Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı (KVHS) Lisansı ve MASAK Uyumu

İzin Süreci ve Aranan Başlıca Şartlar

Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı izni, kurumsal yapıdan bilgi sistemlerine kadar uzanan bütüncül bir hazırlık gerektirir. Süreçte belirleyici olan başlıca başlıklar şunlardır:

• Kurumsal yapı: Şirketin hukuki biçimi, pay sahipliği yapısının şeffaflığı, ortakların ve yöneticilerin aranan niteliklere sahip olması.
• Sermaye ve mali yeterlilik: Asgari sermaye şartının karşılanması ve kaynağının belgelenmesi.
• İç kontrol ve risk yönetimi: Yazılı politikaların oluşturulması, görev ayrılığı ilkesinin kurgulanması.
• Bilgi sistemleri: Güvenlik altyapısı, iş sürekliliği ve felaket kurtarma planları, bağımsız denetim.
• Müşteri varlıklarının korunması: Kuruluşun kendi varlıkları ile müşteri varlıklarının ayrıştırılması ve saklama düzeninin kurulması.
• Sözleşme altyapısı: Kullanıcı çerçeve sözleşmeleri, risk bildirim formları, ücret tarifeleri ve aydınlatma metinleri.

Uygulamada başvuruların zaman kaybettiği nokta, bu başlıkların birbirinden bağımsız hazırlanmasıdır; oysa sözleşme altyapısı ile bilgi sistemleri ve uyum politikalarının birbirine atıf yapan tutarlı bir bütün oluşturması beklenir.

MASAK Yükümlülükleri

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yükümlü sıfatını taşır. Bu sıfat, izin sürecinden ayrı ve süreklilik arz eden bir yükümlülükler seti doğurur:

• Kimlik tespiti: Müşteri kabul politikası çerçevesinde kimliğin doğrulanması ve gerçek faydalanıcının tespiti.
• Şüpheli işlem bildirimi: Şüphe doğuran işlemlerin süresi içinde MASAK’a bildirilmesi.
• Uyum görevlisi ve uyum programı: Kurum içi politika ve prosedürlerin oluşturulması, eğitim, iç denetim ve risk yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesi.
• Kayıtların saklanması: Belge ve kayıtların mevzuatta öngörülen süre boyunca muhafazası.
• Transfer bilgilerinin iletilmesi: Uluslararası standartlar doğrultusunda gönderen ve alıcı bilgilerinin aktarılmasına ilişkin yükümlülükler.

Bu yükümlülüklerin ihlali idari para cezası ve ağır hâllerde cezai sorumluluk doğurur. Uyum programının kâğıt üzerinde değil, işleyen bir sistem olarak kurgulanması esastır.

Saklama, Müşteri Varlıkları ve Sorumluluk

Kripto varlık hizmet sağlayıcılığının en kritik hukuki başlığı, müşteri varlıklarının saklanmasıdır. Müşteri varlıklarının kuruluşun kendi malvarlığından ayrıştırılması, saklama düzeninin yazılı olarak kurgulanması ve anahtar yönetiminin yetki ayrılığı ilkesine uygun tasarlanması gerekir.

Bir güvenlik ihlali veya kayıp hâlinde sorumluluğun kime ait olacağı, büyük ölçüde bu düzenin önceden nasıl kurgulandığına ve kullanıcı sözleşmesinde nasıl düzenlendiğine bağlıdır. Sözleşmedeki sorumsuzluk kayıtlarının Türk Borçlar Kanunu ve tüketici mevzuatı karşısındaki geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir; her sorumsuzluk kaydı hukuken geçerli değildir.

Kişisel Verilerin Korunması ve Bilgi Talepleri

Kimlik tespiti yükümlülüğü, kuruluşları yoğun biçimde kişisel veri işleyen yapılar hâline getirmektedir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliği tedbirleri, saklama ve imha politikaları ile yurt dışına aktarım rejimi ayrı ayrı kurgulanmalıdır. Bir veri ihlali hâlinde bildirim yükümlülükleri devreye girer.

Ayrıca kuruluşlar, adli mercilerden gelen bilgi ve belge taleplerine sık sık muhatap olmaktadır. Bu taleplerin hangi kapsamda ve hangi usulle karşılanacağı, hem soruşturmanın gereklerini hem müşterinin haklarını gözeten bir prosedüre bağlanmalıdır. Talebin kapsamını aşan bir paylaşım, kuruluş açısından ayrı bir sorumluluk kaynağıdır.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye’de kripto borsası kurmak için izin gerekiyor mu?

Evet. 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen hükümler uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcılığı Sermaye Piyasası Kurulu’nun iznine tabidir. İzinsiz faaliyet gösterilmesi hâlinde cezai yaptırımlar öngörülmüştür.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları MASAK’a karşı hangi yükümlülükler altındadır?

5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sıfatıyla kimlik tespiti, gerçek faydalanıcının belirlenmesi, şüpheli işlem bildirimi, uyum görevlisi atanması ve uyum programı oluşturulması, kayıtların saklanması ile transfer bilgilerinin iletilmesi yükümlülükleri bulunmaktadır.

Yurt dışında kurulu bir platform Türkiye’ye hizmet verebilir mi?

Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olarak kripto varlık hizmeti sunulması izne tabidir. Faaliyetin Türkiye’ye yönelik olup olmadığı; dil, ödeme yöntemleri, tanıtım faaliyetleri ve müşteri kabul politikası gibi somut unsurlar üzerinden değerlendirilir. Bu değerlendirme her olayda ayrıca yapılmalıdır.

Uyum programı hazırlamak zorunlu mu?

Yükümlü sıfatını taşıyan kuruluşlar bakımından kurum politikası ve prosedürlerinin oluşturulması, uyum görevlisi atanması, eğitim ve iç denetim faaliyetlerinin yürütülmesi mevzuat gereğidir. Programın işleyen bir sistem olarak kurgulanması, denetimlerde belirleyici olmaktadır.

Müşteri varlıkları nasıl saklanmalıdır?

Müşteri varlıklarının kuruluşun kendi malvarlığından ayrıştırılması, saklama düzeninin yazılı olarak kurgulanması ve anahtar yönetiminin yetki ayrılığı ilkesine uygun tasarlanması gerekir. Bir kayıp hâlinde sorumluluğun belirlenmesinde bu düzenin önceden nasıl kurulduğu esas alınır.

İlgili Çalışma Alanları

Bu sayfa, Blockchain ve Kripto Varlık Hukuku çalışma alanının bir parçasıdır. Konuyla yakından bağlantılı diğer alanlar:

• Token İhracı, DeFi ve Blockchain Projeleri Hukuku
• NFT ve Dijital Varlıklarda Fikri Mülkiyet
• Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi

Büromuzun tüm çalışma alanları için Çalışma Alanlarımız sayfasını inceleyebilirsiniz.

PEGA Hukuk ve Danışmanlık ile İletişim

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı (KVHS) Lisansı ve MASAK Uyumu alanındaki dosyalarınız için PEGA Hukuk ve Danışmanlık bünyesindeki ekibimize ulaşabilirsiniz. Büromuz Kartal/İstanbul’da faaliyet göstermektedir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte hukuki bilgilendirme amacı taşır ve somut bir olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.