Forex dolandırıcılığı dosyasında sitenin açılmaması, paranın da hukuken izsiz hale geldiğini göstermez. Bir alan adı kapanabilir; buna karşılık ödeme alıcısının banka kaydı, şirketin sicil bilgisi, kullanılan telefon veya kripto transferi kalabilir. İlk iş, kapanan ekran ile parayı alan gerçek kişiyi birbirinden ayırmaktır.
Yurt dışı unsuru bulunan bir dosyada “Türkiye’den hiçbir şey yapılamaz” demek de “Türk mahkemesinin kararı her ülkede doğrudan uygulanır” demek de doğru değildir. Şirketin kimliği, malvarlığının yeri, talebin dayanağı, uygulanacak hukuk ve kararın icrası ayrı sorulardır.
Site kapanması, şirketin kapanması ve faaliyet izninin sona ermesi
İnternet sitesine erişilememesi teknik arıza, alan adı değişikliği, erişim engeli veya başka bir sebepten kaynaklanabilir. Şirketin sicilden silinmesi ya da tasfiye veya iflas sürecine girmesi ise farklı bir hukuki olaydır. Faaliyet izninin kısıtlanması da ayrıca doğrulanır. Bunlar araştırılmadan “firma iflas etti” gibi kesin ifadeler kullanılmamalıdır.
Platformun eski ve yeni tam adresleri, uygulama adı, e-posta uzantısı ve ödeme alıcıları birlikte kaydedilir. Aynı logoyu kullanan yeni bir site, eski şirketin devamı olmayabilir; gerçek şirketin adını kullanan bir taklit de olabilir. Lisans, unvan ve alan adı eşleştirmesi bu nedenle ilk aşamada yapılmalıdır.
Muhatap haritası: beş ayrı kimlik
| Kimlik | Kaynak | Dosyadaki işlev |
|---|---|---|
| İnternet markası | Site, reklam, uygulama ve yazışma | Mağdurla kurulan görünür ilişkinin tanımı |
| Sözleşme tarafı | Hesap açılış metni ve sözleşme | Üstlenilen hizmet ve seçilmiş hukuk iddiası |
| Resmî şirket | İlgili ülkenin şirket sicili | Tüzel kişi, kayıt numarası ve statü |
| Yetkili yatırım kuruluşu | İlgili düzenleyici sicili | Belirli faaliyet için izin ve kapsam |
| Gerçek para alıcısı | Banka, kart veya kripto kaydı | Değerin aktarıldığı muhatap |
Beş satırın aynı adı taşıması her zaman beklenmez; fakat farklılıkların açıklanması gerekir. Şirket kaydının bulunması yatırım izni değildir. Yabancı yatırım izni de Türkiye bakımından bütün faaliyetleri otomatik olarak yetkili hale getirmez. SPK’nın izinsiz kaldıraçlı işlemler duyurusu, Türkiye boyutunun ayrı değerlendirilmesi için temel kaynaktır.
Türkiye’deki ödeme alıcısı neden önemlidir?
Yabancı marka adına Türkiye’deki bir şirkete ödeme yapılmışsa, o şirketle platform arasındaki ilişki araştırılır. Tahsil yetkisi, hizmet sözleşmesi, muhasebe kaydı ve devam transferleri açıklayıcı olabilir. Türkiye’de bulunması, şirketin bütün yabancı platform borcundan otomatik sorumlu olduğu anlamına gelmez; fakat araştırılabilir bir ödeme halkası oluşturur.
Alıcının kişisel veya şirket hesabını kullandırması, aracılık yapması veya hileye katılması farklı hukuki ihtimallerdir. Hesap sahibi ve aracı sorumluluğu doğru kişiye hangi dayanakla yönelineceğini ele alır. Türkiye’deki belirli muhataba karşı alacak ve kanuni koşullar ortaya konulabiliyorsa ihtiyati haciz gibi seçenekler ayrıca incelenebilir.
Site kapanmadan ve kapandıktan sonra korunabilecek kayıtlar
Erişim devam ediyorsa hesap geçmişi, sözleşme sürümü, para yatırma ve çekme talimatları, destek mesajları ve tam adres korunur. Erişim kesilmişse cihazdaki özgün dosyalar, e-posta ekleri, tarayıcıda önceden kaydedilmiş belgeler ve banka kayıtları değerini koruyabilir. İşlem geçmişini yeniden görmek için karşı tarafın gönderdiği bilinmeyen yazılımı kurmak veya uzaktan erişim açmak gerekli değildir.
Açık kaynakta alan adı, barındırma veya uygulama bilgileri bulunabilir. Bunlar kayıt koruma talebinin muhatabını belirlemeye yardımcı olabilir; fakat alan adı gizlilik hizmetinin adını fail kimliği gibi sunmak yanlıştır. Teknik hizmet sağlayıcı ile içeriği işleten kişi aynı olmayabilir. Delil dosyası ve teknik inceleme bu ayrımı korumalıdır.
Hangi ülke hukuku ve hangi mahkeme?
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk ilişkileri için çerçeve sağlar. Sözleşme ilişkisi bakımından hukuk seçimi ve bağlantı kuralları, haksız fiil bakımından ise farklı bağlama kuralları bulunur. Özel nitelikli ilişkilere ilişkin hükümler de ayrıca dikkate alınır.
Uygulanacak hukuk ile davanın görüleceği mahkeme aynı soru değildir. MÖHUK 40 Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarıyla ilişkilendirir; 47. madde yabancı mahkeme seçimine ilişkin koşulları düzenler. Sözleşmeye yazılmış yabancı mahkeme veya tahkim kaydının geçerliliği, kapsamı ve somut taraflara etkisi incelenmelidir.
Bu nedenle sadece “şirket şu ülkede kayıtlı” bilgisiyle kesin dava yeri önerilemez. Gerçek sözleşme tarafı, tüketici sıfatı iddiası, haksız fiilin ve zararın bağlantıları, Türkiye’deki muhataplar ve sözleşme metni birlikte ele alınır. Forex alacak davası rehberi, talep türünün bu seçime etkisini açıklar.
Ceza soruşturmasında sınır ötesi kayıtlar
Türkiye’de yapılan şikâyette bilinen yabancı şirket, hesap, alan adı ve iletişim bilgileri sunulabilir. Yabancı kurumdan kayıt temini, ilgili ülke ve kurumun usullerine ve gerektiğinde adli yardımlaşmaya bağlıdır. Mağdurun veya avukatın talebi, yabancı bir bankaya doğrudan el koyma yetkisi vermez.
Bununla birlikte kayıtların korunması için uygun kurumsal başvuru ile zorlayıcı adli talep ayrı işlerdir. Bir hizmet sağlayıcıya olay ve işlem bilgisiyle yapılan bildirim, resmî makam talebinin hazırlanmasına katkı sağlayabilir. Talebin kayda alındığına ilişkin cevap, bütün varlıkların dondurulduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.
Para başka ülkeye kriptoyla gittiyse
Blokzincir üzerinde görülen transferin coğrafi konumu çoğu zaman doğrudan belirlenemez. Bir adrese “borsa” etiketi verilmesi, hesap sahibinin kimliğini veya paranın halen aynı hizmet sağlayıcıda bulunduğunu kanıtlamaz. Ağ, işlem kimliği, varlık sözleşmesi, devam transferleri ve etiketin kaynağı ayrı kaydedilir.
Bir merkezi hizmet sağlayıcıyla bağlantı doğrulanabiliyorsa kayıt ve hukuki talep seçenekleri değerlendirilebilir. Kişisel cüzdana gönderilen transfer ise merkezî bir bankanın muhasebe kaydı gibi geri alınamaz. Kripto varlık teknik raporu para akışını açıklayabilir; mahkeme veya hizmet sağlayıcının yetkisinin yerine geçmez.
Karar almak ile yurt dışında tahsil etmek
Türkiye’de verilen kararın başka ülkede uygulanması, o ülkenin hukukuna ve varsa uluslararası düzenlemelere göre değerlendirilir. Yabancı bir hukuk mahkemesi kararının Türkiye’de icrası için ise MÖHUK 50 ve devamındaki tenfiz çerçevesi gündeme gelir. İki yönlü süreç aynı şartlara sahipmiş gibi anlatılmamalıdır.
Başlangıç planı bu yüzden yalnızca dava kazanma ihtimalini değil, muhatabın ve malvarlığının nerede bulunduğunu, tebligat ve belge maliyetini, olası tasfiye sürecini ve uygulanabilir korumayı da içermelidir. Yurt dışında işlem yaptığı için kendi durumunu merak eden yatırımcı için yurt dışı forex ve yatırımcının hukuki durumu ayrı bir rehberdir. Kapanan site dosyasında ise ilk somut çalışma, dosya görüşmesine doğrulanmış kimlik ve ödeme haritasıyla gitmektir.
