1. NAFAKA ARTIRIM DAVASI AÇILABİLMESİ İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR NEDİR?

Nafaka artırım davası, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiş olan yoksulluk nafakası, yardım nafakası, iştirak nafakası gibi nafaka çeşitleri açısından gündeme gelen bir davadır. Açılan nafaka davaları sonucunda nafakaya hükmedilmesi halinde bu nafakanın nasıl ödeneceğine de karar verilmektedir. İşte bu noktada taksit ile ödenmesi kararlaştırılan nafakalar için zaman içinde değişen ekonomik koşullar neticesinde nafakanın yetersiz kalması gündeme geldiğinden nafakanın artırılması talep edilebilmektedir.

1. İştirak Nafakasının Artırılması İçin Gerekli Koşullar Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen iştirak nafakası, boşanma kararı sonucu müşterek çocuğun velayetinin taraflardan birine verilmesi ve velayeti almayan eşin diğer eşe müşterek çocuğun bakımı, eğitimi, gözetimi, beslenmesi gibi giderlerine kendi geliri oranında katılımının sağlanması amacıyla hükme bağlanan nafaka türüdür. 

Nafaka artırım davası, zamanla değişen enflasyon ve alım gücünün azalması sebebiyle nafaka alacaklısının müşterek çocuğunun giderlerini karşılayamadığı halinde, karşı eşin maddi gücünün arttığı ancak velayete sahip olan eşin ona nazaran maddi gücünün azaldığı durumlarda, müşterek çocuğun yaşının büyümesi, okulunun değişmesi, dershaneye başlaması gibi durumların ortaya çıkması ile koşulların değiştiği hallerde açılabilir.

Nafaka miktarı, davacının ekonomik ihtiyaçlarına ve davalının maddi durumuna göre mahkemenin takdir yetkisine göre belirlenir. Genelde ÜFE oranlarına göre bir belirleme yapılsa da somut olayda tarafların ekonomik ve maddi durumları göz önüne alınmakta ve hakkaniyete uygun bir belirleme yapılmaktadır.

Nafaka artırımı için dava açarken nafaka bedelinin sonraki yıllar için de artış oranının belirlenmesi de talep edilebilmektedir. Böylece sonraki yıllar dava süreci ile uğraşmak yerine bu artış oranı ile nafaka miktarı her sene artacaktır.

• Yoksulluk Nafakasının Artırılması İçin Gerekli Koşullar Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve halk arasında da çokça bilinen yoksulluk nafakası, aşağıda yer alan şartların varlığı halinde, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olan eşe, diğer eş tarafından ödenmesi kararlaştırılan nafakadır. Yoksulluk nafakası talep etmek için gerekli koşullar ise şunlardır:

1. Taraflardan birinin talepte bulunması. (Yoksulluk nafakasına mahkeme resen karar veremez, mahkemeden bu yönde açık bir talepte bulunulması gerekir.
2. Talep eden eşin kusurunun daha az olması veya kusurunun olmaması gerekir.
3. Talep eden eşin yoksulluğa düşmesi.
4. Nafaka ödeyecek eşin mali gücü ile orantılı olma. (Nafaka ödeyecek olan eşin maddi gücü yok ise yoksulluk nafakası ödenmesine karar verilemez.)

Yukarıda iştirak nafakası için söylenenler burada da geçerli olup irat şeklinde ödenmesi kararlaştırılan yoksulluk nafakasının değişen ekonomik koşullar, enflasyonun artması, alım gücünün azalması gibi nedenlerle yetersiz gelmesi, nafaka borçlusunun mali durumunun artması karşısında nafaka alacaklısının ekonomik durumunun kötüleşmesi karşısında nafaka artırım davası açılabilecektir.

• Yardım Nafakasının Artırılması İçin Gerekli Koşullar Nedir?

Türk Medeni Kanunu madde 364: “- Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür” hükmü yardım nafakasının hukuki dayanağını oluşturmaktadır. Şartlarına bakacak olursak madde metninden de anlaşılacağı üzerine yardım nafakasına hükmedilmesi için nafaka talep eden kişinin yardım almadığı takdirde yardım muhtaç hale gelmesi gerekir ve bu hususu yardım talep eden kişinin ispatlaması gerekir.

Yardım nafakasının da değişen ekonomik koşular, enflasyon gibi nedenlerden dolayı yetersiz kalması nedeniyle artırılması gerekebilir.  Hakim somut olayda tarafların maddi durumlarını değerlendirecek ve hüküm verecektir.

NAFAKA ARTIRILMASI DAVASI İÇİN GEREKEN ŞARTLAR:

1. Kesinleşmiş bir nafaka kararı bulunmalıdır.
2. Tarafların ekonomik ve sosyal durumlarında değişme olmalıdır.
3. Nafaka miktarının değişmesini hakkaniyet gerektirmelidir.
4. Nafaka toptan şekilde ödenmemiş olmalıdır, irat şeklinde ödeniyor olmalıdır.

NAFAKA ARTIRILMASI DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME NERESİDİR?

Nafakanın artırılması davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesi olup yetkili mahkeme ise nafaka alacaklısının yerleşim yeridir.

YARGITAY KARARI ÖRNEKLERİ

Y.3. HD. T.03.11.2016 E.2016/8687 K.2016/12427 sayılı kararında,

“Davacı vekili dava dilekçesinde; … Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.07.2006 tarihli kararı ile müşterek çocuk lehine olan iştirak nafakasının aylık 120,00 TL’ye çıkarıldığını, aradan dokuz sene geçtiğini, paranın satın alma gücünün azaldığını, müşterek çocuğun lisede okuduğunu, ihtiyaçlarının arttığını ve nafakanın yetersiz kaldığını ileri sürerek, iştirak nafakasının aylık 400,00 TL’ye yükseltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

 Somut olayda çocuğun yaşının büyümesi, eğitiminin devam etmesi, ihtiyaçlarının artması dikkate alınarak, davalı babayı ödemede zorlamayacak, onu zarurete düşürmeyecek şekilde, TMK.nun 4.maddesindeki hakkaniyet ilkesine göre davacı annenin katkısı da düşünülerek dengeyi sağlayacak bir miktar iştirak nafakası artışına karar verilmesi gerekir iken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile iştirak nafakasının artırılması talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.”

“Davacı vekili dava ve cevaba cevap dilekçesinde özetle; tarafların Çorum Aile Mahkemesinin 2008/140 Esas-2010/270 Karar sayılı kararı ile boşandıklarını, bu kararın 29.11.2011 tarihinde kesinleştiğini, boşanma ilamı ile velâyeti anneye bırakılan, 2002 doğumlu çocuk Hande yararına aylık 150,00 TL iştirak nafakasına, kadın yararına aylık 150,00 olan yoksulluk nafakasına hükmedildiğini, çocuğun yaşının büyüdüğü, ihtiyaçlarının arttığını, aynı zamanda kendi geçimini de sağlamakta güçlük çektiğini, ailesinin yanından ayrı bir eve çıkmak zorunda kaldığını bu nedenle de masrafları karşılayamadığını, 5 yıldır korktuğu için artırım davası açamadığını ileri sürerek 4721 sayılı Türk Medeni Kanun’un (4721 sayılı Kanun) 4 üncü ve 330 uncu maddesi ve gereğince hakkaniyete uygun şekilde artırılarak çocuk yararına ve kadın yararına ayrı ayrı aylık 750,00 TL nafakaya hükmedilmesine karar verilmesini, dava ve talep etmiştir. Mahkeme ….. hükümleri uyarınca bozulan dengeye göre hâkimin müdahalesi ile koşulların uyarlanması istenebileceğinden; Bu geçen zaman diliminde; tarafların sosyal ve ekonomik durumlarında, ihtiyaçlarında, ülkenin ekonomik yapısında oluşan değişiklikler nazara alınması gerektiği… ” ile davanın kısmen kabulüne çocuk Hande yararına takdir olunan aylık 150,00 TL iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık 245,00 TL’ye, davacı yararına takdir olunan aylık 150,00 TL yoksulluk nafakasının dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık 225,00 TL’ye artırılmasına, ve gelecek yıllarda TÜİK’in yayınladığı ÜFE oranında arttırıma tabi tutulmak suretiyle tahsiline karar verilmiştir.

Temyizen …, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA, karar verilmiştir. (2HD., 11.05.2023, 3192/2354)