Kripto Varlık Hukuku
P2P Satıcısının Ceza Sorumluluğu ve Aklama İsnadı
Eşler arası kripto satışı yapan bir kişinin hesabına, başka bir dosyanın mağduruna ait para girmesi Türkiye’de artık istisnai değil. Satıcı hiçbir şey yapmamış olsa dahi kendini şüpheli sıfatıyla bir aklama soruşturmasının içinde bulabiliyor. Bu sayfa, o soruşturmanın nasıl işlediğini ve savunmanın hangi delillere dayandırıldığını anlatıyor.
Kısa cevap
Aklama suçu yalnızca kasten işlenebilir. Paranın suçtan geldiğini bilmeyen ve olağan bir alım satım yapan P2P satıcısı, hesabına kirli para girmiş olsa bile bu suçun faili olmaz. Ancak bu sonuç kendiliğinden doğmaz: işlemin olağanlığının platform kayıtlarıyla ortaya konması gerekir. Dosyanın kaderi, ifadeye ne kadar hazırlıklı gidildiğinde belirlenir.
Bireysel satıcı
Kendi kriptosunu sattı, alıcıyı tanımıyor, aylar sonra ifadeye çağrıldı.
Yoğun işlem yapan satıcı
Düzenli P2P ticareti yapıyor; hem aklama hem izinsiz faaliyet riski var.
Hesabı bloke edilen kişi
Henüz soruşturma yok ama banka veya borsa hesabına kısıt kondu.
Türkiye’de kripto ceza dosyalarının sessizce büyüyen bölümü artık mağdurlar değil, kendini şüpheli sıfatıyla bulan satıcılar. Senaryo neredeyse her dosyada aynı: kişi bir platformda USDT satar, alıcı havale yapar, emanetteki kripto serbest bırakılır, işlem kapanır. Aradan haftalar geçer. Sonra ya hesabına bloke konduğunu fark eder ya da bir gün kolluktan davet gelir. Anlaşılır ki o havale, başka bir dosyanın dolandırıcılık mağdurunun parasıdır ve satıcının IBAN’ı para trafiğinin bir halkası olarak dosyaya girmiştir.
Bu noktada iki şey aynı anda doğrudur: satıcı hukuka aykırı hiçbir şey yapmamıştır ve satıcı gerçekten de bir suç gelirinin aktarıldığı hesabın sahibidir. Savunmanın işi, bu ikisi arasındaki farkı hukuken ve delille göstermektir.
Hangi isnatla karşılaşılıyor?
Dosyalarda tek bir nitelendirme yok; savcılıklar olayın görünümüne göre farklı maddelere dayanabiliyor. Hangi maddeye dayanıldığı savunmanın tamamını değiştirir:
| TCK m.282 | Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama. En sık karşılaşılan isnat. Kasten işlenebilen bir suçtur; taksirle işlenemez. Öncül bir suçun varlığı ve failin malvarlığının bu suçtan geldiğini bilmesi aranır. |
| TCK m.165 | Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi. Aklamaya göre daha hafif bir nitelendirme olup uygulamada alternatif olarak gündeme gelebilir. |
| TCK m.157-158 | Dolandırıcılığa iştirak iddiası. Satıcının fail ile irtibatlı olduğu ileri sürüldüğünde gündeme gelir; irtibatın somut delille ispatı gerekir. |
| 7258 s.K. m.5 | Yasa dışı bahis ödemelerine aracılık. Gelen paranın bahis trafiğinden geldiği dosyalarda ayrıca tartışılır. |
| 6362 s.K. (7518) | İzinsiz kripto varlık hizmeti sunma. Yoğun ve süreklilik arz eden P2P faaliyeti bakımından ayrı bir risk başlığıdır. |
Aklama isnadının kırıldığı yer: kast
Aklama suçunun kurucu unsuru kasttır. Bu, savunmanın dayandığı tek ve en güçlü noktadır. Soru şudur: satıcı, aldığı paranın bir suçtan geldiğini biliyor muydu? Bilmiyorsa suç oluşmaz — çünkü bu suçun taksirli hâli kanunda düzenlenmemiştir.
Uygulamada tartışma, doğrudan kasttan çok olası kast üzerinde yürür: satıcının durumun olağandışılığını fark etmiş olması gerektiği, buna rağmen kayıtsız kaldığı ileri sürülür. İşte bu iddiayı boşa çıkaran şey, işlemin her adımının sıradan bir ticari işlem gibi ilerlediğini gösteren kayıttır. Bu nedenle savunma soyut bir ‘bilmiyordum’ beyanına değil, dosyaya sunulan somut belgelere dayanmalıdır.
Üçüncü kişi ödemesi: dosyaların çoğunun düğümlendiği nokta
Bir P2P satıcısının başına gelebilecek en kötü teknik detay, parayı karşı taraftan değil bir başkasının hesabından almasıdır. Dolandırıcılık organizasyonları tam olarak bunu kurgular: mağduru ikna eder, mağdurun parasını doğrudan satıcının IBAN’ına yollatır, karşılığında aldıkları kriptoyu kendi cüzdanlarına çeker. Satıcı bu zincirde ne mağduru tanır ne de organizasyonu — ama hesap hareketinde mağdurun adı görünür.
Bu yapı, kasttan bağımsız olarak satıcıyı ispat yükü altına sokar. Savunmanın burada göstermesi gereken, satıcının ödemeyi kimden beklediği ile kimden aldığı arasındaki farkın kendi iradesi dışında oluştuğudur: platform kaydında alıcının kim olduğu, satıcının o kişiyle yazışması, üçüncü kişi ödemesini fark ettiğinde ne yaptığı. Platformların üçüncü kişi ödemesini yasaklayan kural metinleri de bu noktada savunma lehine delil değeri taşır.
Süreç nasıl işliyor?
1
Mağdurun şikâyeti ve para takibi
Başka bir ildeki bir mağdur şikâyette bulunur; savcılık para trafiğini çıkarır ve zincirdeki IBAN sahiplerini tespit eder. Satıcı bu aşamada olaydan habersizdir.
2
Hesaba kısıt konulması
Çoğu dosyada satıcının ilk öğrendiği şey budur. Kısıtın kaynağı adli bir karar olabileceği gibi bankanın kendi uygulaması da olabilir; ikisinin kaldırılma usulü tamamen farklıdır.
3
İfadeye davet
Kolluk veya savcılık ifadesi. Dosyanın seyrini belirleyen tek aşama budur. Hazırlıksız verilen beyan sonradan düzeltilse bile dosyada çelişki olarak kalır.
4
Dosyanın incelenmesi ve savunmanın kurulması
İsnadın hangi transfere, hangi mağdura ve hangi öncül suça dayandığı tespit edilir. Savunma ancak bu tespitten sonra somutlaşabilir.
5
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya iddianame
Kayıt düzeni güçlü olan dosyaların önemli bölümü soruşturma aşamasında kapanır. İddianame düzenlenmesi hâlinde yargılama aşamasına geçilir.
⏱ Kaçırılmaması gereken süreler
- 7 gün — Elkoyma ve diğer koruma tedbiri kararlarına itiraz süresi; kararın öğrenilmesinden itibaren işler.
- İfade öncesi — Yasal bir süre değil ama pratikte en kritik aralık — işlem geçmişi ifadeden önce çıkarılmalıdır.
- Kayıt saklama — Platform kayıtları ve yazışmalar hesap kapatıldığında erişilemez hâle gelebilir; soruşturma ihtimali belirdiğinde derhal indirilmelidir.
İkinci risk: izinsiz faaliyet iddiası
Yoğun P2P ticareti yapan kişiler için aklama isnadının yanında ikinci ve daha az bilinen bir başlık var. 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen hükümler, kripto varlık hizmet sağlayıcılığını Sermaye Piyasası Kurulu iznine bağladı. Kendi varlığını satmak ile sürekli biçimde başkalarına alım satım hizmeti sunmak arasındaki sınır, işlem hacmi, süreklilik, organizasyon ve kazanç sağlama iradesi ölçütleriyle çizilir.
Uygulamada ‘merchant’ olarak anılan, gün içinde çok sayıda karşı tarafla düzenli işlem yapan satıcılar bu değerlendirmenin kapsamına girebilmektedir. Bu nedenle savunma kurgulanırken yalnızca aklama isnadına odaklanmak eksik kalır; faaliyetin niteliği de baştan değerlendirilmelidir.
Paralel yürüyen ikinci süreç: hesabın açtırılması
Ceza dosyası devam ederken satıcının günlük hayatı hesabına erişememesi nedeniyle durur. Bu iki süreç birbirinden ayrıdır ve ayrı yürütülmelidir. Kısıtın kaynağına göre izlenecek yol değişir: adli karara dayanan elkoymada kanun yoluna başvurulur, MASAK kaynaklı işlem kısıtında ilgili mercie belge sunulur, bankanın kendi uygulamasında önce kuruluşa yazılı başvuru yapılır.
Her üç yolda da ortak olan şey, paranın kaynağının belgelenmesidir. Ayrıntı için Banka ve Ödeme Kuruluşu Hesap Blokesi ve Kripto Varlığa Elkoyma sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kripto sattım, gelen paranın çalıntı olduğunu bilmiyordum. Ceza alır mıyım?
Aklama suçu kasten işlenebilen bir suçtur; paranın suçtan geldiğini bilmeyen kişinin cezai sorumluluğu bulunmaz. Ancak bu sonucun alınabilmesi, işlemin olağan bir alım satım olduğunun platform kayıtları, fiyat uyumu ve işlem geçmişiyle ortaya konmasına bağlıdır.
İfadeye çağrıldım, avukatsız gitsem olur mu?
Bu dosyalarda ifade, dosyanın seyrini belirleyen tek aşamadır. İsnadın hangi transfere ve hangi mağdura dayandığı önceden tespit edilmeden verilen beyan, sonradan düzeltilse dahi çelişki olarak değerlendirilir. Müdafi hazır bulunmadan teknik içerikli ifade verilmemesi önerilir.
Parayı üçüncü kişinin hesabından aldım, durumum kötü mü?
Bu unsur savunmayı zorlaştırır ancak sonucu tek başına belirlemez. Ödemenin kimden beklendiği ile kimden geldiği arasındaki farkın satıcının iradesi dışında oluştuğu; platform kaydı, karşı tarafla yazışma ve platformun üçüncü kişi ödemesini yasaklayan kuralları ile ortaya konabilir.
Hesabım bloke, ceza dosyası bitmeden açılır mı?
Açılabilir. Hesap kısıtı ile ceza soruşturması ayrı süreçlerdir. Kısıtın kaynağı tespit edilip paranın kaynağı belgelendiğinde, soruşturma sürerken de kısıtın kaldırılması talep edilebilir.
Ne kadar işlem yaparsam ‘izinsiz faaliyet’ sayılırım?
Kanunda sayısal bir eşik bulunmamaktadır. Değerlendirme işlem hacmi, süreklilik, bir organizasyon içinde yürütülüp yürütülmediği ve kazanç sağlama iradesi ölçütleriyle somut olayda yapılır. Düzenli ve yüksek hacimli faaliyet bu kapsamda değerlendirilme riski taşır.
Hangi kayıtları saklamalıyım?
Platformdaki emir numarası ve eşleşme kaydını, işlem saatlerini, karşı tarafın platformdaki kimlik bilgisini, banka hesap hareketini, işlem anındaki piyasa kurunu ve taraflar arasındaki tüm yazışmaları. Bu kayıtlar hesap kapatıldığında erişilemez hâle gelebilir.
İlgili çalışma alanları
Kripto P2P Uyuşmazlıkları →
Sahte dekont, ters ibraz ve alıcı-satıcı uyuşmazlıklarında mağdur tarafı.
Hesap Blokesi →
Banka ve ödeme kuruluşu kısıtlarının kaynağı ve kaldırılma yolları.
Soruşturmalarda Savunma →
Kripto kaynaklı ceza dosyalarında genel müdafilik hizmeti.
Bahis ve Ödeme Aracılığı →
7258 sayılı Kanun kapsamındaki isnatlar ve hesap kiralama iddiaları.
Hakkınızda soruşturma mı var?
Dosyanızdaki isnadın hangi transfere dayandığını tespit edip savunmayı platform kayıtları üzerine kuruyoruz. PEGA Hukuk ve Danışmanlık, Kartal/İstanbul.
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut bir olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Haklarınızı Öğrenin
Hukuki Bilgilendirme Blog
Güncel hukuki gelişmeler, haklarınız ve karşılaşabileceğiniz süreçler hakkında doğru, güvenilir ve anlaşılır bilgiler sunmaktayız.