Türkiye’de Kripto Kaldıraçlı İşlemler Yasal mı?

Türkiye’de kripto kaldıraçlı işlemler, Türkiye’de faaliyet gösteren kripto platformlarının sunabileceği bir ürün değildir. III-35/B.2 sayılı SPK Tebliği’nin 14. maddesi; platformlarda listelenmiş kripto varlıkların kaldıraçlı alım satımını, türev araç sözleşmelerine konu edilmesini ve belirtilen kredili işlem, açığa satış ve ödünç işlemlerini yasaklar. Ancak bu hükümden, yabancı bir uygulamada kendi hesabına işlem açan herkesin doğrudan aynı suçu işlediği sonucu çıkmaz. Platformun faaliyet yasağı, kullanıcının sorumluluğu ve zararın geri istenmesi ayrı hukuki incelemelerdir.

“Binance Futures Türkiye’de yasal mı?”, “Kriptoda long veya short açmanın cezası var mı?” ve “Likidasyonda kaybettiğim parayı geri alabilir miyim?” sorularının cevapları, ekrandaki marka adından önce hangi şirketle, hangi ürün üzerinde, hangi sıfatla işlem yapıldığına bağlıdır. Bir uygulamaya erişilebilmesi, o ürünün Türkiye’de sunulmasına izin verildiğini göstermez; bir ürünün yasak olması da bütün kayıpların aynı yolla geri alınabileceği anlamına gelmez.

Av. Ahmet Karaca · PEGA Hukuk & Danışmanlık
Mevzuat ve kaynak kontrolü: Ekim 2026

Spot, margin, futures ve perpetual: ürünün adı ile hukuki niteliği

Kaldıraç, yatırılan teminata göre daha büyük bir ekonomik pozisyon taşınmasıdır. Spot işlem ise kural olarak kripto varlığın doğrudan alınıp satılmasıdır. Borçlanma veya türev sözleşme içermeyen spot alımı, fiyatı aynı Bitcoin’e bağlı olsa bile bir futures pozisyonuyla aynı hukuki işlem değildir.

Bir kullanıcı 1.000 USDT karşılığında spot Bitcoin aldığında elindeki varlığın miktarı ile piyasa değeri değişimini izler. Aynı 1.000 USDT’yi 10.000 USDT büyüklüğünde bir türev pozisyonun teminatı yaptığında ise sözleşme büyüklüğü, sürdürme teminatı, tasfiye şartları ve karşı tarafla olan alacak ilişkisi önem kazanır. Platformdaki “cüzdan” başlığının aynı görünmesi bu farkı ortadan kaldırmaz.

Long, fiyat yükselişinden; short, fiyat düşüşünden yararlanmayı hedefleyen pozisyon yönünü anlatır. Bu kelimeler tek başına ürünün hukuki türünü açıklamaz. Örneğin eldeki Bitcoin’i spot piyasada satmak ile ödünç alınan Bitcoin’i satmak veya Bitcoin fiyatına dayalı kısa türev pozisyon açmak farklı işlemlerdir. “Short yasak mı?” sorusundan önce, shortun hangi sözleşmeyle kurulduğu sorulmalıdır.

USDT, USDC, Bitcoin veya Türk lirasıyla teminat verilmesi de tek başına sonucu değiştirmez. Teminatın adı değil; borçlanma, sözleşme, takas ve tasfiye mekanizması belirleyicidir. Bankadan alınan bireysel krediyle yapılan spot alım ise platformun kredili kripto ürünü sunmasıyla özdeş değildir; kredi ilişkisi ve spot işlem kendi kuralları içinde değerlendirilir.

SPK kripto kaldıraçlı işlemleri hangi düzenlemeyle yasakladı?

Doğrudan dayanak, 13 Mart 2025 tarihli ve 32840 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan III-35/B.2 sayılı Tebliğ m.14’tür. Hüküm, platformlarda listelenmiş kripto varlıklar için üç ayrı sınır getirir: kaldıraçlı alım satım yapılamaz; bu varlıklar türev araç sözleşmelerine konu edilemez; Kurulun kredili işlem düzenlemeleri kapsamında kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemi yapılamaz.

Madde 14, Tebliğ’in 55. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tebliğ’in bazı diğer hükümleri için farklı yürürlük tarihi öngörülmesi, kaldıraç yasağının da ertelendiği anlamına gelmez. Ayrıca 2024’te kanuni çerçevenin kurulması ile 2025’te bu özel yasağın yürürlüğe girmesi farklı aşamalardır; daha eski işlemler bugünkü maddeye bakılarak tek başına nitelendirilemez.

Kripto platformunun kuruluş ve faaliyet izni ile belirli bir ürünü sunma yetkisi de ayrıdır. Bir kuruluşun spot kripto hizmeti verebilmesi, futures veya kredili işlem sunabileceği sonucunu doğurmaz. Aynı şekilde bir yatırım kuruluşunun başka bir dayanak varlık için kaldıraçlı işlem yetkisi, kripto varlıklara ilişkin özel sınırlamayı kendiliğinden kaldırmaz. Genel düzenleme için III-35/B.2 kripto tebliği incelemesine bakılabilir; burada mesele, doğrudan kaldıraç ve türev ürünlerin sınırıdır.

1x, 2x veya 10x kaldıraç için bir istisna var mı?

Madde 14, “belirli oranın üstündeki kaldıraç” şeklinde bir eşik kurmaz. Bu nedenle kripto için genel bir “10x’e kadar yasal” sonucu çıkarılamaz. Forex piyasasında karşılaşılan oranların kripto platformlarına taşınması doğru değildir.

Müşterinin şirket, yüksek bakiyeli veya nitelikli yatırımcı olması için de m.14’te genel bir muafiyet tanınmamıştır. Başka bir hizmette, örneğin yatırım danışmanlığında öngörülen müşteri koşulu, kaldıraçlı kripto ürünü sunma yetkisine dönüşmez. Risk formu imzalanması veya müşterinin açıkça talep etmesi de bu yasağı kaldırmaz.

1x seçilmiş bir futures sözleşmesi de sırf kaldıraç katsayısı nedeniyle spot işleme dönüşmez. Pozisyonun ekonomik riski azalabilir; fakat türev sözleşme olma niteliği devam edebilir. Madde 14 hem kaldıraçlı alım satımı hem türev sözleşmeyi ayrı ayrı düzenlediğinden, “kaldıracı kapattım, artık yasak kapsamında değil” değerlendirmesi sözleşmenin niteliği incelenmeden yapılamaz.

SPK listesinde bulunan bir borsada her işlem yapılabilir mi?

Hayır. Önce hangi listenin incelendiği anlaşılmalıdır. SPK, Faaliyette Bulunanlar Listesi sayfasında, listede yer almanın mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş olma anlamına gelmediğini açıkça belirtir. Başvuru veya geçiş süreci kaydı ile faaliyet izni aynı belge değildir.

Kontrol; şirketin tam ticaret unvanı, faaliyet izni ve kapsamı, işlem tarihinde geçerli Kurul kararları ve kullanılan alan adı üzerinden yapılır. Grup şirketinin Türkiye’de bulunması, aynı markanın yurt dışı şirketine verilmiş bir izin olarak okunamaz. Bir resmî liste görüntüsünün reklamda kullanılması da bütün ürünlerin onaylandığını kanıtlamaz.

Kripto kaldıraçlı işlem yapan kullanıcıya ceza verilir mi?

Yalnız kendi hesabına işlem yapan kişi ile izinsiz kripto hizmeti sunan kişi aynı hukuki konumda değildir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.109/A’daki izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçu, izin almaksızın bu faaliyeti yürütenleri hedefler. Kullanıcının yalnızca bir alım satım emri vermesi, hizmet sağlayıcılığı suçunun unsurlarını tek başına karşılamaz.

Madde 109/A, izinsiz faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörür. Buradaki gün sayısı, doğrudan Türk lirası tutarı değildir. Bu cezanın, sadece pozisyon açmış bütün kullanıcılara uygulanıyormuş gibi aktarılması yanlıştır.

Buna karşılık “kullanıcı hiçbir koşulda ceza almaz” cümlesi de fazla geniştir. İşlem türünün tabi olduğu diğer düzenlemeler, Türkiye’de yerleşiklik, başkası adına faaliyet, suç gelirleriyle bağlantı ve izinsiz faaliyete katılım gibi olgular ayrıca incelenir. Hapis cezası gerektiren suç, idari para cezası, erişim engeli ve sözleşmenin geçerliliği dört ayrı meseledir. Birine ilişkin cevap diğerlerinin yerine geçmez.

Örneğin bir kişinin kendi zararına ilişkin işlem dökümü ile onlarca kişinin fonunu aynı hesapta topladığı kayıt aynı şekilde değerlendirilemez. Hesabın kimin adına olduğu kadar, fiilen kimin talimat verdiği, ekonomik sonucun kime ait olduğu ve hizmet karşılığı ücret alınıp alınmadığı önemlidir. “Hesap benim adıma, dolayısıyla bireysel yatırımcıyım” savunması bütün iş modellerini açıklamaz.

Kambiyo düzenlemeleri neden ayrıca inceleniyor?

6362 sayılı Kanun m.35/B/9, kripto varlıklarla yapılan işlemlerde 1567 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı açıkça saklı tutar. 32 sayılı Karar’ın m.6/9 ve m.15/6 hükümleri, kaldıraçlı işlemler ve aynı hükümlere tabi olduğu belirlenen türev araç işlemleri için Türkiye’de yerleşik kişilerin yalnız SPK tarafından yetkilendirilmiş kuruluşları kullanmasını öngörür. M.6/9, yetkisiz aracılık ve bu işlemlerle ilgili yurt dışı transferi de düzenler. 2008-32/34 sayılı Tebliğ m.9/2’de de ilgili sınırlama yer alır.

Burada ürün sınıflandırması atlanmamalıdır: günlük dilde “kaldıraç” denilen her yapı, bütün düzenlemelerin aynı tanımına kendiliğinden girmez. Sözleşmenin dayanağı, hesaplaşma biçimi, kuruluşun faaliyeti ve ilgili SPK düzenlemesi belirlenerek somut ürünün bu kapsama girip girmediği değerlendirilir. Kripto etiketi kambiyo mevzuatını dışlamaz; futures etiketi de ceza sonucunu tek başına kurmaz.

1567 sayılı Kanun m.3, kanuna dayalı düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırılık için idari yaptırım öngörür. Bu, m.109/A’daki hizmet sağlayıcılığı suçundan farklıdır. İlgili yükümlülük somut ürüne uygulanabiliyorsa kullanıcı yönünden idari yaptırım ihtimali ayrıca ele alınır; her kripto futures işlemi için aynı tutarda kesin ceza söylenemez. Nominal kanun tutarı da yıllık yeniden değerleme dikkate alınmadan güncel ceza diye sunulamaz.

Güncellik kontrolünde 20 Temmuz 2025 kabul tarihli 7555 sayılı Kanun ile 1567’de yapılan değişiklikler de hesaba katılmalıdır. Hazine ve Maliye Bakanlığının yayımladığı metin bu değişiklikleri içerir. Eski bir mevzuat alıntısı veya tek başına bir iptal kararı haberi üzerinden bugün bütün kambiyo sınırlamalarının ortadan kalktığı sonucuna gidilemez.

Yurt dışı kripto borsasında futures işlemi yapmak serbest mi?

Yabancı bir borsaya kişinin kendi girişimiyle ulaşması ile o borsanın Türkiye’ye yasak bir hizmet sunması aynı değerlendirme değildir. III-35/B.2 m.9/1; Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik tanıtım, reklam ve pazarlama yapılmaması ve kişinin kendi girişimiyle hizmet alması koşulları altında bazı yabancı hizmet, hesap, transfer ve işlemleri bu Tebliğ’in kapsamı dışında bırakır. Hükmün ifadesi, bütün mevzuat bakımından verilmiş sınırsız bir izin değildir.

Üstelik 6362 sayılı Kanun m.99/A, yurt dışında yerleşik sağlayıcıların Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetleri yanında, Kurul düzenlemeleri uyarınca yasaklanmış bir faaliyetin Türkiye’de yerleşik kişilere sunulmasını da ele alır. Tebliğ m.9, kanunun bu hükmünden koparılarak “yabancı borsadaki her kripto türevi yasal” biçiminde yorumlanamaz.

Uygulamada iki soruya ayrı cevap aranır: Hizmet sağlayıcı Türkiye’ye hangi faaliyeti sunuyor? Kullanıcı hangi işlemle ve hangi sıfatla bu ilişkiye katılıyor? Sağlayıcının izinsiz veya yasak faaliyeti, kullanıcıya otomatik olarak aynı suçun isnat edilmesini sağlamaz. Kullanıcının kendi girişimi ise sağlayıcının yasak ürünü sunmasını otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez.

Türkçe site, Türkiye’ye reklam ve referans bağlantısı neyi değiştirir?

Tebliğ m.9/2 ve Kanun m.99/A bakımından Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması veya Türkiye’de yerleşik kişilere doğrudan ya da aracılar üzerinden tanıtım ve pazarlama yapılması önem taşır. İlgili koşullar alternatif olarak düzenlenmiştir; hepsinin birlikte bulunması aranmaz.

Bir platformun sözleşmesindeki “kendi talebinizle geldiniz” kutucuğu, fiilî reklam ve müşteri kazanma faaliyetinin yerine geçmez. Türkçe tanıtım sayfaları, yerel temsilci yazışmaları, Türkiye’ye özgü kampanyalar, yönlendirme kodları ve komisyon ilişkisi, olay tarihindeki haliyle belgelenmelidir. Her referans bağlantısı tek başına suç kanıtı değildir; ancak ticari müşteri edinme modelinin bir parçasıysa hukuki incelemeye girer.

Binance Futures, Binance TR, Bybit veya OKX için cevap değişir mi?

Marka adından hareketle toplu bir “yasal/yasak borsalar listesi” oluşturmak yanıltıcı olur. Binance TR hesabı ile yabancı bir şirket üzerinden açılan Binance Futures hesabı aynı sözleşme ilişkisi olarak kabul edilemez. Bybit, OKX, Gate veya başka bir marka için de bakılacak unsur, kullanıcı sözleşmesinde yazan tüzel kişi ve kullanılan ürünün niteliğidir.

Şu dört bilgi birlikte alınmalıdır: hesap açılan şirketin tam unvanı ve ülkesi; sözleşmenin işlem tarihindeki sürümü; pozisyonun spot, kredili veya türev niteliği; Türkiye’ye yönelik hizmet ve pazarlama biçimi. Yabancı ülkedeki lisans, Türkiye’deki faaliyet izninin yerine geçmez. Türkiye’deki bir grup şirketinin bulunması da diğer grup şirketine karşı doğan borcun otomatik olarak yerel şirkete yüklenmesini sağlamaz.

Uygulamada futures sekmesinin görünmesi, Türk telefon numarasıyla hesap açılabilmesi veya hesabın kimlik doğrulamasından geçmesi hukuki izin belgesi değildir. Kimlik doğrulama, müşteri kabulü ve ürün yetkisi farklı kontrollerdir. Aynı nedenle bir sitenin erişime açık olmasıyla faaliyetinin mevzuata uygunluğu arasında zorunlu bir bağ yoktur.

VPN kullanmak, yabancı adres göstermek veya USDT göndermek çözüm mü?

VPN yalnızca bağlantının teknik görünümünü değiştirebilir; Türkiye’de yerleşiklik, sözleşmenin tarafı ve hizmetin hukuki niteliğini değiştirmez. Gerçeğe aykırı ikamet veya kimlik bilgisi ayrıca sözleşme ve uyum sorunları doğurabilir. Coğrafi kısıtın teknik olarak aşılması, yasak veya izinsiz hizmete hukuki izin kazandırmaz.

Türkiye’deki bir platformdan yabancı borsaya USDT transferi yapılabilmesi de alıcı platformdaki her ürünün onaylandığını göstermez. Transferin uygunluğu ile transferden sonra girilen kaldıraçlı sözleşme ayrı işlemlerdir. Para çekme, hesap kısıtı veya kimlik incelemesi yaşandığında borsa hesabının kapatılması ve varlık iadesi süreci ayrıca değerlendirilir.

Copy trading, işlem botu veya DeFi kaldıraç yasağını değiştirir mi?

Emrin elle, bir botla veya başka yatırımcının işlemleri kopyalanarak verilmesi, altta yatan ürünü değiştirmez. Spot emir veren bot ile sürekli vadeli sözleşme açan bot aynı değildir. “Otomatik”, “yapay zekâ destekli” veya “copy trading” adı, kaldıraçlı ürünün hukuki niteliğine ilişkin bir istisna oluşturmaz.

Copy trading bakımından ek soru, karar ve yetkinin kimde olduğudur. Kullanıcı her emri kendisi mi onaylıyor; üçüncü kişi API üzerinden hesabı yönetebiliyor mu; başkalarının parası tek hesapta mı toplanıyor; performans veya işlem hacmi üzerinden ücret alınıyor mu? Bu cevaplar, yalnız ürün yasağını değil, faaliyetin izin gerektiren hizmete dönüşüp dönüşmediğini de etkiler.

III-35/B.2 m.15/3, müşteri portföyünün doğrudan veya dolaylı menfaat karşılığında vekil sıfatıyla ya da sözlü yetkilendirmeyle yönetilmesine ilişkin yasağı ayrıca düzenler. Bu nedenle müşterinin “ben izin verdim” demesi yeterli değildir. Genel bilgi paylaşımı, kullanıcının kontrolündeki yazılım ve ücret karşılığı başkasının portföyünü yönetmek aynı başlıkta değerlendirilmemelidir.

API anahtarı, bir yazılımın hesaba verilen belirli erişim yetkilerini kullanmasında görev alan kimlik doğrulama bilgisidir. Para çekme yetkisinin kapalı olması, işlem açma yetkisinin zararsız olduğu anlamına gelmez: bir bot, çekim yapmadan da pozisyon ve komisyon yoluyla kayıp yaratabilir. Buna karşılık botun zararla sonuçlanan her kararı yetki aşımı değildir; izin verilen ürün, kaldıraç, miktar ve strateji sınırları incelenir. Erişim ve yetkisiz emir incelemesi kripto işlem botu ve API anahtarı zararları rehberinde ayrıntılı ele alınmıştır.

Merkeziyetsiz türev platformlarında da “merkez yok, hukuk uygulanmaz” sonucu kurulamaz. Akıllı sözleşme, işlemin nasıl yürüdüğünü açıklar; arayüzü işleten, pazarlayan, ücret alan veya yönetim anahtarını elinde tutan kişilerin hukuk karşısındaki konumunu kendiliğinden çözmez. Gerçekten aracısız teknik yapı ile merkezî biçimde işletilen fakat DeFi adı kullanılan hizmet birbirinden ayrılmalıdır.

Bu işlemlerde sözleşme adresi, ağ, işlem kimliği, oracle adı ve tasfiye olayı kayıtları da önem kazanır. Oracle, zincir dışındaki fiyat gibi verileri akıllı sözleşmeye taşıyan mekanizmadır. Hatalı fiyat verisi iddiası ile kullanıcının teminat yetersizliği aynı kayıp nedeni değildir. Sonucun değerlendirilmesi, işlemin gerçekleştiği andaki kod sürümünü ve erişilebilir kayıtları gerektirir.

Kriptoda likidasyon zararı her zaman hukuka aykırı mı?

Hayır. Likidasyon, pozisyonun sürdürülmesi için gereken teminat koşullarının sağlanmaması üzerine sözleşmedeki mekanizmayla kısmen veya tamamen kapatılmasıdır. Piyasanın pozisyonun tersine hareket etmesi sonucunda kurallara uygun gerçekleşen tasfiye ile hatalı fiyat, yanlış teminat hesabı veya çalışmayan emir nedeniyle oluşan kayıp ayrı incelenir.

Ancak riskin kullanıcıya bildirilmiş olması da platformun her işlemini geçerli kılmaz. “Yüksek riski kabul ettim” beyanı; yanlış hesaplama, yetkisiz emir, sözleşmeye aykırı uygulama veya aldatma iddialarının araştırılmasını ortadan kaldırmaz. Esas soru, zararın hangi bölümünün piyasa hareketinden, hangi bölümünün ileri sürülen aykırılıktan doğduğudur.

10x kaldıraçta yüzde 10 düşüş hesabı neden tek başına yetmez?

Basitleştirilmiş, doğrusal ve yalnız bir uzun pozisyon düşünelim: 1.000 USDT teminatla 10.000 USDT büyüklüğünde pozisyon açıldığında dayanak fiyatın yüzde 3 düşmesi, komisyon ve fonlama hariç yaklaşık 300 USDT kayıp yaratır. Dayanak varlığın yüzde 3 hareketi, başlangıç teminatının yüzde 30’una karşılık gelir.

Bu hesap tasfiye fiyatı formülü değildir. Pozisyon, sürdürme teminatı şartı nedeniyle teminat tamamen tükenmeden kapatılabilir. Komisyon, fonlama, risk kademesi, başka pozisyonların etkisi ve kullanılan referans fiyat sonucu değiştirir. Ters yapılı, yani inverse sözleşmelerde hesaplaşma coin cinsinden yapılabilir ve fiyatların tersini kullanan hesaplama uygulanabilir. Hem teminatın değeri hem sözleşmenin sonucu değişebildiğinden yukarıdaki doğrusal örnek bu ürünlere doğrudan taşınamaz.

Dolayısıyla yalnız “fiyat yüzde 10 düşmedi ama likide oldum” iddiası, sistem hatasını kanıtlamaz. Doğru karşılaştırma, sözleşmedeki hesaplama yönteminin olay anındaki teminat ve fiyat verilerine uygulanmasıyla yapılır. Platformun hesabı hangi aşamada kapattığını açıklayan teknik kayıt alınmadan hukuki sonuca gidilmemelidir.

Son fiyat, endeks fiyatı ve mark price neden ayrılmalı?

Son işlem fiyatı, piyasada gerçekleşen son işlemin fiyatıdır. Endeks fiyatı, platformun belirlediği dış piyasa veya veri bileşenlerinden türetilebilir. Mark price ise birçok türev platformunda pozisyon değerlemesi ve tasfiye hesabında kullanılan referans fiyattır. Hesaplama ve kullanım yöntemi ürüne göre değişir.

Telefon ekranındaki mum grafiği son işlem fiyatını gösterirken tasfiye mark price ile tetiklenmiş olabilir. Bu durumda iki ekran arasında fark bulunması tek başına manipülasyon kanıtı değildir. İncelenecek husus, doğru fiyat serisinin kullanılıp kullanılmadığı, endeks bileşenlerinin o anda erişilebilirliği ve sözleşmedeki yönteme uyulup uyulmadığıdır.

Bir uyuşmazlık dosyasında yalnız tasfiye dakikasını içeren grafik yerine; işlem çiftinin tam adı, saniye ve saat dilimi, endeks ve mark fiyat serisi, işlem fiyatı, tasfiye tetikleme ve gerçekleşme kayıtları birlikte alınmalıdır. “BTC fiyatı” ifadesi, hangi piyasaya ve hangi sözleşmeye bakıldığını açıklamaya yetmez.

Cross margin ve isolated margin zararın kapsamını nasıl etkiler?

Isolated margin, belirli pozisyon için ayrılan teminatın esas alındığı; cross margin ise ilgili hesap veya teminat havuzundaki uygun bakiyelerin pozisyonları birlikte destekleyebildiği modeldir. Kesin sınırlar, otomatik teminat ekleme ayarı ve ürün sözleşmesiyle belirlenir.

Cross sistemde tek pozisyonun ekranına bakılarak hesap tasfiyesi açıklanamayabilir. Diğer pozisyonların gerçekleşmemiş zararları, teminat varlığının değer kaybı, varlıklara uygulanan iskonto ve fonlama kesintileri de tabloya girer. Isolated modelde ise sonradan teminat eklenmesi veya otomatik ekleme seçeneği, başlangıçta görünen tutarla nihai kayıp arasındaki farkı açıklayabilir.

Funding, sürekli vadeli ürünlerde sözleşme fiyatı ile dayanak piyasa arasındaki ilişkinin korunmasına yönelik dönemsel ödeme mekanizmasıdır. Her zaman platformun tahsil ettiği klasik işlem komisyonu değildir; yönüne göre pozisyon tarafları arasında ödeme doğurabilir. Uyuşmazlıkta işlem komisyonu, fonlama, tasfiye kesintisi ve piyasa zararı ayrı kalemlere ayrılmalıdır.

Stop-loss emri verilmiş olması zararı sınırlar mı?

Stop emrinin varlığı, her koşulda belirli fiyattan gerçekleşme garantisi değildir. Hangi fiyatın tetikleyici seçildiği, tetiklenince piyasa mı limit mi emri oluşturulduğu, yeterli likidite ve teminat bulunup bulunmadığı, emrin kabul veya ret durumu kontrol edilir.

Bununla birlikte platformun kabul ettiği ve koşulları oluşmuş bir emri sözleşmeye aykırı biçimde işletmemesi başka bir incelemedir. Bu iddia için emir oluşturma kaydı, sunucunun kabul cevabı, değişiklik ve iptal geçmişi, tetik fiyatı, ret kodları ve gerçekleşme kaydı gereklidir. Ekranda çizilmiş bir çizgi, emrin sisteme ulaştığını tek başına göstermez.

Yatırılan teminattan fazla borç veya eksi bakiye oluşabilir mi?

Yalnız kaldıraç oranına bakılarak evrensel cevap verilemez. Tasfiye sonrası açık, borç alınan varlığın iadesi, kesintiler, negatif bakiye koruması ve varsa platformun zarar karşılama mekanizması sözleşmeden kontrol edilir. Ekranda negatif değer görünmesi ile hukuken tahsil edilebilir bir borcun doğması da farklıdır; borç iddiasının hesabı ve sözleşmesel dayanağı istenmelidir. Isolated seçimi, bütün ürünlerde ve bütün koşullarda ek borcun imkânsız olduğuna dair güvence değildir.

Kârdaki pozisyonun ADL ile kapanması likidasyon mudur?

ADL — otomatik pozisyon azaltma, bazı türev sistemlerinde karşı taraftaki tasfiye açığının yönetilmesi için başka pozisyonların azaltılması mekanizmasıdır. Kullanıcının kendi sürdürme teminatının yetersiz kalmasından farklı bir nedenle, kârdaki pozisyon da azaltılabilir. Hangi sırayla, hangi fiyattan ve hangi koşullarda uygulandığı platformun kurallarına bağlıdır. Bu durumda yalnız likidasyon fiyatı değil, ADL olay kaydı, sıralama ve kapama yöntemi istenir.

Para iadesi ve tazminat: kaybın nedenini delille eşleştirmek

Talep, yalnız kaybedilen tutara değil, kaybı doğuran hukuki nedene dayanır. Borcun veya iade yükümlülüğünün ihlali, sözleşmenin geçerliliği, sebepsiz zenginleşme, haksız fiil ve dolandırıcılık birbirinin yerine geçen etiketler değildir. Doğru neden, doğru muhatap ve bu neden ile zarar arasındaki bağlantı birlikte kurulmalıdır.

Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmenin geçerliliği, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve borca aykırılık hükümleri; uygulanacak hukuk ve olayın özellikleri çerçevesinde gündeme gelebilir. Bir hizmetin yasak olması, o hizmetle bağlantılı her para hareketi için otomatik ve aynı kapsamda iade kararı verilmesini sağlamaz. Hangi ödemenin kime yapıldığı, karşılığında ne gerçekleştiği ve talebin hukuki dayanağı açıklanır.

Kripto hizmetine özgü hükümler de önemlidir. 6362 m.35/C/1, hizmet sağlayıcının müşteriye karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan sözleşme şartlarını geçersiz sayar. M.99/B/3–4 ise hukuka aykırı faaliyet, ödeme veya teslim yükümlülüğünün ihlali ve belirli sistem/güvenlik kaynaklı kayıplar bakımından sorumluluğu düzenler. Aynı hüküm, sağlayıcının kusuru olmadan yaşanan geçici emir veya işlem kesintilerini özel sorumluluk fıkrasının dışında tutar. Dolayısıyla “uygulama açılmadı” iddiasında kesintinin kaynağı, kusur ve zarar bağlantısı gösterilmelidir. Yabancı sözleşmede bu hükümlerin uygulanması da ayrıca incelenir.

Zarar hesabında yatırılan paranın tamamı mı esas alınır?

Her dosyada yalnız toplam yatırma tutarını zarar kabul etmek hatalıdır. Çekilen tutarlar, kalan varlıklar, gerçekleşmiş kâr ve zarar, komisyonlar, fonlama ve diğer pozisyonlar ayrıştırılır. Platformun belirli bir davranışına bağlanan zarar iddiasında, olay öncesi ve sonrası hesabın durumu ile ihlal olmasaydı ortaya çıkabilecek sonuç karşılaştırılır.

Örneğin tartışmalı bir kesinti sırasında kapanan pozisyon bakımından, sonradan piyasanın ulaştığı en yüksek fiyat seçilip bütün yükselişin kayıp kâr sayılması savunulabilir bir yöntem değildir. Kullanıcının o sırada verdiği emirler, uygulanabilir çıkış fiyatı, piyasa derinliği ve işlem stratejisine ilişkin kayıtlar gerekir. Aynı parayı hem “yatırılan anapara” hem “pozisyon zararı” olarak iki kez toplamak da hesabı şişirir.

Teminat kripto varlık cinsindeyse iki farklı değişim izlenmelidir: sözleşmenin kâr veya zararı ile teminatın değer değişimi. USDT bakiyesi, Bitcoin adedi ve Türk lirası karşılığı tek sütunda karıştırılmamalıdır. Hukuki talebin para birimi ve değerleme tarihi ayrıca belirlenir; hesap tablosu bu tercihi açıkça göstermelidir.

Hangi deliller ilk aşamada saklanmalı?

En yararlı dosya, yüzlerce düzensiz ekran görüntüsü yerine olayın yeniden kurulmasını sağlayan kayıtları içerir. Kullanıcı erişimi devam ederken özgün dışa aktarımlar alınmalı; dosyaların ilk halleri korunmalı, sonradan yapılan açıklama ve hesaplar ayrı kopyalarda tutulmalıdır.

1. Hesap ve sözleşme: kullanıcı numarası, sözleşme tarafı şirket, hesap ülkesi, olay tarihinde geçerli kullanım ve türev ürün şartları, kabul kayıtları.
2. Pozisyon: ürünün tam kodu, long/short yönü, büyüklük, kaldıraç, teminat türü, cross/isolated seçimi, giriş ve kapanış zamanı.
3. Emirler: emir ve gerçekleşme kimlikleri, emir türleri, tetik şartları, kabul/ret ve iptal kayıtları, stop emirleri.
4. Fiyat ve tasfiye: mark, endeks ve son fiyat verileri; sürdürme teminatı; risk kademesi; tasfiye tetikleme ve gerçekleşme dökümü.
5. Hesap hareketleri: yatırma ve çekmeler, fonlama, komisyon, bakiye değişimi, transfer ağı, cüzdan adresi ve işlem kimlikleri.
6. Teknik erişim: hata mesajları, destek biletleri, olay saatindeki kesinti duyurusu, API cevapları ve varsa yetki değişiklikleri.
7. Türkiye bağlantısı: reklam, Türkçe tanıtım, temsilci görüşmesi, referans veya komisyon ilişkisinin tarihli kayıtları.

Tarih ve saatlerin UTC mi Türkiye saati mi olduğu belirtilmelidir. Dakikalar arasındaki farkın belirleyici olduğu tasfiye uyuşmazlığında saat dilimi hatası, doğru kaydı yanlış olayla eşleştirebilir. Ekran görüntüsü alınırken ürün kodu ve zaman bilgisi görünür tutulur; hesap sırrı, API secret veya cüzdan kurtarma kelimeleri belge paylaşımına eklenmez.

TxID, borsaya transferi gösterebilir; merkezî borsadaki futures emrini veya likidasyonun doğruluğunu tek başına göstermez. Merkezî platformda bu işlemler çoğunlukla platform içi kayıtlarda yürür. Zincir analizi, para giriş ve çıkışını açıklarken emir defteri ve tasfiye motoru kayıtları ayrı delil kaynaklarıdır. Kripto varlık uzman raporu hazırlanırken hangi teknik sorunun yanıtlandığı ve hangi sonucun mevcut kayıtlarla çıkarılamadığı açıkça belirtilmelidir.

Platformdan nasıl açıklama ve kayıt istenmeli?

“Bütün paramı geri verin” mesajı olayın incelenmesini güçleştirebilir. Başvuruda işlem kimliği, zaman aralığı ve tartışılan aşama gösterilerek hangi kaydın istendiği açıklanır. Örneğin:

Belirttiğim pozisyonun tasfiyesinde kullanılan mark ve endeks fiyatlarını, sürdürme teminatı hesabını, geçerli risk kademesini, tasfiye tetikleme ve gerçekleşme zamanlarını, ilgili emirlerin kabul/ret kayıtlarını ve olay tarihinde uygulanan sözleşme sürümünü iletmenizi; uyuşmazlıkla ilgili işlem ve erişim kayıtlarını muhafaza etmenizi talep ediyorum.

Talebe hesap numarası, pozisyon kodu ve somut saat aralığı eklenir. Bu başvuru, kayıtların kesin olarak paylaşılacağını veya dava sürelerinin duracağını garanti eden bir işlem değildir; uyuşmazlığın kapsamını somutlaştıran ve verilen cevabı delile dönüştüren bir adımdır. Kayıtların kaybolma tehlikesi varsa yargısal delil tespiti ihtiyacı ayrıca ele alınır.

SPK başvurusu, suç şüphesi ve özel hukuk talebi

SPK başvurusu, izin, yasak faaliyet, düzenleyici yükümlülükler ve Kurulun denetim alanına giren davranışlar bakımından önemlidir. Kurula başvuru, özel hukuk alacağının otomatik tahsil edildiği bir ödeme prosedürü değildir. Düzenleyici inceleme ile kişisel zarar talebi aynı dosya mantığına sahip değildir.

Savcılık başvurusu, aldatma, izinsiz faaliyet, yetkisiz hesap işlemleri veya diğer suç şüphesini oluşturan somut olgulara dayanır. Yüksek kayıp, tek başına dolandırıcılığın kanıtı değildir. Gerçek bir piyasa kaybı ile hiç piyasa işlemi yapılmadan sahte bakiyeyle para toplanması ayrılmalıdır. Sahte platformun “vergi yatırırsanız zararınızı veya kârınızı çekeriz” talebi varsa, talebin kimden geldiği ve paranın nereye gittiği ayrıca kayda alınır.

Alacak veya tazminat yolu ise davalı şirketin kimliği, uygulanacak hukuk, görevli ve yetkili mahkeme, varsa tahkim şartı, talebin türü ve ispatıyla kurulur. Sözleşmede yabancı hukuk ya da tahkim yazması üzerine Türkiye’de hiçbir başvuru yapılamayacağı peşinen söylenemez; aynı şekilde bu kayıtların her durumda geçersiz olduğu da varsayılamaz.

Hizmetin tüketici işlemi olup olmadığı, ticari veya mesleki amaç ve ilişkinin özellikleri üzerinden değerlendirilir. Bu tespit, görev ve dava şartı arabuluculuk gibi usul meselelerini etkileyebilir. Her kripto uyuşmazlığına tek mahkeme adı veya tek başvuru süresi vermek bu nedenle doğru değildir.

Yabancı bir sağlayıcıya karşı karar elde edilmesiyle kararın fiilen tahsil edilebilir olması da ayrıdır. Şirketin ve malvarlığının bulunduğu ülke, tebligat, kararın tanınması ve tenfizi, yargısal iş birliği ve uygulanabilecek koruma tedbirleri araştırılır. Aynı markanın Türkiye’deki şirketine dava açmak, yabancı şirketin borcunu kendiliğinden yerel şirkete taşımaz.

Başvuru dosyası üç parçayı birlikte taşımalıdır: olayın kısa kronolojisi, kayıtlarla desteklenen hukuka aykırılık iddiası ve mükerrer kalem içermeyen zarar hesabı. Ceza soruşturması, düzenleyici inceleme ve özel hukuk talebi eşzamanlı düşünülebilir; birine yapılan başvurunun diğer bütün süreleri kendiliğinden durdurduğu kabul edilmez.

YTM, TMSF veya borsanın sigorta fonu likidasyon zararını öder mi?

Kripto varlıklar, 6362 m.35/C/4 uyarınca Kanun’un yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir. Aynı maddenin altıncı fıkrası, bankalarda saklanan kripto varlıklarla müşterilere ait bu kapsamdaki nakitleri de mevduat ve katılım fonu sigortasının dışında bırakır. SPK izni, bu nedenle bütün kripto işlemlerinin Yatırımcı Tazmin Merkezi veya TMSF güvencesinde olduğu anlamına gelmez.

Yabancı bir türev platformunun “insurance fund” adını verdiği mekanizma ise ayrı bir sözleşmesel yapıdır. Tasfiye açıklarını yönetmesi, her yatırımcı zararını karşılayan kişisel sigorta olması demek değildir. Fonun kullanım koşulları, kapsamı ve yetersiz kalması halinde ADL veya başka paylaşım mekanizmasının uygulanıp uygulanmadığı ürün kurallarından incelenir.

Bankaya para çekme, fon kaynağı ve vergi

Yabancı borsadan Türkiye’deki banka hesabına para gelmesi, önceki işlemin hukuka uygunluğunu onaylayan bir karar değildir. Banka veya platform, işlem ve fon kaynağına ilişkin belge isteyebilir. Kullanıcının yatırma, alım satım, teminat ve çekim kayıtlarını birbiriyle eşleştirebilmesi, paranın ekonomik kaynağını açıklamayı kolaylaştırır.

MASAK yükümlülükleri kapsamında yapılan inceleme, mahkeme veya savcılık tedbiri ve platformun kendi güvenlik kontrolü aynı süreç değildir. “Hesaba bloke geldi” bilgisiyle kaynağı ve başvuru yolu bilinemez. İlgili karar veya bildirim, hangi işlemlerin durdurulduğu ve hangi varlığın tutulduğu belirlenmelidir.

Vergi bakımından da işlemin SPK yönünden yasak olup olmadığı ile bir gelir veya faaliyetin vergisel niteliği farklı sorulardır. “Vergisini ödersem yasallaşır” veya “yasaksa vergi doğmaz” yaklaşımıyla sonuca gidilemez. Bireysel işlem, devamlılık gösteren faaliyet, şirket hesabı ve yabancı ülkede doğan yükümlülükler ayrı incelenir. Kaldıraç zararı da başka gelirlerden otomatik indirilebilen bir kalem olarak kabul edilmemelidir.

Vergilendirmeye ilişkin ayrı düzenlemeler ve teklif–yürürlük ayrımı için Türkiye’de kripto para vergisi incelemesi, işlem türüyle birlikte okunmalıdır.

İşlemin hukuki durumunu belirleyen altı soru

İşlemin niteliği şu sırayla belirlenebilir. Bu sıra, “hangi borsa?” sorusunun neden tek başına yeterli olmadığını da gösterir:

1. Varlık mı, sözleşme mi? Gerçek spot teslim, borçlu alım veya fiyat farkına dayalı türev ayrılır.
2. Taraf kim? Marka yerine sözleşmedeki şirket, ülke, alan adı ve hesap türü kaydedilir.
3. İzin neyi kapsıyor? Başvuru listesi, faaliyet izni ve ürün sunma yetkisi birbirinden ayrılır.
4. Türkiye bağlantısı ne? Yerleşiklik, reklam, Türkçe hizmet, müşteri yönlendirme ve aracılık somutlaştırılır.
5. İşlem hangi tarihte? O tarihteki kanun, tebliğ, Kurul kararı ve sözleşme sürümü eşleştirilir.
6. Kayıp neden doğdu? Piyasa hareketi, teminat mekanizması, teknik hata, yetki aşımı veya aldatma ayrıştırılır.

Bu altı sorunun cevabı olmadan verilen kesin bir “serbesttir”, “suçtur” veya “bütün para geri alınır” cevabı, dosyadaki önemli bir ayrımı atlayabilir. En belirleyici belge çoğu zaman borsanın ana sayfası değil, işlem tarihindeki sözleşme ile o pozisyonun kayıtlarıdır.

Kripto kaldıraçlı işlemler hakkında kısa sorular

Bitcoin veya Ethereum almak Türkiye’de yasak mı?

Borçsuz spot kripto alım satımı ile kaldıraçlı veya türev işlem aynı değildir. III-35/B.2 m.14’teki yasak, bütün kripto alımlarını yasaklayan bir hüküm değildir. İşlem yapılan platformun faaliyet rejimi, müşteri varlığının saklanması ve diğer yükümlülükler ise ayrıca geçerlidir.

Kaldıraçlı işlemi sadece denemek için küçük tutarla yapmanın özel istisnası var mı?

Madde 14 küçük tutar veya ilk işlem için bir istisna tanımaz. Ekonomik riskin düşük olması, sağlayıcının yasak ürünü sunmasını hukuka uygun hale getirmez. Gerçek varlık ve borç ilişkisi kurmayan bir deneme hesabı ise gerçek para kullanılan işlemden ayrılmalıdır.

Kripto kaldıraçlı işlem otomatik olarak yasa dışı bahis midir?

Hayır. Kaldıraçlı işlem veya türev ürün yasağı ile bahis ve kumar suçlarının unsurları farklıdır. Çok riskli olması, bir finansal işlemi tek başına bahis haline getirmez. Gerçekte finansal işlem bulunmayan bir sistemin hangi faaliyet olduğu ise adı üzerinden değil işleyişi ve para akışı üzerinden belirlenir.

Likide olduktan sonra kalan bakiyeyi istemek mümkün mü?

Tasfiye edilen pozisyonun kaybı ile hesapta kalan ve iadesi istenen varlık ayrı kalemlerdir. Açık borç, komisyon, fonlama, teminat yükümlülüğü veya resmî tedbir bulunup bulunmadığı incelenir. Platformdan kapanış hesabının ve kalan varlığın tutulma gerekçesinin açıklanması istenebilir.

İşlemler eşimin veya arkadaşımın hesabından yapıldıysa ne olur?

Hesap sahibi, paranın sahibi ve fiilen emir veren kişi farklı olabilir. Platform sözleşmesi, hesap kullanma yetkisi, para transferleri ve tarafların anlaşması birlikte incelenir. Başkasının hesabını kullanmak, işlemin hukuki niteliğini değiştirmez; ayrıca hak sahipliği ve ispat sorunları doğurabilir.

Bütün zararlar için tek bir şikâyet süresi var mı?

Yoktur. Platform içi itiraz süresi, sözleşmeden doğan talep, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme, ceza ve idari yaptırım başvuruları farklı kurallara tabi olabilir. Destek birimiyle yazışmanın bütün hukuki süreleri durdurduğu varsayılmamalıdır. Talebin türü ve uygulanacak hukuk önce belirlenir.

Mevzuat ve resmî kaynaklar

Bu rehberde platformun ürün sunma yasağı ile yatırımcının kişisel sorumluluğu ayrılmıştır. Teknik terimler, belirli bir borsanın bütün ürünlerine aynı sözleşme şartlarının uygulandığı varsayılmadan açıklanmıştır. Mevzuatın olay tarihindeki sürümü esas alınmalıdır.

• III-35/B.2 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ: özellikle m.9, m.14 ve m.55.
• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu — SPK metni: özellikle m.35/B, m.35/C, m.99/A, m.99/B ve m.109/A.
• SPK Faaliyette Bulunanlar Listesi ve listenin hukuki niteliğine ilişkin açıklama.
• Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar — Hazine ve Maliye Bakanlığı: m.6/8–9 ve m.15/5–6.
• 2008-32/34 sayılı Tebliğ — Hazine ve Maliye Bakanlığı: m.9/2.
• 1567 sayılı Kanun — 7555 sayılı Kanun değişikliklerini içeren Hazine ve Maliye Bakanlığı metni: m.1 ve m.3.
• SPK: Şikâyet başvurusu nereye, nasıl yapılır? Kurulun idari incelemesi ile zarar tazmini ayrımı.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Resmî Gazete metninin WIPO Lex nüshası: sözleşmenin geçerliliği, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme ve borca aykırılığa ilişkin temel hükümler.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — TBMM kabul metni: delil tespitine ilişkin m.400.
• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — TBMM kabul metni: tüketici sözleşmeleri bakımından m.26 ve m.45.

Güncelleme notu: Ekim 2026 — Spot, kredili işlem ve türev ayrımı; yurt dışı hizmetin Türkiye bağlantısı; kullanıcı sorumluluğu ve likidasyon delillerinin değerlendirilmesi birlikte ele alındı.

Av. Ahmet Karaca · PEGA Hukuk & Danışmanlık. Kripto varlık, bilişim ve ceza hukuku alanlarındaki çalışma ve yayınları için yazar profilini inceleyebilirsiniz.