portföydeki her aracın kalan vadesi tek başına 184 günü geçemez; portföyün ağırlıklı ortalama vadesi ise günlük hesaplanır ve 45 günü aşamaz.
Bu tanım fonun fiyat/piyasa riskini sınırlar; ancak portföydeki bir aracın karşı taraf (kredi) riskini ortadan kaldırmaz — kısa vadeli bir ters repo işlemi de karşı taraf yükümlülüğünü yerine getiremezse zarara yol açabilir. TP2’nin 8-9 Eylül 2026’daki işlemi tam da bu ayrımı göstermiştir: kısa vadeli ve günlük yenilenen nitelikteydi, ama karşı taraf riski taşıyordu.
Para piyasası fonu, aynı Tebliğ’in m.6/1-d bendindeki “SERBEST ŞEMSİYE FON” türünün para piyasası stratejisiyle kurulmuş görünümü olan para piyasası serbest fonu ile karıştırılmamalıdır: TP2 ve benzeri konvansiyonel para piyasası fonları serbest fon değildir, herkese halka arz yoluyla satılır (bkz. “Nitelikli yatırımcı” başlıklı bölüm).
Tasfiye listesindeki para piyasası fonları hangileridir?
SPK’nın 17.09.2026 tarihli, 131 fonu kapsayan tasfiye listesinde (SPK Bülteni 2026/61) 12 fon para piyasası fonudur: 9’u konvansiyonel, 3’ü katılım. Aşağıdaki tablo bu 12 fonu kurucu, tür, tasfiye bankası ve büyüklük/yatırımcı verisiyle listeler.
| Kod | Fon unvanı / kurucu | Tür | Tasfiye bankası | Büyüklük / yatırımcı sayısı |
|---|---|---|---|---|
| TP2 | Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | T. İş Bankası AŞ | 224,39 milyar TL / 167.000 yatırımcı (fintables.com, 16.09.2026) |
| TLV | Tera Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu | Para piyasası fonu (katılım) | T. İş Bankası AŞ | kamuya açık kaynakta bulunamadı |
| PRY | Pusula Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 18,88 milyar TL / 38.751 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
| PNU | Pusula Portföy İkinci Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | kamuya açık kaynakta bulunamadı |
| PKM | Pusula Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu | Para piyasası fonu (katılım) | TC Ziraat Bankası AŞ | kamuya açık kaynakta bulunamadı |
| HYV | Hedef Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 6,06 milyar TL / 6.244 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
| HPP | Hedef Portföy İkinci Para Piyasası (TL) Fon | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | kamuya açık kaynakta bulunamadı |
| HPH | Hedef Portföy Para Piyasası Katılım Fonu | Para piyasası fonu (katılım) | TC Ziraat Bankası AŞ | kamuya açık kaynakta bulunamadı |
| AC4 | Pardus Portföy Para Piyasası (TL) Fon | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 1,90 milyar TL / 4.106 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
| PPT | Atlas Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 1,80 milyar TL / 3.818 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
| BPZ | Bulls Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 1,08 milyar TL / 2.376 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
| PAB | A1 Capital Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | Para piyasası fonu | TC Ziraat Bankası AŞ | 203,3 milyon TL / 720 yatırımcı (fintables.com, 25.09.2026) |
Büyüklüğü bilinen 7 fonun toplamı yaklaşık 254,3 milyar TL’dir (büromuzun hesaplaması; fintables.com, 16-25 Eylül 2026); bunun yaklaşık %88’ini tek başına TP2 oluşturur. Tablo yalnızca konvansiyonel ve katılım para piyasası fonlarını kapsar; unvanında “SERBEST” geçen para piyasası serbest fonları (ör. A1 Capital’in P1A, Atlas’ın PSE, Hedef’in HKJ kodlu fonları) satış koşulları (nitelikli yatırımcı zorunluluğu) farklı olduğundan ayrı bir kategoridir ve tabloya dahil edilmemiştir.
TP2 tek başına değildir: haberlere göre Pusula Portföy de 15.09.2026’da kendi para piyasası fonlarından ikisinde katılma payı iade ödemelerini gerçekleştiremediğini bildirmiştir (T24 ve Memurlar.net, 15.09.2026). Haberlerde hangi iki fon olduğu ayrıca belirtilmemiştir; Pusula’nın tablodaki konvansiyonel para piyasası fonları PRY ve PNU’dur.
TP2’nin borsa dışı ters repo işleminde KAP açıklamalarına göre ne oldu?
KAP açıklamalarına göre TP2, 8-9 Eylül 2026 tarihlerinde grup şirketi Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile borsa dışında bir repo-ters repo sözleşmesine taraf olmuştur. Karşı taraf, TP2’nin kurucusu Tera Portföy Yönetimi A.Ş. ile aynı grubun (Tera Finansal Yatırım Holding) şirketi, yani ilişkili taraftır. Açıklamalara göre işlemin faiz oranı %43’tür ve işlem günlük yenilenmektedir.
TP2’ye özgü somut bir “risk değeri” rakamına kamuya açık kaynaklarda rastlanmamış, bu nedenle burada iddia edilmemiştir. Bilinen olgu, TP2’nin THF ile birlikte katılma payı geri ödeme yükümlülüğünü yerine getiremediği ve Tera Portföy Yönetimi A.Ş.’nin “ilgili fon hesabına işlem yapılan aracı kurumlar ile mutabakatlar ve likidite yönetim süreci devam etmektedir” açıklamasını yaptığıdır (Habertürk, 16-17.09.2026). Sekiz gün sonra, 17.09.2026’da SPK, TP2’yi de kapsayan 130 fonu tasfiyeye almış (SPK Bülteni 2026/60); liste aynı gün Bülten 2026/61 ile 131 fona güncellenmiştir.
Ters repo nedir, borsa dışı ve ilişkili taraf riski ne anlama gelir?
Ters repo, bir tarafın elindeki nakdi belirli bir vade için karşı tarafa devretmesi, karşılığında menkul kıymet teminatı alması ve vade sonunda anaparasını kararlaştırılan faiziyle geri alması esasına dayanan, teminatlı bir borç verme işlemidir. Bu aracın güvenliği, karşı tarafın yükümlülüğünü zamanında yerine getireceği ve teminatın yeterli olduğu varsayımına dayanır.
Borsa içi işlemlerde karşı taraf riski Takasbank’ın merkezi karşı taraf mekanizmasıyla büyük ölçüde absorbe edilir; borsa dışı işlemlerde taraflar doğrudan birbirine karşı yükümlüdür. Karşı taraf fonun kendi grubundan bir şirketse (ilişkili taraf işlemi), fiyatlamanın (%43 faizin) emsallere uygunluğu ve fonun menfaatinin grup menfaatinin önüne geçip geçmediği ayrıca sorgulanmalıdır — SPKn m.21’in örtülü kazanç aktarımı yasağı tam olarak bu riski hedef alır.
SPK Rehberi’nin 28.08.2026 değişikliği ilişkili taraf sınırlarını nasıl değiştirdi?
SPK, “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber”in 4.2.3 bölümünü 28.08.2026 tarih ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile değiştirmiş, borsa dışı repo-ters repo işlemlerinde ilişkili taraf sınırları getirmiştir. Rehber m.4.2.3(1)(b)(ii): “Kurucu dahil olmak üzere sözleşmenin taraflarının ve TMS/TFRS çerçevesinde ilişkili taraflarının kurucusu olduğu fonlar ile bunların ihraç ettiği para ve sermaye piyasası araçları vade boyunca işleme konu finansal araçların toplam büyüklüğünün %25’ini aşamaz.”
Daha doğrudan sınır, aynı maddenin 28.08.2026’da eklenen 10. fıkrasındadır: “Fonlar (serbest fonlar dahil) tarafından Kurucunun TMS/TFRS çerçevesinde gerçek kişi ilişkili tarafları veya bunların yatırımcısı olduğu fonlar ile borsa dışında repo-ters repo işlemleri gerçekleştirilemez, vaad sözleşmelerine taraf olunamaz. Bu işlemlerin karşı tarafının Kurucunun TMS/TFRS çerçevesinde tüzel kişi ilişkili taraf olması halinde ise söz konusu işlem büyüklüğü fon portföy değerinin %10’unu aşamaz.” Bu fıkra, TP2’nin Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile yaptığı işlem türünü doğrudan hedef almaktadır.
Rehber, bu yeni sınırların üzerindeki mevcut pozisyonlar için kademeli bir geçiş takvimi öngörmüştür: “Söz konusu aşım tutarları, 29.08.2026-31.10.2026 dönemi arasında asgari 1/3 oranında azaltılarak, 01.11-30.11.2026 dönemi arasında ise asgari 2/3 oranında azaltılarak en geç 31.12.2026 tarihi itibarıyla anılan sınırlamaya tam uyum sağlanır.”
| Tarih | Yükümlülük |
|---|---|
| 29.08.2026 | Yeni sınırlamalar yürürlüğe girer; bu tarihteki mevcut pozisyonlar üst limit olarak esas alınır |
| 31.10.2026 | Genel uyum tarihi (m.11); aşım tutarlarının asgari 1/3’ünün azaltılması gereken ilk eşik |
| 30.11.2026 | Aşım tutarlarının asgari 2/3’ünün azaltılması gereken ikinci eşik |
| 31.12.2026 | Tam uyum tarihi (fon bazında takas hükmü hariç) |
| 31.12.2027 | Fon bazında takasa ilişkin hüküm (fıkra 3) yürürlüğe girer |
Olgu şudur: TP2’nin ilişkili taraf ters repo işlemine ilişkin KAP açıklamaları 8-9 Eylül 2026 tarihlidir — düzenlemenin yürürlüğe girmesinden (29.08.2026) yaklaşık on gün sonra, geçiş döneminin ilk haftasında; fon krizi de bu dönemin ortasında, 17.09.2026’da patlak vermiştir. İşlemin portföy değerine oranı ve %10’luk sınırın fiilen aşılıp aşılmadığı kamuya açık verilerde yer almadığından değerlendirilememektedir.
Fonun kurucusu hangi hükümlerden sorumlu tutulabilir?
Fonun kurucusu (TP2 için Tera Portföy Yönetimi A.Ş.), SPKn m.52/3 uyarınca “fonu, yatırım fonu katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil eder, yönetir veya yönetimini denetler.” SPKn m.55/6 ise portföy yönetim şirketlerinin “faaliyetlerini yürütürken yönetimlerindeki fonların, katılma payı sahiplerinin ve diğer müşterilerinin çıkarlarını gözetmekle yükümlü” olduğunu düzenler.
III-52.1 Tebliği m.9/1 bu genel yükümlülüğü somutlaştırır: “Kurucu, fonun katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsili, yönetimi, yönetiminin denetlenmesi ile faaliyetlerinin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun olarak yürütülmesinden sorumludur.” Aynı maddenin 2. fıkrası, sorumluluğun dışarıdan hizmet alınmasıyla kalkmayacağını belirtir: “Fonun faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında portföy yöneticiliği hizmeti dahil dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılması, kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” Bir ilişkili taraf işleminin fonun değil grubun menfaatine hizmet ettiği ispatlanabilirse, bu hükümler kurucuya karşı sorumluluk iddiasının mevzuat dayanağıdır.
Yatırımcı bilgi formundaki eksik bilgi kurucuyu nasıl sorumlu kılar?
III-52.1 Tebliği m.12/1 uyarınca “yatırımcı bilgi formu, yatırımcıların fonun yapısını, yatırım stratejisini ve risklerini makul ölçüde anlayabilmeleri ve bilgiye dayalı olarak yatırım kararları alabilmeleri amacıyla hazırlanır” ve “kurucu, bu formun içtüzük ve izahname ile tutarlılığından, içeriğinin doğruluğundan, güncelliğinin sağlanmasından ve bu formda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan sorumludur.”
Uygulamada yatırımcı bilgi formlarındaki sayısal risk göstergesi (genellikle 1-7 ölçek) fonun geçmiş fiyat oynaklığına dayanır; portföydeki bir aracın karşı taraf/kredi riskini ayrıca yansıtmayabilir. TP2’ye özgü bir risk değeri rakamı kaynaklarda doğrulanamadığından burada ileri sürülmemektedir; ancak formun ilişkili taraf risklerini açıkça anlatıp anlatmadığı, m.12/1 kapsamında kurucunun sorumluluğunu belirleyecek bir inceleme konusudur.
Portföy saklayıcısının sorumluluğu nedir?
SPKn m.56/1 uyarınca saklayıcının yükümlülüklerinden ikisi ters repo işlemleri açısından özellikle önemlidir: m.56/1-c bendi, katılma payı değerinin mevzuat ile fon iç tüzüğü hükümleri çerçevesinde belirlenen değerleme esaslarına göre hesaplanmasını; m.56/1-f bendi ise “kolektif yatırım kuruluşlarının varlık alım satımlarının, portföy yapılarının, işlemlerinin mevzuat, fon iç tüzüğü veya esas sözleşme hükümlerine uygunluğunun sağlanmasını” temin etmekle saklayıcıyı yükümlü kılar.
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinin sonucu ağırdır: SPKn m.56/2’ye göre “portföy saklama hizmetini yürüten kuruluş, yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle yatırım fonlarında portföy yönetim şirketi ve katılma payı sahiplerine … verdiği zararlardan sorumludur.” m.56/3 ise bunun “pay veya katılma payı sahiplerinin dava açma hakkı”nı ortadan kaldırmadığını belirtir. Bir fonun Rehber m.4.2.3’teki sınırları aşan borsa dışı ters repo işlemine taraf olması, saklayıcının m.56/1-f’deki uygunluk denetimini ne ölçüde yerine getirdiği sorusunu gündeme getirir.
Örtülü kazanç aktarımı ve nitelikli güveni kötüye kullanma ne anlama gelir?
SPKn m.21/1, kolektif yatırım kuruluşlarının ilişkili kişilerle “emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar veya ticari uygulamalar yapmak … suretiyle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak … kazanç aktarımında bulunmaları”nı yasaklar. Kurul bir kazanç aktarımı tespit ederse, m.21/4 uyarınca “kendilerine kazanç aktarımı yapılan taraflardan, aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte mal varlığı … azaltılan … kolektif yatırım kuruluşuna iadesini talep eder.”
Cezai boyutta SPKn m.110/1-c, ilişkili taraflarla emsallere aykırı işlemler yaparak kolektif yatırım kuruluşunun kârını veya malvarlığını azaltmayı “güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâli” sayar ve cezanın üç yıldan az olamayacağını öngörür. Fail etkin pişmanlık gösterip m.110/3 uyarınca “m.21/4’te yer alan ödemenin yanı sıra bunun iki katı parayı Hazineye” öderse; soruşturma öncesinde ceza verilmez, soruşturma evresinde yarı, kovuşturma evresinde üçte bir oranında indirilir. Yani iki ayrı ödeme vardır: m.21/4’teki iade fona, m.110/3’teki ek iki kat ise Hazineye gider — etkin pişmanlık mağdura yapılacak iadeyi kaldırmaz, ek bir yaptırım getirir.
“Nitelikli yatırımcı değildim” savunması TP2 için geçerli midir?
Hayır, TP2 gibi konvansiyonel para piyasası fonlarında bu savunma konusuzdur. Katılma paylarının yalnızca nitelikli yatırımcılara satılması şartı, “katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş” serbest fonlar için geçerlidir (III-52.1 Tebliği m.6/1-d; satış kanalları için m.11/1). TP2 ve tablodaki diğer 11 para piyasası fonu halka arz yoluyla genel yatırımcıya satılır; bu fonlar için “ben nitelikli yatırımcı değildim, bu ürünü almamalıydım” argümanının mevzuat dayanağı yoktur.
Bu argüman, aynı kurucuların “SERBEST” ibareli para piyasası serbest fonlarında (ör. A1 Capital’in P1A, Atlas’ın PSE, Hedef’in HKJ kodlu fonları) gündeme gelebilir; çünkü bu fonlarda m.6/1-d ve m.25/4 uyarınca dağıtıcının nitelikli yatırımcı belgesi temin etme yükümlülüğü vardır. Satın alma tarihinizdeki durumunuzu Nitelikli Yatırımcı Testi ile kontrol edebilirsiniz.
Güncel içtihatlar: “düşük riskli” sunum ve eksik bilgilendirme
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, fon satışında eksik veya yanıltıcı bilgilendirmeyi banka/kurucu sorumluluğu sayarken, bilgilendirme ve gözetim yükümlülüğünün yerine getirildiği ispatlanırsa sorumluluk kabul etmez. Aşağıdaki tablo konuyla doğrudan ilgili üç kararı özetler.
| Merci | Tarih | E. / K. | İlke |
|---|---|---|---|
| Yargıtay 11. HD | 22.12.2016 | 2016/1348 – 2016/9772 | “Prestij fonu” olarak pazarlanan hedge fonda yetersiz bilgilendirme nedeniyle banka zararın %70’inden sorumlu tutulabilir (bozuldu, kesinleşmedi) |
| Yargıtay 11. HD | 17.04.2024 | 2023/5679 – 2024/2980 | Fon satımında kesinti/komisyon konusunda eksik bilgilendirme bankanın sorumluluğunu doğurur (onandı) |
| Yargıtay 11. HD | 20.04.2021 | 2019/4445 – 2021/3866 | Bilgilendirme ve gözetim yükümlülüğünü yerine getiren kurum, fon zararından sorumlu tutulamaz (kesin, karşı örnek) |
Yargıtay 11. HD, E. 2016/1348, K. 2016/9772, 22.12.2016 — “Prestij fonu” kararı
Davacı, bankanın “prestij fonu” olarak pazarladığı bir hedge fona yatırım yapmış; SPK bu pazarlama nedeniyle bankaya idari para cezası uygulamıştır. Yerel mahkeme zararın %70’ini bankaya yükleyen kısmi kabul kararı vermiş, Yargıtay bozmuştur.
dosya arasına celp edilen ve çözümü yapılan ses kayıtlarından dava konusu fon ile ilgili olarak davacının davalı bankaca yeterince bilgilendirilmediği ve davacının da işlem yaptığı fon ile ilgili olarak kendisinin yapması mümkün olan araştırmaları yapmadığının anlaşılmasına göre
davacının zararının %30’undan davalının ise %70’inden sorumlu olduğu gerekçesiyle
İlke: Fon ürününün risk profiline uygun açıklanmaması hâlinde banka ağırlıklı sorumlu tutulabilir; yatırımcının araştırma yükümlülüğüne aykırılığı ise müterafik kusur oluşturur. Uygulamaya etkisi: “Düşük riskli” sunumun gerçek risk profiliyle (ör. ilişkili taraf riski) örtüşmemesi benzer bir kusur paylaşımı tartışmasına yol açabilir. Kesinleşme durumu: Bozulmuştur, kesinleşmemiştir.
Yargıtay 11. HD, E. 2023/5679, K. 2024/2980, 17.04.2024 — Ana para korumalı fonda eksik bilgilendirme
Davacılar, bankadan ana para korumalı bir altın fonu satın almış; çıkışta yalnızca %1 komisyon kesileceği söylenmiş, daha yüksek kesinti yapılmıştır. Mahkeme davayı kısmen kabul etmiş, Yargıtay onamıştır.
davalı bankanın bankacılık ve sermaye piyasası mevzuatı kuralları doğrultusunda işlemleri cereyan ettirmediği
fon satımı sırasında “%1 lik çıkış komisyonu dışında başka bir kesinti ve kaybın oluşmayacağı” yönünde eksik bilgilendirme-yönlendirme yapılarak gereksiz alım satım yapmalarına ortam hazırlandığı
İlke: Fon satımında kesinti/komisyon konusunda eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi bankanın sorumluluğunu doğurur. Uygulamaya etkisi: Aynı ilke, fonun gerçek risk yapısı (ilişkili taraf işlemleri dahil) hakkındaki eksik bilgilendirmeye de uygulanabilir. Kesinleşme durumu: Onanmıştır.
Yargıtay 11. HD, E. 2019/4445, K. 2021/3866, 20.04.2021 — Karşı örnek: bilgilendirme yerine getirilmişse sorumluluk yok
Davacı, aracı kurum ve portföy yönetim şirketinin kendisini bir serbest fona yönlendirdiğini, risklerin anlatılmadığını ileri sürmüştür. Mahkeme bilgilendirildiğini kabul ederek davayı reddetmiş, istinaf ve temyiz onamıştır.
davacının bireysel yatırımcı olarak yatırım yapılacak menkul değerler ile portföy yönetimi konusunda gerekli bilgiye sahip olduğu, muhtemel riskler nedeniyle bilgilendirildiği
taraflar arasındaki akdi ilişki çerçevesinde davalının üzerine düşen bilgilendirme ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiği, fon alım ve satımdan kaynaklı zararlardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı
İlke: Bilgilendirme ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiği tespit edilen kurum, fon alım satımından kaynaklanan zarardan sorumlu tutulamaz. Uygulamaya etkisi: Kurucunun somut, ispatlanabilir bilgilendirme yaptığı davalarda dayanılacak bir karşı örnektir; TP2 tipi dosyalarda bilgilendirmenin ilişkili taraf riskini gerçekten kapsayıp kapsamadığı belirleyici olacaktır. Kesinleşme durumu: Kesinleşmiştir.
Para piyasası fonlarında tasfiye ödemesi nasıl işler?
Hayır, tasfiye ödemesi için ayrıca başvuru gerekmez. SPK Bülteni 2026/61 A-5 maddesine göre fon portföyündeki finansal varlıklar bankanın belirleyeceği sıklıkta nakde dönüştürülür; para piyasası fonlarındaki “belirli bir vadesi olan para piyasası araç/işlemler (ters repo, borsa para piyasası, vadeli mevduat, katılma hesabı, taahhütlü işlemler, borsa dışı türev araç işlemleri vb.) karşılığı vade sonunda fona aktarılan nakit” ile diğer varlıkların satışından elde edilen nakit, bankanın ödeme planı çerçevesinde “bankalar tarafından belirlenecek dönemler itibarıyla … fon yatırımcılarının mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına fon katılma payı sahipliği oranında aktarılır.” Bu kademeli ve otomatik bir mekanizmadır; TP2 için tasfiye bankası T. İş Bankası AŞ’dir.
Aynı bültenin A-6 maddesi öncelikli ödemeyi düzenler: yalnızca TEFAS üzerinden verilip gerçekleşmeyen iade talimatları fona borç tahakkuk ettirilerek öncelikli ödenir. Para piyasası fonlarına özgü bir nüans vardır: ihbarlı fonlarda 17.09.2026 saat 13.30 esas alınırken, para piyasası fonlarında izahnamedeki gün sonu valör atlama saatinden sonra iletilen iade talimatları tasfiye esasları kapsamındadır (öncelikli değildir) — tek bir saat (13.30) tüm fonlar için geçerli değildir, kendi izahnamesine bakılır. Bültende iki kuralın birlikte nasıl uygulanacağı ayrıca açıklanmadığından, talimatınızın öncelikli mi yoksa tasfiye kapsamında mı sayıldığını tasfiye bankasından ve dağıtıcı kuruluşunuzdan yazılı olarak teyit etmeniz önerilir.
Para piyasası fonunda zarar varsa vergi ne olur?
Hayır, zarar eden bir katılma payının fona iadesinde stopaj kesilmez; GVK geçici m.67 uyarınca tevkifat yalnızca kazanç üzerinden yapılır, matrah oluşmayan bir işlemden vergi doğmaz. Para piyasası fonu, “hisse senedi yoğun olmayan” fon kategorisinde yer alır; 9.7.2025’ten sonra iktisap edilen katılma paylarının iadesinden elde edilen kazançlar üzerindeki güncel stopaj oranı, 8.7.2025 tarihli ve 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %17,5‘tir.
Aynı türden katılma paylarından doğan zararlar, GVK geçici m.67 uyarınca yalnızca aynı takvim yılı içinde izleyen dönemlerin tevkifat matrahından mahsup edilebilir. Bu nedenle mahsup, yalnızca aynı yıl içindeki başka kazançlarla sınırlıdır; yıl atlayan mahsup mevzuatta öngörülmemiştir.
Adım adım süreç
- Belgeleri toplayın. Alım dekontları, hesap ekstresi, varsa TEFAS iade talimatı ekran görüntüsü ve TP2’ye ilişkin KAP açıklamalarının çıktısını saklayın.
- e-YATIRIMCI’dan pay durumunuzu kontrol edin. Fiyatın “0” görünmesi nihai ödemeyi belirlemez; katılma payı adediniz kayıtlıdır.
- Tasfiye bankasının duyurularını izleyin. TP2 için T. İş Bankası AŞ, diğer 11 para piyasası fonu için TC Ziraat Bankası AŞ tasfiyeyi yürütür; 17.09.2026 sonrası (para piyasası fonunda izahname valör saatinden sonra) verilip gerçekleşmeyen TEFAS iade talimatlarını belgeleyin.
- SPK’ya şikâyet başvurusunu değerlendirin. Bu idari bir denetim yoludur; SPK doğrudan tazminata karar vermez.
- Kurucuya ve saklayıcıya yazılı başvuru yapın. Bu adım, TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne başvurudan önce gereklidir.
- Zamanaşımı sürelerini not edin. TBK m.502-514’ün kıyasen uygulanması nedeniyle (SPKn m.52/4, III-52.1 m.9/3) 5 yıllık sürenin ileri sürülme riski vardır; en kısa süreye göre planlama yapın.
- Bir avukatla asliye ticaret mahkemesinde dava seçeneklerini değerlendirin. Kurucuya karşı m.52, m.55; saklayıcıya karşı m.56 temelli tazminat/tespit davaları somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Doğru bilinen yanlışlar
“Para piyasası fonu zarar etmez.” Kesin cevap: Hayır. III-52.1 m.6/1-b’deki tanım kısa vadeli ve likit araçları öngörür, ama karşı taraf/kredi riskini kaldırmaz. TP2’nin temerrüde düşüp tasfiyeye alınması bunun örneğidir (Habertürk, 16-17.09.2026; SPK Bülteni 2026/60).
“Risk değeri 1 ise hiçbir risk yoktur.” Kesin cevap: Hayır. Yatırımcı bilgi formundaki risk göstergesi (m.12/2-d) fonun geçmiş fiyat oynaklığına dayanır; borsa dışı ilişkili taraf işlemlerinden doğabilecek karşı taraf riskini tam yansıtmayabilir.
“Tasfiye ödemesi almak için başvuru yapmalıyım.” Kesin cevap: Hayır. SPK Bülteni 2026/61 A-5 maddesine göre ödeme, bankanın belirleyeceği dönemlerde otomatik olarak saklama hesabına aktarılır; ayrı bir başvuru öngörülmemiştir.
“e-YATIRIMCI’da fon fiyatım ‘0’ göründüğü için param bitti.” Kesin cevap: Hayır. MKK açıklamasına göre fiyatın “0” görünmesi nihai ödemeyi belirlemez; katılma payı adediniz kayıtlıdır ve nihai ödeme tasfiye tamamlandıktan sonra hesaplanır (ParaAnaliz, 25.09.2026).
Sık sorulan sorular
Para piyasası fonu zarar eder mi?
Evet. III-52.1 m.6/1-b’deki kısa vade ve yüksek likidite şartı fiyat riskini azaltır ama karşı taraf riskini kaldırmaz. TP2’nin 8-9 Eylül 2026’daki ilişkili taraf ters repo işlemi ve ardından 17.09.2026’da tasfiyeye alınması bunun somut örneğidir.
TP2 fonu ne olacak?
TP2, SPK’nın 131 fonluk tasfiye listesinde yer almaktadır; tasfiye bankası T. İş Bankası AŞ’dir. Fon varlıkları nakde dönüştükçe, bankanın belirleyeceği dönemlerde kademeli olarak katılma payı sahipliği oranında ödeme yapılacaktır. Tasfiye en fazla 6 ay sürer (Kurulca uzatılabilir).
Para piyasası fonu tasfiye edilirse ne olur?
Fon, SPKn m.97/1 uyarınca Kurulca tedricî tasfiyeye alınabilir; SPKn m.53/3 ve III-52.1 m.28/2 uyarınca bakiye yalnızca katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır. Ödeme için başvuru gerekmez; fon malvarlığı ayrı ve haczedilemez niteliktedir.
Ters repo ilişkili taraf işlemi neden risk taşır?
Karşı taraf fonun kendi grubundan bir şirketse, faiz oranının emsallere uygun olup olmadığı ve fonun menfaatinin grup menfaatinin önüne geçip geçmediği ayrıca sorgulanmalıdır. SPK Rehberi m.4.2.3/10, tüzel kişi ilişkili taraflarla borsa dışı repo/ters repo işlemini fon portföy değerinin %10’u ile sınırlamıştır.
“Nitelikli yatırımcı değildim” savunması TP2 için işe yarar mı?
Hayır. TP2 serbest fon değildir; katılma paylarının yalnızca nitelikli yatırımcılara satılması şartı, bu amaçla kurulan serbest fonlar için geçerlidir (III-52.1 m.6/1-d). Bu savunma aynı kurucuların para piyasası serbest fonlarında (ör. P1A, PSE, HKJ) gündeme gelebilir, TP2’de konusuzdur.
Portföy saklayıcısına karşı da dava açılabilir mi?
Evet. SPKn m.56/2 uyarınca portföy saklayıcısı, yükümlülüklerini (m.56/1-f’deki uygunluk denetimi dahil) yerine getirmemesi nedeniyle katılma payı sahiplerine verdiği zarardan sorumludur; m.56/3 dava açma hakkını ayrıca saklı tutar.
Para piyasası fonunda zarar edersem stopaj öder miyim?
Hayır. GVK geçici m.67 uyarınca tevkifat yalnızca kazanç üzerinden yapılır; zarar eden bir katılma payının iadesinde stopaj matrahı oluşmaz. Kazanç durumunda güncel oran, 9.7.2025 sonrası iktisap edilen paylar için 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %17,5’tir; zarar ise yalnızca aynı takvim yılı içindeki kazançlardan mahsup edilebilir.
İlgili rehberler
- Fon krizi: tasfiye edilen fonlarda yatırımcı hakları (tüm yol haritası)
- Tasfiye edilen 131 fonun listesi ve ödeme takibi
- 16-17 Eylül’de verilen iade talimatı ne olacak?
- Bankacılık ve finans hukuku hizmetlerimiz
- Tazminat hukuku hizmetlerimiz
Kaynaklar
Mevzuat ve kurum kararları
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.21, 52, 55, 56, 110 — mevzuat.gov.tr
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, geçici m.67 (8.7.2025 tarihli ve 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellenen tevkifat oranı) — mevzuat.gov.tr
- SPK, III-52.1 Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği, m.5, 6, 9, 11, 12, 25, 28 — SPK Mevzuat Sistemi
- SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber, m.4.2.3 (28.08.2026 tarih ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile değişik) — spk.gov.tr
- SPK Kurul Bülteni 2026/60, 17.09.2026 — spk.gov.tr
- SPK Kurul Bülteni 2026/61, 17.09.2026 (A-5, A-6 maddeleri; 131 fonluk tasfiye listesi) — spk.gov.tr
- SPK Kurul Bülteni 2026/62, 20.09.2026 (tasfiye süresinin 3 aydan 6 aya çıkarılması)
- SPK, “Tasfiye Konusu Fonlara İlişkin Süre Düzenlemesi”, 21.09.2026 — spk.gov.tr
- SPK, “Tasfiye Konusu Fonlardaki Yatırımcı Sayısına İlişkin Açıklama”, 23.09.2026 — spk.gov.tr
- SPK, “Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber Düzenleme Sürecine İlişkin Açıklama”, 18.09.2026 — spk.gov.tr
Yargı kararları
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/1348, K. 2016/9772, 22.12.2016 — UYAP Bedesten, belge no 331133100 — karararama.yargitay.gov.tr
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/5679, K. 2024/2980, 17.04.2024 — UYAP Bedesten, belge no 1039189800 — karararama.yargitay.gov.tr
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/4445, K. 2021/3866, 20.04.2021 — UYAP Bedesten, belge no 657284700 — karararama.yargitay.gov.tr
Güncelleme notu: 27.09.2026 — ilk yayın.
Para piyasası fonu tanımındaki kısa vade şartı fiyat riskini azaltır ama ilişkili taraf ve karşı taraf riskini kaldırmaz. TP2 örneği bu ayrımın yatırımcılar için neden hayati olduğunu göstermektedir; kurucunun, saklayıcının ve ilgili kişilerin sorumluluğu somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
Para piyasası fonundaki paranız TP2 veya benzeri bir fonda mı kaldı?
Para piyasası fonundaki paranız tasfiyeye takıldıysa, kurucuya ve dağıtıcıya karşı hukuki yollar konusunda avukatlık hizmeti için Av. Ahmet Karaca’ya ulaşabilirsiniz.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), sermaye piyasası hukuku, kripto varlık hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir. Kaynak gösterirken: pegahukuk.com — Av. Ahmet Karaca.
