Uyuşturucu Suçlarında Kamu Davasının Ertelenmesi ve Zincirleme Suç Değerlendirmesi

Uyuşturucu madde kullanma suçunun ilk defa işlenmesi halinde Savcılık tarafından, TCK 191/2 uyarınca “Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.”

Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. Ayrıca erteleme kararında şüphelinin erteleme kararına itiraz hakkı bulunduğunun, hangi makama itiraz etmesinin gerektiğinin de gösterilmesi gerekir.

Şüpheli hakkında verilen erteleme kararı ile beraber şüpheli hakkında en az 1 yıl olmak üzere denetimli serbestlik hükümleri uygulanır. Savcılık kararıyla resen  ya da denetimli serbestlik müdürünün talebi üzerine Savcılık kararı ile bu süre en fazla iki yıla kadar uzatılabilir.

1. Kişi erteleme süresi içerisinde kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar eder ise ne olacaktır? 

Burada kast edilen kişinin denetimli serbestlik kapsamında usulüne uygun olarak tedaviye çağrılmasına karşılık gelmemesi, yahut seminerlere katılmaması gibi durumlardır. Sadece bir toplantıya gidilmemesi ısrar şartı için yeterli değildir. Kişinin en az 3 kere usulüne uygun bir şekilde uyarılması gerekmekte ve bu uyarılara rağmen gelmez ise kişi hakkında kamu davası açılması için gerekli neden ortaya çıkacaktır.

• Kişinin erteleme süresi içerisinde, tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması, kullanması halinde sonucu ne olacaktır?

Bu durumda ısrar şartı aranmamakta olduğunun altının çizilmesi gerekir. Burada bir kere uyuşturucu madde kullanıldığının yahut bulundurulduğunun tespit etmesi yeterlidir. Denetim ve erteleme süresi içerisinde kişinin uyuşturucu madde kullanması yahut bulundurması ile artık kamu davası açılabilmesi için gerekli şartın oluştuğu kabul edilebilecektir. Böylelikle erteleme kararı kaldırılarak kişi hakkında iddianame düzenlenip hakkında kamu davası açılacaktır.

Burada dikkat edilmesi gereken husus iddianame düzenlenecek olan suç tarihi erteleme kararının verildiği suçun işlendiği tarihtir. Erteleme kararının bozulmasına sebebiyet veren suç hakkında ayrıca soruşturma ya da kovuşturma yapılmayacaktır. Buradaki suçun tek niteliği kamu davası açılması şartının oluşmasını sağlamaktır.  Bu durum TCK 191/5’te aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

“Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.”

• Kişi ihlal nedeninden sonra yeniden kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması, kullanması halinde sonucu ne olacaktır?

Burada dikkat edilmesi gereken en kritik nokta hangi tarih aralığında 2. Suçun işlendiğidir. Eğer ki ihlal sonrası işlendi ve erteleme kararının bozulması ile beraber düzenlenecek iddianameden önceki bir tarihte bu suç yeniden işlendi ise artık bu suç zincirleme suç hükümlerine tabi olacaktır. Bu hususta Yargıtay aşağıdaki şekilde karar vermiş ve bu uygulama istikrar kazanmıştır.

“19/10/2015 tarihli ilk suç bakımından verilen 18/12/2015 tarihli kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının 5 yıllık erteleme süresi zarfında, 02/07/2017 tarihinde tekrar kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu işlediği iddiasıyla sanık hakkında soruşturma başlatıldığı, bu şekilde TCK’nın 191. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ilk suçtan dava açılma koşulu oluştuğu, ancak dava açma koşulu oluştuğu halde henüz Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenlenmeden 19/09/2017 tarihli suçun işlendiğinin anlaşılması karşısında, erteleme kararı ihlal edilip TCK’nın 191. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ilk suçtan dava açılma koşulu oluştuktan sonra işlenmiş olan bu suç nedeniyle zincirleme suç hükümleri uygulanarak cezada artırım yapılması yasaya uygun olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmemiştir.” (10. Ceza Dairesi 2019/2431 E.  ,  2019/6984 K.)