Son güncelleme: · Hazırlayan: Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu (Sicil No 92414) · Baro levhasında doğrula
- Ceza: 2–5 yıl hapis (m. 191/1); zincirlemede tek ceza 1/4–3/4 artırılır (m. 43/1).
- Erteleme süresi: Kullanmak için tekrar satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma ihlal nedenidir; ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz (m. 191/5).
TCK 191’de zincirleme suç uygulanır mı?
TCK m. 43/1’e göre bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda aynı suçun birden fazla işlenmesi hâlinde bir cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. m. 43/1’in son cümlesine göre fıkra “mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da” uygulanır; incelenen kararlarda m. 43, m. 191/1’deki kullanmak için bulundurma eylemlerine uygulanmıştır. m. 43/3’teki istisnalar (kasten öldürme, kasten yaralama, işkence, yağma) m. 191’i kapsamaz.
Zincirleme suç, tek fiille birden fazla farklı suçun oluştuğu TCK m. 44’ten farklıdır. Satın alma, kabul etme ve bulundurma, ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde yapıldığında m. 188/3’te de sayılır; bu hâlde on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası öngörülür; suç vasfını eylemin kullanmak için yapılıp yapılmadığı belirler. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Hukuki kesinti nedir, zincirleme suçta suç tarihleri nasıl karşılaştırılır?
TCK m. 43 “hukuki kesinti” ifadesini kullanmaz; kavram Yargıtay kararlarında yer alır. İncelenen kararlarda kesintiyi ilk iddianamenin düzenlenmesi oluşturur; bu yüzden her eylemin tarihi ilk iddianamenin tarihiyle karşılaştırılır. 20. Ceza Dairesi’nin E. 2019/640 sayılı kararında 16.04.2017 ve 03.05.2017 eylemleri zincirleme sayılmış, 01.06.2017 tarihli iddianameden sonraki 09.08.2017 eylemi ayrı suç kabul edilmiştir:
“İki suç arasında hukuki kesinti bulunmamaktadır. Sanık her iki suçu, bir suç işleme kararının icrası kapsamında işlemiştir. Başka bir anlatımla zincirleme suç oluşmuştur. Ancak 16/04/2017 tarihli eylem nedeniyle 01/06/2017 tarihinde düzenlenen iddianame ile artık her iki eylem yönünden hukuki kesinti meydana gelmiştir.”
Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2019/640, K. 2019/6906, T. 05.12.2019 — karar metninden alıntı.
Erteleme süresinde tekrar yakalanınca ne olur?
Erteleme süresinde kullanmak için tekrar satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma ihlal nedenidir; ayrı soruşturma ve kovuşturma yapılmaz, kişi hakkında kamu davası açılır (m. 191/4–5). Madde 6545 sayılı Kanunla (18.06.2014) değiştirilmiş; 191/2’nin son cümlesi ve 191/3’ün bugünkü hâli 7445 sayılı Kanunla (28.03.2023) gelmiştir. Güncel metnin ilgili fıkraları:
| Fıkra | Düzenleme |
|---|---|
| m. 191/1 | Kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma: iki yıldan beş yıla kadar hapis. |
| m. 191/2 | CMK m. 171’deki şartlar aranmaksızın beş yıl kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE); karar kolluğa da bildirilir. |
| m. 191/3 | En az bir yıl denetimli serbestlik; altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir; kullanım tespiti için yılda en az iki kez sevk. |
| m. 191/4 | Erteleme süresinde (a) yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine aykırılıkta ısrar, (b) kullanmak için tekrar satın alma, kabul etme veya bulundurma, (c) kullanma hâlinde kamu davası açılır. |
| m. 191/6 | Dördüncü fıkraya göre dava açıldıktan sonra suçun tekrarında yeniden KDAE verilemez. |
| m. 191/10 | Okul, yurt, hastane gibi yerlere iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık yerlerde ceza yarı oranında artırılır (ek: 6638 sayılı Kanun, 27.03.2015). |
10. CD, E. 2022/36 sayılı kararda 2017 eylemi ile erteleme süresindeki 2020 eylemleri, 19.10.2020 tarihli iddianameden önce ve bir suç işleme kararının icrası kapsamında işlendiği için tek suç sayılmış; ayrı cezalarla “fazla cezaya hükmolunması” kanuna aykırı bulunarak hüküm kanun yararına bozulmuştur. 10. CD E. 2022/14614 sayılı kararda da ihlalden sonra fakat ilk iddianameden önce işlenen eylemin zincirleme suç oluşturduğu kabul edilmiş; ancak istem, HAGB’li cezanın mahsup edilemeyeceği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Erteleme kararı usulüne uygun tebliğ edilmemişse
10. CD, E. 2023/16544 sayılı kararda erteleme kararındaki itiraz süresi 15 gün yerine 7 gün yazılmıştı. Daire, usulsüz kararla beş yıllık erteleme süresinin işlemeye başlamayacağını, ihlalden söz edilemeyeceğini ve CMK m. 223/8’in ikinci cümlesi uyarınca “durma” kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Daire ayrıca “yerleşik uygulamalarına göre” birden fazla erteleme kararı verilmişse usulüne uygun verilip kesinleşen ilk kararın esas alınacağını; yeniden erteleme, ihlal ve tek suç, ayrı suç ya da zincirleme suç ayrımının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Farklı illerde açılan davalar birleştirilir mi?
10. Ceza Dairesi, E. 2024/3550 sayılı kararında 13.08.2020 ve 14.02.2021 eylemleri için Kulu ve Kilis’teki iki mahkemece ayrı hüküm kurulmuştu. Daire, sonraki eylem için düzenlenen 23.03.2021 tarihli iddianameyi ilk iddianame olarak esas almış ve iki eylemin de bundan önce işlendiğini belirtmiştir:
“… dosyaların birleştirilmesi ve 5237 sayılı TCK’nın 43. maddesinde öngörülen zincirleme suç hükümleri kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeden, her bir eylem için yazılı şekilde ayrı ayrı mahkûmiyet hükmü verilerek fazla ceza tayini, Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/3550, K. 2025/9116, T. 30.09.2025 — karar metninden alıntı.
8. CD, E. 2024/14386 sayılı kararda da 16.06.2021 eylemi 12.07.2021 tarihli iddianameden önce işlendiği için, derdest dosyayla birleştirilmeden yalnızca 10.02.2021 eylemi hakkında HAGB verilmesi kanuna aykırı bulunmuştur.
Zincirleme suçta ceza nasıl hesaplanır?
Hesap, m. 191/1’deki iki yıldan beş yıla kadar hapis sınırı ve m. 43/1 artırımıyla yapılır. 20. Ceza Dairesi’nin E. 2019/640 sayılı kararındaki dosyada zincirleme sayılan iki eylem için 2 yıl 6 ay, kesintiden sonraki eylem için ayrıca 2 yıl hapis verilmiş; Yargıtay bu kabulde isabetsizlik görmemiştir.
| Örnek hesap (temel ceza 2 yıl) | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Zincirleme, en az artırım (1/4) | 2 yıl + 6 ay | 2 yıl 6 ay |
| Zincirleme, en fazla artırım (3/4) | 2 yıl + 1 yıl 6 ay | 3 yıl 6 ay |
| İki eylem ayrı suç sayılırsa | 2 yıl + 2 yıl (iki ayrı hüküm) | Toplam 4 yıl |
TCK 191 zincirleme suç Yargıtay kararları ne diyor?
Aşağıdaki kararlar 26.09.2026’da Yargıtay karar arama sisteminden alınmıştır.
| Künye | Olay özeti | Sonuç |
|---|---|---|
| 20. CD, E. 2019/640, K. 2019/6906, T. 05.12.2019 | 2017’de üç eylem; ilk iddianame 01.06.2017. | İlk iki eylem zincirleme, üçüncüsü ayrı suç; istem reddi. |
| 10. CD, E. 2022/36, K. 2022/6047, T. 11.05.2022 | 2017 eylemi için KDAE; erteleme süresinde 2020’de üç eylem; 2017 eylemi ve 2020 eylemleri için iki ayrı ceza. | 2017 ve 2020 eylemleri tek suç; m. 43 uygulanmalı. Bozma. |
| 10. CD, E. 2022/14614, K. 2023/11582, T. 25.12.2023 | İhlalden sonra, ilk iddianameden önce yeni eylem; önceki dosyada HAGB. | Zincirleme yerinde; HAGB’li ceza mahsup edilemez; istem reddi. |
| 10. CD, E. 2023/16544, K. 2025/1352, T. 11.02.2025 | Erteleme kararında itiraz süresi yanlış yazılmış. | Süre işlemez, ihlal yok; “durma” kararı. Bozma. |
| 8. CD, E. 2024/14386, K. 2024/8069, T. 30.10.2024 | Bir eylemde HAGB, diğer dosya derdest. | Birleştirme ve zincirleme gerekir. Bozma. |
| 10. CD, E. 2024/3550, K. 2025/9116, T. 30.09.2025 | İki ayrı ilde iki mahkûmiyet. | Birleştirme gerekir; ayrı cezalar “fazla ceza”. Bozma. |
Kesinleşmiş ayrı mahkûmiyetler için ne yapılabilir?
Ayrı hükümler kesinleşmişse, incelenen altı kararın tamamı Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma istemi üzerine verilmiştir (2022–2025 tarihli beş kararda dayanak CMK m. 309 olarak gösterilir); istem 20. CD E. 2019/640 ve 10. CD E. 2022/14614 sayılı kararlarda reddedilmiş, diğer dört kararda kabul edilmiştir. 10. CD E. 2023/16544 sayılı karar da derdest dosyaların birleştirilmesini, kesinleşmiş hükümler için gerektiğinde olağanüstü kanun yollarına başvurulabileceğini belirtir. Dosyada şunlar incelenir:
- 1Eylem tarihlerini listeleyinTüm dosyalardaki eylem tarihlerini tek çizelgeye yazın.
- 2İddianame tarihlerini karşılaştırınİlk iddianameden önceki ve sonraki eylemleri ayırın.
- 3Erteleme kararını inceleyinTebliğ, itiraz süresi ve kesinleşme kontrol edilir (10. CD, E. 2023/16544).
- 4İhlal niteliğini belirleyinErteleme süresindeki eylem m. 191/5, dava açıldıktan sonraki tekrar m. 191/6 kapsamında değerlendirilir.
- 5Dosyaları ayırınSüren dosyalarda birleştirme talebi, kesinleşmiş hükümlerde kanun yararına bozma değerlendirilir; HAGB kararları ayrıca not edilir.
- 6Delilleri kontrol edinAramanın hukuka uygunluğu ayrıca incelenir: yazılı arama kararı olmadan yapılan aramalar.
HAGB ve zincirleme suç: HAGB’li ceza mahsup edilir mi?
Maddede aksine düzenleme yoksa CMK’nın HAGB’ye ilişkin 231. maddesi uygulanır (m. 191/9); m. 188 veya 190 kovuşturmasında suç münhasıran m. 191 kapsamındaysa HAGB kararı verilir (m. 191/8).
10. CD, E. 2022/14614 sayılı kararda önceki dosyada 1 yıl 8 ay hapis verilip hükmün açıklanması geri bırakılmıştı. Daire zincirleme tespitini yerinde bulmuş ve m. 43/1 artırımıyla önceki cezanın mahsubu ile aradaki fark kadar ek ceza gerekeceğini belirtmiş; ancak HAGB’li ceza henüz hukuki sonuç doğuran bir mahkûmiyet hükmü olmadığından mahsuba konu edilemeyeceği için istemi reddetmiştir.
Doğru bilinen yanlışlar
“Uyuşturucu kullanma suçunda mağdur belli olmadığı için zincirleme suç uygulanmaz.”
Kesin cevap: Hayır. TCK m. 43/1, mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da uygulanır. Yargıtay’ın incelenen kararlarında m. 43, m. 191/1’deki kullanmak için bulundurma eylemlerine uygulanmıştır.
“Zincirleme suç için eylemler arasında belirli bir süre geçmemiş olmalıdır.”
Kesin cevap: Hayır. TCK m. 43/1 eylemler arasında bir süre öngörmez. Yargıtay 10. Ceza Dairesi E. 2022/36 sayılı kararda 2017 ve 2020 eylemlerini, aralarında hukuki kesinti bulunmadığı için tek suç saymıştır.
“Erteleme süresinde tekrar yakalanan kişiye ayrıca yeni bir dava açılır.”
Kesin cevap: Kural olarak hayır. Erteleme süresi zarfında kullanmak için tekrar bulundurma ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz (TCK m. 191/5); kişi hakkında ilk eylem için kamu davası açılır (m. 191/4).
Sık sorulan sorular
Zincirleme suç nedir?
Eylemler arasında belirli bir süre aranır mı?
İddianameden sonra işlenen eylem ne olur?
Erteleme süresinde yakalanan kişiye ayrı dava açılır mı?
Denetimli serbestlik ne kadar sürer?
Etkin pişmanlık veya tedavi başvurusu mümkün mü?
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m. 43, 44, 188, 191, 192 (mevzuat.gov.tr, konsolide metin)
- Yargıtay Karar Arama
- Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2019/640, K. 2019/6906, T. 05.12.2019
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2022/36, K. 2022/6047, T. 11.05.2022
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2022/14614, K. 2023/11582, T. 25.12.2023
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2023/16544, K. 2025/1352, T. 11.02.2025
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/14386, K. 2024/8069, T. 30.10.2024
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/3550, K. 2025/9116, T. 30.09.2025
İlgili rehberler
Hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti
TCK 191 dosyanızda zincirleme suç değerlendirmesi mi gerekiyor?
İddianameleri, varsa erteleme kararını ve diğer dosyaların karar örneklerini hazırlayıp WhatsApp’tan ya da e-postayla yazın veya arayın; mesajınız doğrudan Av. Ahmet Karaca’ya ulaşır.
Av. Ahmet Karaca · 0531 336 09 81 · ahmet@pegahukuk.com
Av. Ahmet Karaca
Av. Ahmet Karaca, İstanbul Barosu’na kayıtlı (Sicil No 92414, TBB No 234456), kripto varlık hukuku, blockchain hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışan bir avukattır; PEGA Hukuk & Danışmanlık (Kartal/İstanbul) bünyesinde görev yapmaktadır. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur; Duke University (Blockchain/DeFi), Politecnico di Milano (AI & Legal Issues) ve Lund University (AI & Law) sertifika programlarını tamamlamış, Udemy’de blockchain hukuku dersi vermekte ve Haberler.com’da köşe yazıları yazmaktadır.
Profil ve yayınlar · LinkedIn · İstanbul Barosu levhası
Bu içerik Av. Ahmet Karaca tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kontrol edilmiştir. Kaynak gösterirken: pegahukuk.com — Av. Ahmet Karaca.
