Kripto Varlığa Elkoyma ve Borsa Hesap Blokesi

Elkoymanın Hukuki Dayanağı ve Şartları

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesi, taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoymayı düzenler. Kripto varlıklar, bu madde kapsamında değerlendirilerek elkoyma tedbirine konu edilmektedir. Maddenin uygulanabilmesi için aranan başlıca şartlar şunlardır:

• Katalog suç şartı: Soruşturma konusu fiilin, maddede sınırlı biçimde sayılan suçlardan biri olması gerekir. Katalogda yer almayan bir suç bakımından bu madde uygulanamaz.
• Kuvvetli şüphe: Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması aranır. Basit bir ihbar veya soyut iddia tek başına yeterli değildir.
• Varlığın suçtan elde edildiğine dair belirti: Elkonulacak değerin suçtan elde edildiğine ilişkin somut dayanak bulunmalıdır.
• Hâkim kararı: Tedbire kural olarak hâkim karar verir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllere ilişkin istisnalar saklıdır.
• Gerekçe: Kararın gerekçeli olması zorunludur.

Uygulamada itirazların dayandığı en verimli noktalar, katalog suç şartının gerçekleşmemiş olması, kuvvetli şüphenin somut delille desteklenmemesi ve kararın gerekçesiz olmasıdır.

İtiraz Usulü, Mercii ve Süresi

Elkoyma kararına karşı itiraz yolu açıktır. İtiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır ve kararı veren mercie verilecek dilekçeyle, kararı veren hâkimliğin bağlı olduğu merci tarafından incelenir. Sürenin kaçırılması, tedbire karşı bu yolun kapanmasına yol açar; bu nedenle kararın tebliğ veya öğrenilme tarihinin tespiti kritik öneme sahiptir.

İtiraz dilekçesinde yalnızca masumiyet iddiası ileri sürmek yeterli değildir. Etkili bir itiraz, tedbirin kanuni şartlarının gerçekleşmediğini gösterir: katalog suç kapsamına girilmediği, kuvvetli şüphe bulunmadığı, elkonulan değerin suçtan elde edilmediği ve tedbirin ölçüsüz olduğu ayrı ayrı ortaya konur. Varlığın hukuka uygun kaynağını gösteren belgeler (alım kayıtları, transfer geçmişi, gelir belgeleri) dilekçeye eklenir.

Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcısı Kaynaklı Kısıtlar

Adli bir karar bulunmaksızın da hesaba kısıt konulabilir. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sıfatıyla kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri altındadır; ayrıca kendi kullanıcı sözleşmeleri uyarınca risk değerlendirmesi yapabilmektedir. Bu kaynaklı kısıtlarda izlenecek yol farklıdır: önce kuruluştan kısıtın dayanağı ve kapsamı yazılı olarak talep edilir, varlığın kaynağına ilişkin belgeler sunulur, sonuç alınamaması hâlinde sözleşmesel sorumluluk ve genel hükümlere göre dava yolu değerlendirilir.

Kuruluşun, kısıtı ölçüsüz biçimde veya makul olmayan bir süre boyunca sürdürmesi hâlinde doğan zararlardan sorumluluğu gündeme gelebilir.

Varlığın İadesi

Soruşturmanın kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanması, beraat kararı verilmesi veya elkoymanın şartlarının ortadan kalkması hâllerinde varlığın iadesi talep edilir. İade, kendiliğinden gerçekleşmez; usulüne uygun talep gerekir.

Kripto varlıklara özgü bir sorun, değer dalgalanmasıdır. Elkoyma tarihindeki değeri ile iade tarihindeki değeri arasında ciddi fark oluşabilmekte; ayrıca varlığın aynen mi yoksa nakde çevrilerek mi iade edileceği tartışma konusu olmaktadır. Bu noktada varlığın aynen muhafazasının talep edilmesi ve muhafaza biçiminin dosyada kayıt altına alınması, sonradan doğacak uyuşmazlıkları önler.

Sık Sorulan Sorular

Kripto varlığa hangi durumda el konulabilir?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128. maddesi kapsamında, maddede sayılan katalog suçlara ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve varlığın suçtan elde edildiğine dair belirti olması hâlinde, kural olarak hâkim kararıyla elkoyma yapılabilir.

Elkoyma kararına itiraz süresi ne kadar?

Kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. Bu süre içinde itiraz edilmemesi hâlinde karara karşı bu yol kapanır. Bu nedenle kararın tebliğ veya öğrenilme tarihinin doğru tespiti önemlidir.

Elkoyma kararına itiraz nasıl yapılır?

Kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır ve bağlı bulunulan merci tarafından incelenir. Etkili bir itirazda, katalog suç şartının gerçekleşmediği, kuvvetli şüphenin somut delille desteklenmediği, varlığın suçtan elde edilmediği ve tedbirin ölçüsüz olduğu hususları ayrı ayrı ortaya konur.

Borsa hesabım kısıtlandı ama ortada mahkeme kararı yok, bu mümkün mü?

Evet. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükleri ve kullanıcı sözleşmeleri uyarınca kendi risk değerlendirmeleriyle kısıt uygulayabilmektedir. Bu tür kısıtlarda izlenecek yol, adli karara dayanan elkoymadan farklıdır.

El konulan kripto varlık iade edilirken değer artışı ne olur?

Bu, uygulamada tartışmalı bir konudur. Varlığın aynen mi yoksa nakde çevrilerek mi iade edileceği ile elkoyma ve iade tarihleri arasındaki değer farkının kime ait olacağı somut olaya göre değerlendirilir. Bu nedenle varlığın aynen muhafazasının baştan talep edilmesi önem taşır.

İlgili Çalışma Alanları

Bu sayfa, Blockchain ve Kripto Varlık Hukuku çalışma alanının bir parçasıdır. Konuyla yakından bağlantılı diğer alanlar:

• Banka ve Ödeme Kuruluşu Hesap Blokesi
• Kripto Varlık Soruşturmalarında Savunma
• Kripto Yatırım Dolandırıcılığı

Büromuzun tüm çalışma alanları için Çalışma Alanlarımız sayfasını inceleyebilirsiniz.

PEGA Hukuk ve Danışmanlık ile İletişim

Kripto Varlığa Elkoyma ve Borsa Hesap Blokesi alanındaki dosyalarınız için PEGA Hukuk ve Danışmanlık bünyesindeki ekibimize ulaşabilirsiniz. Büromuz Kartal/İstanbul’da faaliyet göstermektedir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte hukuki bilgilendirme amacı taşır ve somut bir olaya ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.